IV SA/Wa 1864/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-18
Skład orzekający: Anna Szymańska, Kaja Angerman, Anna Sękowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, stwierdzający niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145a § 1 k.p.a. i uchylenia decyzji o odmowie uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej, mimo braku zmian legislacyjnych?Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo że ma charakter zakresowy i nie deroguje przepisu, stanowi wskazówkę interpretacyjną dla organów administracji i sądów. Organy powinny dokonywać wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności (art. 7 Konstytucji) oraz zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji), a także wartości takich jak stabilność stosunków prawnych i ochrona praw nabytych. Zaniechanie takiej oceny przez organ prowadzi do przedwczesnego rozstrzygnięcia o braku podstaw do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. Zakładów [...] S.A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju odmawiającą uchylenia decyzji utrzymującej w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji z 1976 r. o wywłaszczeniu działki. Wniosek o wznowienie postępowania oparto na wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13, kwestionującym art. 156 § 2 k.p.a. w kontekście znacznego upływu czasu od wydania decyzji. Minister odmówił uchylenia, uznając, że wyrok TK nie spowodował zmiany normatywnej i nie ma podstaw do uchylenia decyzji bez zmian legislacyjnych. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie zasady praworządności i bezpośredniego stosowania orzeczeń TK.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi K. Zakładów [...] S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...]kwietnia 2018 r. znak [...]Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił, działając w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z [...]grudnia 2009 r., nr [...]orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...]z [...]marca 2009 r. nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika [...] [...] z [...]grudnia 1976 r. nr [...]w części dotyczącej wywłaszczenia działki nr [...] o pow. 0,0623 ha, obr. [...], położonej w b. gm. kat. [...], m. [...], obj. [...]
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z [...]grudnia 1976 r. nr [...]Naczelnik Dzielnicy [...]orzekł m.in. o wywłaszczeniu działki nr [...]o pow. 0,0623 ha, obr. [...], położonej w b. gm. kat. [...], m. [...], obj. [...], stanowiącej własność A.W..
Pismem z 10 listopada 2004 r. B.G. wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...]grudnia 1976 r.
Decyzją z [...]marca 2009 r., nr [...]Wojewoda [...]stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...]z [...]grudnia 1976 r. w części dotyczącej punktu 2 o wywłaszczeniu działki nr [...], stanowiącej własność A.W.
Decyzją z [...]grudnia 2009 r., nr [...]Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...]z [...]marca 2009 r. nr [...].
Pismem z 19 czerwca 2015 r. nr [...]Prezydent Miasta [...]wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z [...]grudnia 2009 r. nr [...]. Jako przesłankę wznowienia podano art. 145a § 2 k.p.a. wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. 2015 r., poz. 702), w którym Trybunał orzekł, iż art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem z [...]stycznia 2017 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z [...]grudnia 2009 r., nr [...].
Wydając wspomnianą na wstępie decyzję o odmowie uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z [...]grudnia 2009 r., Minister wskazał, iż przesłanką wznowienia, na której wystąpienie powołał się wnioskodawca, był art. 145a § 2 k.p.a. znajdujący w sprawie zastosowanie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, w którym Trybunał uznał, iż art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził m.in., że działanie organów państwa na podstawie przepisów prawa, będące przejawem zasady praworządności (legalizmu), nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwej decyzji administracyjnej, na podstawie której strona nabyła prawo lub jego ekspektatywę, a ponadto od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego konsekwencją zasady praworządności jest potrzeba stabilizacji (trwałości) stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych na mocy wadliwego aktu administracyjnego oraz zasada zaufania obywatela do państwa.
Jednocześnie organ wyjaśnił, że przywołany wyrok Trybunału ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Trybunał Konstytucyjny nie spowodował zmiany normatywnej art. 156 § 2 k.p.a., w szczególności nie dokonał derogacji przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł, lecz zobowiązał ustawodawcę do rozszerzenia unormowania w art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił "znaczny upływ czasu", a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Tym samym wyrok ten nie ma charakteru prawotwórczego i nie eliminuje art. 156 § 2 k.p.a. z porządku prawnego.
Konsekwencją powyższego w ocenie organu jest, że do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych nie ma podstaw do zmiany praktyki orzeczniczej w odniesieniu do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. Z zasady praworządności określonej w art. 5 k.p.a. (także art. 7 Konstytucji RP) wynika obowiązek wydania rozstrzygnięcia na podstawie obowiązującego przepisu prawa. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Nie można więc wydać rozstrzygnięcia na podstawie nieobowiązującego jeszcze przepisu. Organ nie jest uprawniony do dokonywania wykładni przepisu wbrew jego treści, czy też do samodzielnego uzupełnienia treści przepisu poprzez np. ustalenie konkretnego terminu, po upływie którego nastąpi skutek przewidziany w przepisie.
