V SA/Wa 440/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-15
Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) miał podstawy do odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, mimo że komornik sądowy stwierdził bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa umorzenia należności przez ZUS była zasadna, ponieważ całkowita nieściągalność składek, będąca przesłanką do umorzenia, nie została jednoznacznie wykazana. Mimo stwierdzenia przez komornika bezskuteczności egzekucji alimentów, ZUS ocenił, że sytuacja materialna i zawodowa skarżącego rokuje możliwość spłaty zaległych składek w przyszłości, a umorzenie składek ma charakter fakultatywny, nie zaś obligatoryjny.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, powołując się na trudną sytuację finansową, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej i brak majątku. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że mimo stwierdzenia przez komornika bezskuteczności egzekucji alimentów, nie zaistniały wszystkie przesłanki całkowitej nieściągalności składek, a sytuacja skarżącego rokuje możliwość spłaty zobowiązań w przyszłości. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2018 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... stycznia 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy; oddala skargę.
Decyzją z [...] stycznia 2018 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie, dalej: "ZUS" lub "organ administracji" utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2017 r. Nr [...] o odmowie umorzenia P.S., dalej: "Skarżący" lub "Strona" nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie wpłynął w dniu [...] sierpnia 2017 r. wniosek Skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z ust. 2 pkt 3, 5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Uzasadniając wniosek Skarżący wskazał, że w sensie prawnym prowadził działalność gospodarczą, ale już przed okresem powstania zadłużenia popadł w kłopoty finansowe, a niezawieszona działalność gospodarcza była rękojmią tego, że w przypadku uzyskania kontraktu będzie mógł podejmować zlecenia. Jednakże przychód ze sporadycznych zleceń nie pozwalał na pokrycie kosztów ubezpieczeń. Skarżący wyjaśnił, że zaprzestał prowadzenia działalności w dniu [...] czerwca 2017 r. (została wkreślona z urzędu) oraz, że nie posiada żadnego majątku.
Skarżący wyjaśnił, że w dniu 26 listopada 2014 r. zbył jedyny składnik trwałego majątku - dom położony w W.. Ze środków uzyskanych ze zbycia nieruchomości spłacił należności wobec ZUS objęte postępowaniem egzekucyjnym, należności alimentacyjne oraz część kredytu hipotecznego. Po spłacie wymienionych zobowiązań nadal ciążą na nim zobowiązania kredytowe. W dniu 11 lutego 2016 r. wszczęto wobec Strony postępowanie egzekucyjne o zapłatę zaległych świadczeń alimentacyjnych. Skarżący wyjaśnił również, że uzyskuje minimalne wynagrodzenie za pracę, z którego dokonywane są potrącenia na poczet zaległych alimentów, a w postępowaniu egzekucyjnym komornik stwierdził jego niewypłacalność, co umożliwiło córkom uzyskanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący przedstawił wydruk z CEiDG, umowę sprzedaży, propozycję restrukturyzacyjną przed spłatą wierzytelności z [...] lutego 2015 r., odpis tytułu wykonawczego z [...] marca 2013 r., zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, kartę rozliczeniową z [...] stycznia 2016 r., zaświadczenie o uzyskiwanych dochodach z [...] sierpnia 2017 r., zawiadomienie o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego z [...] listopada 2016 r. Przedstawił również oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zeznanie podatkowe za rok 2016 oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego z [...] września 2017 r.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz zebraniu materiału dowodowego ZUS wydał w dniu [...] października 2017 r. decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
Organ administracji przeprowadził analizę wniosku w świetle przesłanek wymienionych w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ) dalej : "u.s.u.s". Wskazał, że dla podjęcia decyzji o umorzeniu musi zostać udowodnione wystąpienie co najmniej jednej z przestanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. potwierdzających w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w danej sytuacji zachodzi całkowita nieściągalność. Przypomniał, że kryterium nieściągalności pozostaje spełnione między innymi wówczas, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję. ZUS potwierdził, że komornik sądowy stwierdził bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych, jednak zwrócił uwagę, że zgodnie z zaświadczeniem z miejsca pracy z 1 sierpnia 2017r. w okresie od maja do lipca 2017r. dokonywano potrąceń alimentacyjnych w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym pod sygnaturą Kmp [...] . W ocenie organu administracji w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., poza przesłanką określoną w pkt 3, tj. zaprzestanie prowadzenia działalności (wykreślenie z rejestru CEiDG z dniem [...].06.2016r.) przy jednoczesnym braku majątku. Podkreślił jednak, że ocena braku możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji i uznania nieściągalności jako trwałej należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne, a w niniejszej sprawie organ podejmujący rozstrzygnięcie uznał, że nieściągalność nie ma charakteru trwałego, dlatego nie należy definitywnie rezygnować z odzyskania należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek.
