VI SA/Wa 1294/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi F. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., Nr [...], Dyrektor K. odmówił przyjęcia F. W. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską. Od powyższej decyzji F. W. wniósł odwołanie zarzucając organowi I instancji błędy w utworzeniu listy kwalifikacyjnej wynikające z nieprawidłowego sprawdzenia jego pracy pisemnej i zaniżenia przyznanej mu punktacji. W ocenie zainteresowanego z powodu wadliwego utworzenia listy kwalifikacyjnej, a w konsekwencji listy kandydatów przyjętych na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską, doszło do naruszenia art. 52 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2018 r. poz. 624; dalej: u.k.s.s.p.) oraz wydanych na jego podstawie przepisów wykonawczych, gdyż konkurs nie został przeprowadzony obiektywnie. Skarżący zarzucił rażące (o 10 punktów) zaniżenie jego oceny za szczegółowo wymienione w odwołaniu zagadnienia z poszczególnych kazusów wskazując, że odpowiedzi, których udzielił (przytoczone w odwołaniu) zawierały rozwiązania, które powinny zostać uznane za prawidłowe i skutkować przyznaniem mu dodatkowych punktów. W konkluzji skarżący wniósł o podwyższenie liczby punktów z pracy pisemnej do 41 pkt. i umieszczenie go na 130. miejscu listy kwalifikacyjnej lub w przypadku częściowego uwzględnienia odwołania - przesunięcie go na wyższe miejsce na liście kwalifikacyjnej. Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora K. z [...] lutego 2018 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia F. W. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską, wskazując, że w odniesieniu do decyzji o odmowie przyjęcia na aplikację sędziowską lub prokuratorską art. 25 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2018 r. poz. 624; dalej: u.k.s.s.p.) ustala szczególne - w stosunku art. 128 k.p.a. - wymogi odwołania. Podstawą odwołania może być bowiem jedynie naruszenie warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską, określonych w ustawie i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 52 pkt 1 u.k.s.s.p., to jest w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania naboru dla kandydatów na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską oraz trybu powoływania i działania zespołu konkursowego i komisji konkursowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 20). Organ II instancji szczegółowo wyjaśnił cel wprowadzenia ww. rozwiązania oraz jego konsekwencje prawne, a także sposób i zasady oceniania prac pisemnych. Podkreślił, że podstawą skutecznego odwołania od decyzji Dyrektora K. w sprawie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską lub aplikację prokuratorską nie może być kwestionowanie oceny pracy przez egzaminujących, a wyłącznie naruszenie warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską, określonych w u.k.s.s.p. lub w rozporządzeniu. Organ naczelny stanął na stanowisku, że pomimo sformułowania zarzutów niewłaściwego utworzenia listy kwalifikacyjnej, a następnie listy kandydatów przyjętych na aplikację sędziowską i prokuratorską oraz złamania art. 52 pkt 1 u.k.s.s.p. i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych, skarżący nie podniósł żadnych okoliczności wskazujących, że faktycznie w jego przypadku doszło do naruszenia warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską skupiając się na kwestionowaniu liczby punktów przyznanych mu za pracę pisemną. Od powyższej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2018 r. F. W. (dalej skarżący) wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji zarzucono: 1. obrazę art. 25 ust. 5 u.k.s.s.p. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 2. obrazę przepisów wykonawczych do art. 52 pkt 1 u.k.s.s.p., tj. § 29 ust. 1 rozporządzenia przez jego niewłaściwe zastosowanie. Skarżący podtrzymał zawarte w odwołaniu zarzuty dotyczące oceny jego pracy pisemnej wskazując, że dotyczyły one niewłaściwego wykorzystania "konkursowych granic", stworzonych przez tabele z uzasadnieniami ocen [arkusze uzasadnienia ocen kazusu]. Zdaniem skarżącego w przypadku jego pracy kryteria oceny pracy, o których mowa w § 29 ust. 1 i § 7 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, zostały pominięte, a rozbieżności w liczbie przyznanych punktów nie mieszcząc się w granicach naturalnej różnicy zdań są efektem