III SA/Wr 258/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji samochodu osobowego oddala skargę w całości. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Skarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO, Kolegium), po przeprowadzeniu - wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności - wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. (dalej: Prezydent) - decyzji z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie rejestracji na rzecz D. C. (dalej: skarżący) samochodu osobowego marki [...], stwierdziło nieważność tej decyzji. Jako podstawę prawną decyzji wskazało art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: K.p.a.). Z akt sprawy wynika, że - wnioskiem z [...] lipca 2017 r. - skarżący wystąpił o rejestrację w/w pojazdu. Do wniosku dołączył protokół sprzedaży ruchomości z [...] kwietnia 2017 r. (nr [...]), jako potwierdzający jego prawo własności do pojazdu. Decyzją z [...] sierpnia 2017 r., Prezydent zarejestrował na rzecz skarżącego pojazd pod nr rej. [...]. W wyniku wznowienia postępowania - decyzją z [...] grudnia 2017 r. - Prezydent uchylił wydaną przez siebie w/w decyzję i odmówił rejestracji pojazdu. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, SKO - decyzją z [...] lutego 2018 r. - uchyliło decyzję Prezydenta i odmówiło uchylenia decyzji o rejestracji z [...] sierpnia 2017 r. Uznało, że w sprawie nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania. Powzięło wątpliwość co do ewentualnej wady nieważności decyzji. W związku z powyższym, SKO wszczęło - z urzędu - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej z [...] sierpnia 2017 r. Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, SKO ustaliło, że Prezydent dokonał rejestracji pojazdu na podstawie protokołu sprzedaży ruchomości z [...] kwietnia 2017 r. (nr [...]), sporządzonego przez Komornika Sądowego, mającego potwierdzić prawo własności skarżącego do pojazdu. SKO dowodziło, że rejestracji pojazdu dokonuje się wyłącznie na wniosek jego właściciela, na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, co wynika z art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm. - dalej: u.P.r.d.). Zauważyło, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1038 - dalej: rozporządzenie w sprawie rejestracji) stanowi, że dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT potwierdzająca nabycie pojazdu, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Stwierdziło, że z powyższego zestawienia wynika, że sam protokół sprzedaży pojazdu w trybie egzekucji komorniczej nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że osoba, która go przedkłada, jest właścicielem pojazdu. Dalej Kolegium wywiodło, że stosownie do art. 874 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm. - dalej: K.p.c.), nabywca po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny staje się właścicielem nabytych ruchomości; gdy sąd odmówi przybicia, wypłacona cena nabycia ulega zwrotowi. Wyłożyło, że własność zajętej ruchomości przechodzi na nabywcę nie w chwili udzielenia przybicia, lecz po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny. Dodało, że Sąd może odmówić przybicia w postępowaniu ze skargi na czynności komornika lub wskutek zażalenia na postanowienie oddalające skargę na przybicie. SKO uznało, że nie można przyjąć, że skarżący - w procedurze rejestracji pojazdu - przedłożył dokument potwierdzający jego prawo własności do pojazdu, gdyż przybicie było nieprawomocne. Stwierdziło, że - w dacie rejestracji pojazdu - skarżący nie był jego właścicielem (była nim nadal spółka "A"). Przyjęło, że wadliwości działania organu rejestrującego należało upatrywać w zarejestrowaniu pojazdu na wniosek osoby, która nie była w chwili rejestracji pojazdu jego właścicielem, co rażąco narusza art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.P.r.d. Wywiodło, że - ponieważ stan prawny w tym zakresie jest jednoznaczny a okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości - wada działania organu rejestrującego jest oczywista, zaś decyzja rejestracyjna powinna zostać unieważniona. Kolegium orzekło, że z uwagi na powyższe, tj. rażące naruszenie prawa, decyzję o rejestracji pojazdu należało wyeliminować z obrotu prawnego i orzec o stwierdzeniu jej nieważności, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 K.p.a. W skardze, skarżący zaskarżył decyzję SKO w całości. Zarzucił, że narusza ona art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 i art. 157 § 1 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie rejestracji pojazdu. Wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania; 2) zasądzenie kosztów; 3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych w treści uzasadnienia na okoliczności z nich wynikające; 4) zawieszenie postępowania; 5) zobowiązanie Prokuratury Rejonowej w S. do przedłożenia akt postępowania przygotowawczego (sygn. akt [...]), dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów (dot. w szczególności protokołu z zeznań świadka H.S.), na okoliczność ich treści. Uzasadniając, skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem SKO, że - wydający decyzję w sprawie rejestracji pojazdu - organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa przez dokonanie rejestracji mimo że wnioskujący o rejestrację nie przedłożył dokumentu potwierdzającego jego prawo własności do