Organ administracji zwrócił również uwagę, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu jego całkowitej lub częściowej bezskuteczności oznacza, że aktualnie dłużnik nie posiada majątku, z którego możliwym jest przeprowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez komornika wierzyciel może złożyć ponowny wniosek egzekucyjny, ponieważ umorzenie egzekucji nie pozbawia wierzyciela możliwości dochodzenia swoich należności od dłużnika. W stosunku do Skarżącego nie wydano natomiast postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości składkowych. Również obecnie ZUS nie prowadzi w stosunku do Skarżącego postępowania egzekucyjnego i nie jest oczywiste, że w przypadku jego wdrożenia, nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
ZUS stwierdził, że Skarżący jest zatrudniony z minimalnym wynagrodzeniem za pracę, które nie podlega egzekucji (poza świadczeniami alimentacyjnymi), a z akt sprawy nie wynika, by ze względu na własne uwarunkowania Skarżący miał ograniczone możliwości podjęcia lepiej płatnej pracy.
Organ administracji rozpoznał wniosek także w kontekście przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a-3b u.s.u.s. w związku z zapisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) i uznał, że nie może jednoznacznie stwierdzić, że opłacenie zaległości składkowych, choćby w dogodnych ratach, pozbawiłoby Stronę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych. ZUS uznał za niespełnioną przesłankę umorzenia określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. W ocenie ZUS w sprawie nie wystąpiły również przesłanki umorzenia wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona zarzuciła organowi wydającemu decyzję:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 156 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez osobę nieuprawnioną w rozumieniu tego przepisu;
2. art. 6 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy uznania administracyjnego i zrównanie go z dowolnością przy wydawaniu decyzji, przy równoczesnym niewykazaniu, że w przedmiotowej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęcie decyzji o odmowie udzielania ulgi w spłacie należności, co przejawiło się w braku wykazania, że decyzja ma uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym w sposób umożliwiający jej weryfikację, a nie poprzez odwołanie się do ogólnych stwierdzeń i wytycznych;
3. art. 6, 7 i art. 77 oraz 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywateli w konsekwencji przyjęcie, że udzielenie ulgi w spłacie należności z tytułu składek poprzez ich umorzenie jest nieuzasadnione z powodu możliwości uregulowania należności w przyszłości, warunkowo, jeśli polepszy się sytuacja materialna Skarżącego;
4. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez działanie organu w sposób nie mający na względzie zarówno interesu publicznego, jak i słusznego interesu obywatela, poprzez przyjęcie, że przesłanką do odmowy udzielenia ulgi w spłacie należności jest nie korzystanie przez Skarżącego z pomocy społecznej;
5. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli w ten sposób, że w miejsce badania indywidualnej sytuacji ubezpieczonego organ stosował ogólnopolskie wytyczne co do zawieranych w decyzjach elementów odmowy udzielenia ulgi oraz sformułowań kluczy w miejsce rozważań opartych o faktycznie zebrany materiał dowodowy;
6. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywateli poprzez niedokonanie analizy jak mają się uzyskiwane miesięcznie dochody oraz wydatki Skarżącego do kwoty zobowiązania a następnie nie wyjaśnienie, czy sytuacja finansowa i majątkowa Skarżącego pozwala stwierdzić brak przesłanki do umorzenia należności wobec ZUS;
7. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie nakazującej organom prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej z uwagi na wywodzenie skutków wobec Skarżącego z faktu niewszczęcia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności składkowych co zwiększyło wymagalne zobowiązanie Skarżącego wobec ZUS o kwotę odsetek, a zarazem stało się podstawą do stwierdzenia o braku przesłanek do umorzenia należności w związku z faktem, że nie toczy się i nie zostało umorzone postępowanie egzekucyjne;
8. art. 13 § 2 k.p.a. poprzez niepoinformowanie Skarżącego o możliwości podjęcia postępowania mediacyjnego w sprawie, a po złożeniu takiego wniosku przez Skarżącego, odmowie ZUS do przystąpienia do mediacji, przy równoczesnym nałożeniu na Skarżącego negatywnych konsekwencji skorzystania z przysługującego mu prawa w postaci uznania wniosku o mediację za przesłankę odmowy udzielenia ulgi;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: niezastosowanie przepisu art. 28 ust. 3 pkt. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako przepisu samodzielnego.