Organ wyjaśnił nadto, że art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym obecnie (nie zmienionym wskutek rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego) nie zawiera upoważnienia dla organu do dokonania oceny kryterium "upływu czasu" upoważniającego do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w związku z jego upływem. Do czasu dokonania zmian legislacyjnych organ nie ma podstaw prawnych do samodzielnego ustalenia terminu, po upływie którego niedopuszczalne będzie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.
Tym samym, w ocenie organu, aktualnie nie zostały w systemie prawa administracyjnego wskazane przesłanki umożliwiające uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji na podstawie której strona* nabyła prawo lub jego ekspektatywę, a ponadto od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu z powodu braku podstaw prawnych dla takiego działania (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145a § 1 k.p.a.). W konsekwencji organ uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, zatem przesłanka wznowienia określona w art. 145a § 1 k.p.a. nie wystąpiła i w związku z tym brak jest podstaw do uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z 3 grudnia 2009 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...]kwietnia 2018 r. znak [...]wniosła spółka [...] S.A. w restrukturyzacji w [...].
Spółka w pierwszej kolejności wskazała, że w sprawie nie wyjaśniono czy w związku z dokonanym wywłaszczeniem nieruchomości zostało ustalone i wypłacone stosowne odszkodowanie. Tymczasem w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1585/12 ustalenie odszkodowania z tytułu dokonanego wywłaszczenia nieruchomości i jego wypłata jest nieodwracalnym skutkiem prawnym, który stanowi podstawę do wydania decyzji o naruszeniu prawa, a nie stwierdzającej nieważność decyzji. W konsekwencji powyższego, spółka wskazał, że dopuszczenie aby z jednej strony na skutek stwierdzenia nieważności decyzji dana nieruchomość powracała po blisko trzydziestu latach do byłych właścicieli, a z drugiej, aby owi właściciele (lub ich spadkobiercy) zachowywali otrzymane w przeszłości korzyści majątkowe przyznane decyzją nieważną – bez możliwości skutecznego domagania się przez Skarb Państwa ich zwrotu w zwaloryzowanej wysokości — godzi w elementarną zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), jak również w zasadę dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), albowiem środki na odszkodowanie za przejętą nieruchomość pochodziły z danin publicznych uiszczanych przez wszystkich do tego zobowiązanych obywateli. Przede wszystkim zaś pozostaje to w niezgodzie z 156 § 2 k.p.a., gdyż stwierdzona została nieważność decyzji, która wywołała z upływem czasu nieodwracalne skutki w sferze prawnej, tj. w sferze praw majątkowych Skarbu Państwa, chronionych równo przez art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP.
Ponadto skarżąca spółka podniosła, że Minister Inwestycji i Rozwoju, nie uwzględniając w toku swojego postępowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, naruszył zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. w związku z art. 190 ust. 1 ustawy zasadniczej. Organ administracji publicznej ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a zatem należy je stosować bezpośrednio. W oparciu o ww. wyrok TK, zdaniem skarżącej, organ administracji publicznej miał obowiązek zbadania czy zachodzi przesłanka znacznego upływu czasu i zastosowania przepisu art. 156 § 2 k.p.a.. Skarżący przywołał dla poparcia swojego stanowiska wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I OSK 776/14, w którym wskazano, że odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stabilizacja stosunków administracyjnoprawnych po upływie określonego czasu leży w interesie porządku publicznego. Stąd instytucję eliminacji z obrotu prawnego, w drodze stwierdzenia nieważności, prawomocnych decyzji, a zwłaszcza decyzji, od których wydania upłynął znaczny czas, należy stosować z niebywała ostrożnością, przy jednoczesnym zastosowaniu zwężającej interpretacji przepisu art. 156 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek strony, w oparciu o postanowienie Wojewody [...]z [...]lutego 2016 r., wydane na podstawie art. 145a § 1 w zw. z art.150 §1 k.p.a. Następnym etapem wznowionego postępowania jest zatem – stosownie do art.149 § 2 k.p.a. – przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia. Innymi słowy, organ prowadzący postępowanie musi zbadać czy przesłanka wznowienia, której prawdopodobieństwo wystąpienia stało się przyczyną wznowienia postępowania, w rzeczywistości wystąpiła w sprawie. Podkreślić należy, że organ administracji nie może badać innych podstaw wznowienia niż wskazane w podaniu strony.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (Dz.U. z 2015 r. poz. 702) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania nadzorczego, o której mowa w przepisie art. 145a § 1 k.p.a., umożliwiającą uchylenie kwestionowanej decyzji nadzorczej w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i ponowną ocenę legalności decyzji z 23 grudnia 2009 r., z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zaprezentowanego w uzasadnieniu tego wyroku stanowiska.