pojazdu. Informował, że złożył do Sądu skargę na czynności komornika w toku postępowania egzekucyjnego, w ramach którego nabył - w drodze licytacji - sporny pojazd i że sprawa ta nie została jeszcze rozpoznana. Stwierdził, że zachodzą podstawy do zmiany orzeczenia w przedmiocie odmowy udzielenia na jego rzecz przybycia własności pojazdu. Dowodził, że należy zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi na czynności komornika. Odpowiadając na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., Sąd odmówił zawieszenia postępowania. Na rozprawie, Sąd oddalił sformułowane w skardze wnioski dowodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skargę należało oddalić jako oczywiście niezasadną. Sąd stwierdza, że prawidłowe jest - zawarte w skarżonej decyzji - rozstrzygnięcie SKO stwierdzające nieważność - wydanej z upoważnienia Prezydenta - decyzji z [...] sierpnia 2017 r. o rejestracji na rzecz skarżącego samochodu osobowego marki [...] pod numerem rejestracyjnym [...]. Zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 u.P.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wymaga przedłożenia przez wnioskodawcę dowodu własności pojazdu. Stosownie do art. 874 K.p.c.: "Nabywca po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny staje się właścicielem nabytych ruchomości. Gdy sąd odmówi przybicia, wypłacona cena nabycia ulega zwrotowi". Tym samym, własność zajętej ruchomości przechodzi na nabywcę nie w chwili udzielenia przybicia, lecz po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny. Sąd uznał, że zasadne jest stanowisko SKO, że - w dacie rejestracji pojazdu - skarżący nie był jego właścicielem, co powoduje, że decyzja o rejestracji pojazdu na jego rzecz rażąco narusza art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.P.r.d. To zaś stanowi, że w sprawie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W opinii Sądu, słusznie przyjmuje Kolegium, że - w toku postępowania o zarejestrowanie spornego pojazdu, zakończonego decyzją z [...] sierpnia 2017 r. - skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego jego prawo własności do tego pojazdu, ponieważ w złożonym przez niego protokole z licytacji komorniczej dłużnik zastrzegł złożenie skargi na udzielenie przybicia, natomiast Sąd Okręgowy w S. [...] - postanowieniem z [...] października 2017 r. ([...]) - uchylił udzielenie przybicia dokonane przez komornika podczas licytacji spornego samochodu. Przybicie było więc nieprawomocne i - w świetle art. 874 K.p.c. - nie doszło do skutecznego nabycia własności tego pojazdu przez skarżącego. Zatem, w dacie rejestracji pojazdu, skarżący nie był jego właścicielem. Była nim nadal "A" Sp. z o.o. (dłużnik). Tym samym, organ rejestracyjny nie miał podstaw, w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty, do wydania decyzji o rejestracji na jego rzecz spornego pojazdu. Działanie organu, który zarejestrował pojazd na rzecz osoby niebędącej jego właścicielem, narusza w sposób oczywisty i rażący art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.P.r.d. Uwzględniając powyższe, należało podzielić stanowisko SKO, że decyzja z [...] sierpnia 2017 r. jest dotknięta wadą kwalifikowaną rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgłaszane w skardze argumenty oraz wnioski dowodowe, odnoszące się do toczącego się sporu o prawo własności pojazdu, tylko potwierdzają okoliczność, że skarżący nie może być uznany (nie mógł być uznany na moment rejestracji pojazdu) za właściciela pojazdu, a co za tym idzie brak jest podstaw do rejestracji pojazdu na jego rzecz. Dopiero w sytuacji, gdy uzyska on prawomocne przybicie i ziszczą się okoliczności przewidziane w art. 874 K.p.c., względnie sąd powszechny ustali prawo jego własności do pojazdu, nie będzie przeszkód do złożenia przez skarżącego stosownego wniosku o rejestrację pojazdu. Skoro, prowadzone przez skarżącego działania, mające na celu ustalenie prawa własności do pojazdu, pozostają bez wpływu na prawidłowość skarżonej decyzji, Sąd oddalił zawarte w skardze wnioski dowodowe i wniosek o zawieszenie postępowania. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać w sposób niepozostawiający żadnych wątpliwości. W doktrynie oraz orzecznictwie przyjmuje się, że o tym, czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym tą decyzją, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Ponadto, wstępnym warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., jest stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Organ prowadzący postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma obowiązek ocenić, czy wskazane przesłanki - decydujące o rażącym naruszeniu prawa - wystąpiły na gruncie istniejącego w danej sprawie stanu faktycznego, wynikającego ze zgromadzonego w niej materiału dowodowego. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania, organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Sąd uznał, że - w sprawie - zaistniały omówione wyżej warunki, pozwalające na stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji pojazdu z [...] sierpnia 2017 r., w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co wykazało SKO w skarżonej decyzji. W ocenie Sądu, chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 i art. 157 § 1 K.p.a. Z tych względów - stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - należało orzec jak w sentencji wyroku.