Skarżący wniósł o orzeczenie wyrokiem nieważności decyzji w całości na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z wydaniem decyzji przez osobę nieuprawnioną, a w sytuacji, gdyby zarzut nieważności postępowania nie został uznany przez Sąd za uzasadniony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji poprzedzającej oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz.1257, dalej: k.p.a.) lub w innych przepisach.
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przypomnieć należy, że zgodnie z przewidzianą przepisem art. 77 § 1 k.p.a. zasadą oficjalności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski wyprowadzone z zebranego materiału dowodowego zasadne.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 156 ust. 1 pkt. 1 k.p.a., co uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności. Wskazać należy, że osoba, która podpisała zaskarżoną decyzję z [...] stycznia 2018 r. - mgr J.G. na podstawie upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2017 r. Nr [...] została upoważniona do wydawania w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji, postanowień i zaświadczeń oraz do wydawania w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji i postanowień, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem, w sprawach wynikających z: 1) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; 2) zadań powierzonych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych lub Prezesowi Zakładu na podstawie innych ustaw - zgodnie z zakresem zadań i czynności powierzonych na zajmowanym stanowisku w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w II Oddziale w Warszawie. Wskazane upoważnienie znajduje się w rejestrze upoważnień wydanych przez Prezesa ZUS dla pracowników ZUS (http://bip.zus.pl/inne/rejestry-ewidencje-i-archiwa/rejestr-upowaznien-wydanych-przez-prezesa-zus-dla-pracownikow-zakladu-ubezpieczen-spolecznych).
Oceniając zaskarżony akt w świetle przepisów na podstawie których organ administracji odmówił Stronie umorzenia zaległości z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ administracji zebrał w sprawie materiał dowodowy i ocenił go pod kątem spełnienia każdej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wezwał Stronę do złożenia dokumentów potwierdzających zasadność jej wniosku o umorzenie zaległości składkowych. Poinformował również Skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W wyniku podjętych czynności ustalił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oprócz wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. ZUS stwierdził bowiem, że Strona nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada majątku podlegającego egzekucji, majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r – Ordynacja podatkowa. Pomimo spełnienia przesłanki umożliwiającej pozytywne rozpoznanie wniosku, organ administracji odmówił umorzenia zaległych należności z tytułu składek. Podkreślić należy, że ZUS uzasadnił w zaskarżonej decyzji motywy podjętego rozstrzygnięcia. Powołał okoliczności wskazywane przez Stronę, jako uzasadnienie wniosku, przeprowadził ich analizę i uzasadnił, dlaczego nie mogą zadecydować o uwzględnieniu wniosku. Zwrócił uwagę, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter fakultatywny, a więc organ administracji ma prawo podjąć decyzję o ich umorzeniu, ale nie ma takiego obowiązku. Przedstawionego argumentu nie można uznać za przejaw dowolności w ocenie zebranych dowodów i przedstawionych okoliczności.
