I SA/Wa 1059/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi I O, J O, Z Z, A Z i J Z w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/17 1. wymierza Prezydentowi [....] grzywnę w wysokości 1 000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz I O, J O, Z Z, A Z i J Z kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. I O, J O, Z Z, A Z i J Z, reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [....] nr [...] rej. hip. [...], dz. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W skardze skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] stosownej grzywny, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/17 wraz z aktami sprawy, doręczony został Prezydentowi [...] w dniu [...] stycznia 2018 r. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia [....] stycznia 2018 r. skarżący wezwali Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku z dnia 10 października 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) - własność Skarbu Państwa. Organ wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte ww. dekretem reguluje art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 zm.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ zaznaczył, że w związku z tym konieczne jest zbadanie w postępowaniu wyjaśniającym, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia ww. przesłanki. Organ podał również, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 10 października 2017 r zostały zwrócone do Urzędu [...] w dniu [...] stycznia 2018 r. Jednak organ zobowiązany jest do ponownego przesłania akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co uniemożliwia prawidłowe procedowanie w sprawie. Organ wyjaśnił także, że opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy jest spowodowane dużą ilością korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organ podkreślił, że waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowania, ma znaczący wpływ na terminowość rozpatrywania poszczególnych spraw. Jednocześnie nadmienił, że o kolejności rozpoznania spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Z akt sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/17, skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. wezwali Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/17, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie trzech miesięcy oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu [...] stycznia 2018 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu [...] kwietnia 2018 r. Bezspornym jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozpoznał przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/17, nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest zasadny. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 10 października 2017 r., Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/17, nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia okres przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu załatwienia sprawy, który nie jest okresem znacznym, znana Sądowi z urzędu ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] z zakresu z tzw. nieruchomości dekretowych, jak również stopień ich skomplikowania z uwagi na historyczny charakter. Jednocześnie w okolicznościach sprawy Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w wykonaniu wyroku. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a, w pkt 3 sentencji – na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).