przeoczenia jednego ze sprawdzających. W ocenie ww. nieprawidłowe sprawdzenie pracy prowadziło do wadliwości wydanej następczo decyzji o odmowie przyjęcia na aplikację, co stanowiło naruszenie warunków oraz trybu rekrutacji na aplikację sędziowską albo aplikację prokuratorską, a więc art. 25 ust. 5 u.k.s.s.p. i § 29 rozporządzenia; 3. obrazę art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez dyskryminację obywatela przystępującego do egzaminu na aplikację sędziowską i prokuratorską w stosunku do obywateli przystępujących do innych egzaminów: ósmoklasisty, egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu na aplikację adwokacką i egzaminu na aplikację radcowską. Skarżący stwierdził, że wolą ustawodawcy było. aby zarzuty tego rodzaju jakie podniósł zasługiwały na uwzględnienie, gdyż odwołania od egzaminów organizowanych przez organy państwowe są elementem polskiej kultury prawnej. Wskazując na powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie Dyrektora K. do wydania decyzji o przyjęciu go na aplikację sędziowską lub - w braku miejsca - na aplikację prokuratorską. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz. 1369, ze zm.). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem obie wydane w sprawie decyzje organów administracji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przesłanek takich Sąd nie dopatrzył się zarówno w świetle argumentacji przedstawionej w skardze, jak i z urzędu. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że stanowią one powielenie argumentów podniesionych już przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Minister Sprawiedliwości odniósł się do tych zarzutów w uzasadnieniu decyzji a podniesioną tam argumentacja jest przekonująca. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że Minister Sprawiedliwości nie ma uprawnień, aby wkraczać w kompetencje komisji konkursowej powołanej do przeprowadzenia naboru na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską w zakresie możliwości weryfikacji czy zmiany punktacji przyznanej uczestnikom procedury konkursowej, o ile ocena ta nie zawiera błędów rachunkowych i została przeprowadzona zgodnie z regułami sprawdzania pracy wynikającymi z rozporządzenia. Argumenty skarżącego, mające świadczyć o nierzetelnej analizie jego pracy konkursowej, w istocie sprowadzają się wyłącznie do podważania punktacji uzyskanej za rozwiązanie każdego z trzech kazusów. W tym miejscu trzeba podkreślić, że w kryteriach oceny pracy stanowiącej rozwiązanie zadań wprost wskazano zespół elementów, które powinny zostać w nich dostrzeżone i omówione przez zdających. Równocześnie ww. kryteria precyzują, że przy ocenie rozwiązania każdego z kazusów należy ocenić nie tylko trafność odpowiedzi czy poprawność podstawy prawnej, ale również: zasadność i sposób argumentacji, słownictwo i komunikatywność przekazu, układ i styl wypowiedzi. W odniesieniu do zarzutów, że poszczególne części pracy zostały w różny sposób ocenione przez sprawdzających, Sąd zauważa, iż różnice dotyczące przyznania lub nieprzyznania punktu za określone zagadnienie nie tylko nie oznaczają nieprawidłowości, ale wręcz wskazują, że system oceniania poszczególnych zagadnień służący do weryfikacji stopnia przyswojenia wiedzy wymaganej od kandydatów na aplikacje jest rzetelny i obiektywny. Skala punktacji od 0 do zazwyczaj 2 punktów w obrębie każdego zagadnienia cząstkowego ocenianego zgodnie z kryteriami przyjętymi przez zespól konkursowy (a uszczegółowionymi w arkuszach uzasadnienia oceny kazusów opracowanymi przez komisję konkursową) tylko w niewielkim stopniu pozwala na zróżnicowanie wartości poszczególnych elementów pracy. Niejednolite bo odrębnie przyznawane przez każdego ze sprawdzających liczby punktów za szczegółowe zagadnienia, które powinny zostać ujęte w odpowiedziach, świadczą wyłącznie o indywidualnym podejściu oceniających do sposobu wykorzystania wiadomości w pracy, metody argumentacji i konstruowania wypowiedzi, jej jasności i komunikatywności czy ujęcia zagadnień wskazanych w kryteriach oceny stosownie do hierarchii ważności zastosowanej przez zespół konkursowy. Różnice uzyskane w wyniku sumowania punktów w ramach każdego kazusu pozwalają na syntetyczną i wymierną ocenę poziomu umiejętności prezentowanych przez kandydatów. Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących nieprzyznania tożsamej liczby punktów przez obu członków komisji konkursowej lub przyznania mniejszej liczby punktów niż maksymalna należy wskazać, że przekonanie skarżącego, iż udzielił on prawidłowej i pełnej odpowiedzi, nie oznacza, że stanowisko to muszą podzielić członkowie komisji konkursowej - specjaliści w poszczególnych dziedzinach prawa i osoby ze znacznym doświadczeniem zawodowym. Sąd stwierdza, że przyznanie liczby punktów niższej niż maksymalna świadczy o tym, że członkowie komisji egzaminacyjnej dostrzegli, iż rozwiązania przedstawione przez skarżącego nie zasługiwały na wyższą ocenę. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu naczelnego, że konsekwencją uznania, że oceny za test i pracę pisemną sporządzoną przez skarżącego zostały wystawione prawidłowo jest stwierdzenie, że umieszczenie ww. na 325. pozycji na liście kwalifikacyjnej było pozbawione błędów, a zatem nie doszło do naruszenia art. 25 ust. 5 u.k.s.s.p. oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że uregulowania dotyczące odwołania od decyzji Dyrektora K. w przedmiocie przyjęcia na aplikację sędziowską i prokuratorską w zestawieniu z zasadami dotyczącymi innych egzaminów maja charakter dyskryminujący. Wypada podkreślić, że rozpatrując odwołanie organ II instancji wykazał zasadnie, że o naruszeniu zasady równego traktowania czy zakazu dyskryminacji wyrażonych w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP może być mowa wyłącznie na gruncie konkretnej regulacji, która wobec określonej grupy adresatów formułowałaby odmienne, prowadzące do gorszego traktowania warunki lub uprawnienia. Sąd zauważa, że przywoływane przez skarżącego uregulowania mają charakter samoistny w tym sensie, że dotyczą zupełnie różnych egzaminów, których porównywanie - ze względu na ich odmienny charakter - jest bezprzedmiotowe. O dyskryminacji czy obowiązku stosowania analogii nie może być mowy w szczególności w przypadku prób porównywania reguł naboru na aplikacje sędziowską i prokuratorską z regułami rządzącymi naborem na aplikację radcowską i adwokacką. Zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 z późn. zm.) egzamin wstępny na aplikację adwokacką polega wyłącznie na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu pytań a kandydaci nie sporządzają pracy pisemnej (identycznie uregulowany został egzamin na aplikację radcowską - por. art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 z późn. zm.) W powołanych ustawach faktycznie nie zastrzeżono żadnych (poza terminem wniesienia) szczególnych warunków, jakie musi spełniać odwołanie, jednak liczba miejsc na aplikacjach adwokackiej i radcowskiej jest teoretycznie nieograniczona. Nawet pozytywne zdanie egzaminu adwokackiego czy radcowskiego nie oznacza, że absolwent takiej aplikacji będzie wykonywał zawód adwokata czy radcy prawnego bowiem możliwość ta jest weryfikowana przez rynek usług prawnych. Ustawodawca normując nabór na aplikacje sędziowską i prokuratorską przyjął odmienne założenia, wynikające m.in. z tego, że liczba miejsc na tych aplikacjach zależy od potrzeb kadrowych odpowiednio sądów powszechnych i jednostek prokuratury oraz możliwości finansowych i logistycznych K.. Aplikacje te nie tylko są bezpłatne, a aplikantom wypłacane jest stypendium finansowane, podobnie jak całe szkolenie, ze środków publicznych ale przede wszystkim absolwenci K. mogą ubiegać się o stanowiska asesora sądowego lub prokuratorskiego, a w dalszej perspektywie urząd sędziego lub prokuratora, stwarzające stabilizację zawodową. Nie jest zatem zasadne porównywanie trybów naboru na ww. aplikacje, bowiem ich cele i sposób ich odmiennego ukształtowania wykluczają możliwość wnioskowania o dyskryminującym charakterze uprawnień którejkolwiek z grup kandydatów: na aplikantów. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu naczelnego, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów zasługujących na uwzględnienie, co w konsekwencji prowadziłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że rozstrzygnięcie zaprezentowane w zaskarżonej decyzji jest w pełni prawidłowe. Podejmując sporne rozstrzygnięcia organy obu instancji prawidłowo zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zdaniem Sądu, nie można organom odmówić respektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (art. 77 i art. 80 K.p.a.). Z kolei uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.