Organ administracji rozpatrzył również wniosek na podstawie art. 28 ust. 3a-3b u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Również w zakresie wskazanych unormowań odniósł się do argumentów i dokumentów przedstawionych przed Stronę i dokonał ich oceny.
Sąd podziela ocenę zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji, że nawet spełnienie przesłanek określonych w przepisach regulujących kwestię umorzenia składek, jedynie otwiera możliwość ich umorzenia, ale nie obliguje ZUS do przyjęcia takiego rozstrzygnięcia. W każdej bowiem sytuacji rozważony winien być publicznoprawny charakter przedmiotowych należności z tytułu nieopłaconych składek oraz interes funduszy, na które składki są przeznaczane. Podjęte rozważania organ administracji oparł na odpowiednim orzecznictwie sądowym.
W niniejszej sprawie wykazaną przez Skarżącego sytuację życiową, materialną i zawodową organ administracji ocenił jako rokującą możliwość spłaty zaległych składek. Powołane przez ZUS okoliczności, tj. wiek Skarżącego, jego aktywność zawodowa, uzyskiwanie dochodu z tytułu umowy o pracę przekonują Sąd co do trafności podjętego przez organ administracji rozstrzygnięcia. Sąd podziela ocenę ZUS zgodnie z którą Skarżący nie znajduje się w sytuacji wskazującej na ograniczone możliwości podjęcia lepiej płatnej pracy, szczególnie obecnie przy znacznie zmniejszającym się bezrobociu i presji pracowników na wzrost wynagrodzenia. Jeżeli, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.
Ustalony w sprawie stan faktyczny nie daje podstaw do przyjęcia, że zaległe składki są całkowicie nieściągalne, a sytuacja majątkowa, rodzinna, zdrowotna Skarżącego nie daje szans na poprawę. Całkowita nieściągalność składek oznacza nie tylko brak możliwości wyegzekwowania zadłużenia w obecnym stanie, ale również nie rokuje szans na wyegzekwowanie należności w przyszłości. W przedmiotowej sprawie Skarżący nie przedstawił okoliczności pozwalających stwierdzić, że uregulowanie zaległości nie jest i przede wszystkim nie będzie możliwe w kolejnych latach. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu jego całkowitej lub częściowej bezskuteczności oznacza, że aktualnie dłużnik nie posiada majątku, z którego możliwym jest przeprowadzenie przez Komornika skutecznego postępowania egzekucyjnego. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez komornika, wierzyciel może złożyć ponowny wniosek egzekucyjny. W stosunku do Strony nie wydano postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości składkowych. Obecnie ZUS jako organ egzekucyjny nie prowadzi postępowania egzekucyjnego wobec Strony.
Analiza podnoszonych przez Stronę zarzutów tj.: brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dowolna jego ocena, nie może doprowadzić do wniosku, że organ przekroczył obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu organ ocenił należycie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a., ustalił stan faktyczny, rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i podał przyczyny, dla których nie zastosował instytucji umorzenia. Całość argumentacji ujął w ramach decyzji, która spełnia wymogi z art. 107 § 1 k.p.a.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 13 § 2 k.p.a., poprzez niepoinformowanie Skarżącego o możliwości podjęcia postępowania mediacyjnego w sprawie, a po złożeniu takiego wniosku przez Stronę, poprzez odmowę ZUS do przystąpienia do mediacji, przy równoczesnym nałożeniu na Skarżącego negatywnych konsekwencji skorzystania z przysługującego mu prawa w postaci uznania wniosku o mediację za przesłankę odmowy udzielenia ulgi. Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego ma okoliczność, że organ administracji ustosunkował się do wniosku Strony o przeprowadzenie mediacji. W aktach administracyjnych znajduje się pismo organu administracji z 8 grudnia 2017 r., w którym ZUS informuje Stronę, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie mediacji z uwagi na charakter sprawy oraz brak słuszności przeprowadzenia mediacji. Argument organu, zgodnie z którym okoliczność wnioskowania o mediację świadczy o dostrzeganej przez Stronę możliwości uregulowania zadłużenia nie może przesądzić o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło