II SA/Wa 265/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Janusz Walawski, Iwona Maciejuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w W. na rzecz skarżącego T. S. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Kierownik Studiów Doktoranckich Uniwersytetu [...] w [...], na podstawie art. 197 ust. 4 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej k.p.a. oraz § 12 w związku z § 10 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w [...] stanowiący załącznik do Uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. skreślił T. S. z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich. Wskazał, że rozstrzygnięcie to nastąpiło z powodu niewywiązywania się z obowiązków doktoranta, tj. niewykazywania dostatecznych postępów w pracy naukowej (niezaliczenie seminarium doktoranckiego w terminach przewidzianych programem studiów, brak odbytych praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu w wymiarze określonym przez Radę Wydziału, niezłożenie sprawozdań z przebiegu badan naukowych i pracy dydaktycznej, podlegających zatwierdzeniu przez opiekuna naukowego). W uzasadnieniu organ wskazał, że uczestnik I roku stacjonarnych studiów doktoranckich Uniwersytetu [...] w [...] rozpoczął studia w roku akademickim 2016/2017. Podał, że na doktorancie ciąży szereg obowiązków związanych z odbywaniem studiów. Obowiązki doktoranta zostały określone m. in. w art. 197 ust. 1-3 p.s.w. zgodnie z którym doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich jednocześnie zobowiązany jest do realizowania programu studiów doktoranckich oraz prowadzenia badań naukowych i składania sprawozdań z ich przebiegu. Ponadto uczestnicy studiów doktoranckich prowadzonych w uczelni mają także obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. Szczegóły realizacji programu studiów zostały określone w § 10 ust. 1 Regulaminu, w myśl którego to doktoranci zobowiązani są do realizacji programu studiów szczególności poprzez: 1) uczestniczenia w zajęciach wynikających z planu studiów i uzyskania wymaganych zaliczeń; 2) odbycia praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu. 3) opracowywania konspektów i materiałów niezbędnych do przeprowadzenia zajęć dydaktycznych wymienionych w pkt 2; 4) składania sprawozdań z przebiegu badan naukowych i pracy dydaktycznej, podlegających zatwierdzeniu przez opiekuna naukowego, w okresie ustalonym przez radę wydziału. W przypadku niewywiązywania się z powyżej wskazanych obowiązków, to w myśl zasady wyrażonej w § 12 ust. 1 Regulaminu doktorant może zostać skreślony z listy doktorantów. Kierownik Studiów Doktoranckich stwierdził, że uczestnik studiów doktoranckich nie wywiązał się z podstawowych obowiązków doktoranta, (tj nie uczestniczył w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z Regulaminem, nie odbył praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub nie uczestniczył w ich prowadzeniu, nie uzyskał zaliczenia z seminarium doktoranckiego, nie złożył sprawozdań z przebiegu badań naukowych i pracy dydaktycznej, podlegających zatwierdzeniu przez opiekuna naukowego). T. S. wniósł odwołanie do Rektora [...]. W odwołaniu wskazał m.in., że ze wszystkich obowiązków wywiązywał się na bieżąco, osiągając przy tym bardzo dobre wyniki naukowe. Podniósł, że art. 197 p.s.w. nie może mieć zastosowania w jego sprawie, ponieważ nie dano mu możliwości, a wręcz "zablokowano" możliwość uczestnictwa w seminarium. Wskazał, że składał podanie o zmianę promotora, wysłał w sumie pięć pism (wniosków) w ciągu roku akademickiego (w ciągu drugiego semestru), (nie licząc tych, wysłanych mailowo). Podał, że odpowiedzi nie uzyskał dotychczas. Wskazał, że promotor odmówił "całkowitej dalszej współpracy, bezapelacyjnie, z powodów bliżej nieokreślonych uprzedzeń, których nie chciał wyznać". Odwołujący się podał, że nie nalegał na współpracę, chciał ugodowo zmienić promotora jednak zostało to "bezpodstawnie zablokowane". Wskazał, że od razu znalazł innego pracownika naukowego chcącego objąć jego osobę opieką. Kierownik Studiów Doktoranckich mimo wniosków, ponagleń i przypomnień nie podjął decyzji, o którą odwołujący się wnioskował; zachował się biernie, czym naraził go na brak możliwości pisania pracy. W konsekwencji, jak podniósł odwołujący się, został bez promotora, zaś Kierownik Studiów nie podejmując decyzji w zakresie jego wniosków pozbawił go możliwości rozwoju i pisania rozprawy. Rektor Uniwersytetu [...] w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 197 ust. 4 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.w. oraz § 12 ust. 1 i ust. 2 w związku § 10 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w [...], stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia [...] września 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] października 2017 r. Organ wskazał, że T. S. nie wywiązał się z podstawowych obowiązków doktoranta gdyż nie wykazał się dostatecznym postępem w pracy naukowej, co określa się poprzez zaliczenie seminarium doktoranckiego, nie złożył sprawozdań z przebiegu badań naukowych i pracy dydaktycznej oraz nie odbył praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych. Stwierdził, że Kierownik Studiów Doktoranckich, działając na podstawie art. 197 ust. 4 p.s.w. oraz § 12 ust. 2 Regulaminu, podjął słuszną decyzję o skreśleniu doktoranta z listy studentów. Odnosząc się do zarzutów o braku możliwości uczestniczenia w seminarium doktoranckim, zmianie promotora, a także braku odpowiedzi na wiadomości wysyłane pocztą elektroniczną organ wskazał, że z informacji uzyskanych w toku postępowania wynika, że doktorant uczestniczył w zajęciach seminaryjnych po raz pierwszy [...] kwietnia 2017 r. Wskutek powyższego nie zaliczył on pierwszego semestru seminarium doktoranckiego. Organ odwoławczy podniósł, że problemy związane z brakiem kontaktu i odpowiedzi na wiadomości wysyłane mailowo należy zgłaszać w momencie ich wystąpienia, co umożliwia kontrolę zaistniałej sytuacji zarówno organowi I instancji, a w przypadku braku działania organowi II instancji. Ponadto niezaliczenie seminarium doktoranckiego przez T. S. nie stanowi jedynej przesłanki do skreślenia z listy doktorantów. Skarżący nie wywiązał się także z obowiązku odbycia praktyk zawodowych. Decyzja Rektora [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi T. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz obrazę przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków do Kierownika studiów doktoranckich i promotora, brak odpowiedzi na każdy z wniosków. Podniósł zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podniósł, że w sposób istotny naruszono prawo ponieważ "zablokowano mu" możliwość spełniania obowiązków, co miało istotny wpływ na decyzję o skreśleniu z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich. Zarzucił, że w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do zarzutów odwołania. Podniósł, że skierowany do niego zarzut, że zgłaszał nieprawidłowości za późno jest nietrafiony. Wskazał na kwestie dotyczące spotkań seminaryjnych. Podniósł, że problem zgłaszał przed końcem drugiego semestru, czyli w odpowiednim czasie, ponieważ rozliczenie na studiach jest roczne. Podniósł, że promotor działał na jego szkodę nie pozwalając zmienić promotora, nie podpisał zgody na zmianę promotora, do czego był zobowiązany (§ 9 pkt. 3.4 regulaminu). Skarżący wskazał, że argumentacja, iż nie złożył dokumentów wymaganych do zaliczenia roku jest nieprawdziwa. Podał, że złożył je z wnioskiem o podpisanie przez kierownika. Dodatkowo zablokowano mu możliwość przeprowadzenia praktyk, a pismo do Kierownika studiów doktoranckich nie przyniosło żadnych rezultatów, mimo iż powinny być przyznane godziny zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich. Podniósł, że pominięto nadto fakt, iż uczestniczył w poradni prawnej, w której uczestnictwo spełnia wymóg odbycia praktyk. Rektor [...], reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Pełnomocnik wskazał, że karta okresowych osiągnięć doktoranta wykazuje, że skarżący uzyskał dwie oceny niedostateczne i że nie uzyskał czterech zaliczeń u różnych osób, a wnioski o przedłużenie sesji złożył po terminie. Podjęte decyzje były zatem zgodne ze stanem fatycznym sprawy i z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 197 ust. 4 p.s.w. doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów. Od decyzji, o której mowa w ust. 4 służy odwołanie odpowiednio do rektora albo dyrektora jednostki naukowej prowadzącej studia. Decyzja Rektora albo dyrektora jednostki jest ostateczna (art. 197 ust. 5 p.s.w.). Zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w., do tej decyzji stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odesłanie do odpowiedniego stosowania k.p.a. powoduje, że rektor uczelni rozpatrując odwołanie w sprawie skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich zobowiązany jest do poszanowania przepisów postępowania administracyjnego, w tym dotyczących wydawania decyzji administracyjnych (v. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2718/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd ustalił, że uprawnienie Prorektora do spraw Studenckich i Kształcenia do podpisania zaskarżonej decyzji w imieniu Rektora wynika z § 3 pkt 3a zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie określenia szczegółowego zakresu działania Rektora i Prorektorów na kadencję 2016-2020, wydanego na podstawie § 33 ust. 2 i 3 Statutu [...]. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. albowiem nie tylko nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, ale również nie odnosi się w istocie do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu. Uchybienie to, tak jak i brak wskazania faktów oraz wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Kierownika studiów doktoranckich stwierdził, że skarżący nie zaliczył seminarium doktoranckiego, nie złożył sprawozdań z przebiegu badań naukowych i pracy dydaktycznej. Wskazał, że doktorant uczestniczył w zajęciach seminaryjnych po raz pierwszy [...] kwietnia 2017 r. i nie zaliczył pierwszego semestru seminarium. Organ podał nadto, ze problemy związane z brakiem odpowiedzi na wnioski należało zgłaszać w momencie ich wystąpienia. Rozpatrując odwołanie Rektor zupełnie pominął tym samym podnoszone przez doktoranta kwestie związane z "odmową współpracy" przez promotora, "zablokowaniem" możliwości uczestnictwa w seminarium, prośbami o zmianę promotora i brakiem stanowiska Kierownika studiów doktoranckich w tym zakresie. Rektor nie odniósł się do powyższego, nie ustalił faktów i nie ocenił, czy ewentualne niewywiązanie się przez doktoranta ze ściśle określonych obowiązków było kwestią powiązaną z opieką sprawowaną przez promotora. Organ nie ocenił na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego, czy zaszły okoliczności, które mogły mieć wpływ na realizację obowiązków przez doktoranta (v. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 539/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Znaczenie promotora w zakresie wykonywania obowiązków przez doktoranta wynika wprost z § 9 ust. 2 Regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały Senatu [...] nr [...] z [...] września 2013 r. Zgodnie z tym przepisem, do obowiązków opiekuna naukowego należy całościowa opieka nad pracą badawczą doktoranta, a w szczególności kierowanie pracą dydaktyczną doktoranta. W sytuacji, gdy sam promotor w znajdującym się w aktach administracyjnych piśmie z dnia [...] września 2017 r. skierowanym do Dziekana [...] wskazuje, że poradził doktorantowi zmianę opiekuna naukowego, nieodniesienie się przez Rektora do kwestii podniesionych w odwołaniu, stanowi naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Akta postępowania administracyjnego potwierdzają, że skarżący zwracał się do kierownika studiów o zmianę promotora. Z akt sprawy nie wynika, aby Kierownik studiów doktoranckich podjął decyzję w przedmiocie zmiany promotora. Rektor ponownie rozpatrując sprawę winien zatem ocenić, czy doktorant miał możliwość zaliczenia seminarium i wypełnienia pozostałych obowiązków, w sytuacji, gdy w odwołaniu podniósł, że "zablokowano" mu możliwość uczestniczenia w seminarium. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy ustali stan faktyczny a następnie na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego dokona jego wszechstronnej oceny pod kątem wpływu bądź braku wpływu okoliczności podnoszonych przez doktoranta w odwołaniu na niewypełnienie konkretnych obowiązków. Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się m.in. także e-mail z [...] lipca 2017 r. skierowany przez sekretariat studiów doktoranckich w imieniu Kierownika Studiów Doktoranckich do doktoranta, w którym poinformowano, że "bez zgody dotychczasowego opiekuna naukowego nie może zostać podjęta decyzja o zmianie opiekuna". Organ odwoławczy winien zatem także rozważyć, czy zgoda taka była potrzebna i czy została udzielona (w kwestii tej wypowiedział się sam promotor w piśmie z dnia [...] września 2017 r.) i jakie znaczenie – dla wypełniania obowiązków doktoranta – miała okoliczność, że wnioski T. S. o zmianę promotora pozostały bez rozstrzygnięcia. Rektor powinien też ocenić, czy Kierownik Studiów doktoranckich wydając decyzję o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich zastosował właściwe przepisy Regulaminu. Zauważyć należy bowiem, że Kierownik studiów powołał się na Regulamin stanowiący załącznik do uchwały Senatu [...] nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. Tymczasem zgodnie z § 17 ust. 3 tego Regulaminu, do uczestników studiów doktoranckich, którzy rozpoczęli studnia przed wejściem w życie niniejszego Regulaminu, stosuje się przepisy dotychczasowe, o których mowa w ust. 2. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wyrażone wyżej wskazania Sądu. Uzasadnienie decyzji powinno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. W punkcie drugim wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Do kosztów sądowych Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 200 zł. ----------------------- 7