Przypomnieć należy, że – jak zasadnie wskazuje organ – przywołane orzeczenie Trybunału jako wyrok zakresowy o pominięciu prawodawczym nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji przepisu, którego niekonstytucyjność została stwierdzona. Trybunał Konstytucyjny ww. wyrokiem stwierdził bowiem, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Wyrok ten ma charakter zakresowy i nie deroguje on art. 156 § 2 k.p.a., natomiast wskazuje na konieczność dokonania zmian przez ustawodawcę.
Jednakże chociaż skutkiem orzeczenia TK nie było wyeliminowanie z obrotu niekonstytucyjnego przepisu, to jednak treść tego orzeczenia należałoby traktować jako wskazówkę jak rozumieć przedmiotowy przepis. Trybunał Konstytucyjny bowiem, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Dokonywanie wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w świetle tych przepisów Konstytucji sprowadza się do oceny tego, która ze statuowanych nimi zasad powinna mieć przewagę w danej, konkretnej sprawie administracyjnej pod kątem ochrony praw i interesów obywatela.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyraźnie i zdecydowanie podkreślał, że dobro obywatela stanowi wartość, którą należy się kierować przy rozstrzyganiu spraw w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli na podstawie wadliwej rażąco decyzji obywatel nabył prawo lub jego ekspektatywę, należy rozważyć czy ważniejsze jest zachowanie tego prawa, czy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Na tle sprawy, w której zapadł wskazany wyżej wyrok o sygn. akt P 46/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że danie prymatu zasadzie praworządności (art. 7 Konstytucji) celem stwierdzenia nieważności decyzji rażąco naruszającej prawo, jest wyłączone m.in. w przypadku, gdy przesłanka stwierdzenia nieważności ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu kwestionowanej decyzji.
Nie kwestionując wyrażanych w orzecznictwie stanowisk, że wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i dotyczy pominięcia prawodawczego w konkretnej sprawie, a w konsekwencji nie ma charakteru uniwersalnego, tak jak typowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że w praktyce orzeczniczej organów administracyjnych oraz sądów administracyjnych konieczne jest uwzględnianie dyrektyw interpretacyjnych wyrażonych w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Stąd nie było wystarczające w postępowaniu prowadzonym na skutek wznowienia postępowania postanowieniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...]stycznia 2017 r., ograniczenie się przez organ do stwierdzenia, że wobec nie dokonania przez ustawodawcę stosownych zmian w prawie, nie jest możliwe zweryfikowanie przez właściwe organy – w trybie wznowienia postępowania –zasadności decyzji stwierdzającej nieważność w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przy uwzględnieniu rozważanego przez Trybunał Konstytucyjny znacznego upływu czasu. W konsekwencji, nie jest w ocenie Sądu właściwa konkluzja, że nie było możliwe dokonanie oceny czy decyzja stwierdzająca nieważność innego orzeczenia, od którego wydania upłynął ów znaczny okres, wobec dokonania jej weryfikacji w zgodzie z zasadami podanymi przez Trybunał w wyroku P 46/13, winna pozostać w obrocie prawnym czy też nie. W przeciwnym bowiem wypadku wypaczony zostałby sens wznawiania postępowania w oparciu o przesłankę wyrażoną w art. 145a § 1 k.p.a. aż do czasu "naprawienia" przez ustawodawcę wskazanych przez Trybunał uchybień. Takiej jednak szansy nie daje k.p.a, albowiem w art. 145a § 2 wyraźnie wskazuje termin, w jakim dopuszczalne jest wystąpienie z wnioskiem o wznowienie w związku z wyrokiem TK stwierdzającym niekonstytucyjność przepisu, który był podstawą wydania decyzji. Konieczność dochowania tego terminu, oznaczałaby zatem każdorazowo w przypadku wyroku TK w zakresie pominięcia prawodawczego, faktyczny brak możliwości skorzystania z trybu wznowieniowego.
Nie ma wątpliwości, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13 stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał – na tle konkretnej sprawy – stwierdził, że korzystanie przez osobę z praw wynikających z aktu administracyjnego jest wykonywaniem uprawnień zagwarantowanych jej przez organ władzy publicznej. Kwestia oddziaływania upływu czasu na akt administracyjny ma istotne znaczenie praktyczne, a stabilizacja stanów faktycznych, po upływie określonego czasu, leży w interesie porządku publicznego. Brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać.
Faktem jest, że Trybunał Konstytucyjny wyroku P 46/13 wskazał również, że wyrok ten zapadł w wyniku kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w związku z pytaniem prawnym zadanym przez sąd w konkretnej sprawie, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym oraz że nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu, a stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.
Należy jednocześnie jednak mieć na względzie, że Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa (cz. III pkt 10.6 uzasadnienia wyroku P 46/13).
Stąd, w ocenie Sądu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego należy rozumieć w ten sposób, że wykładnia art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. winna być dokonywana z uwzględnieniem nie tylko zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale również zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Przy tym dokonywanie tej oceny winno odbywać się – bo także wynika z uzasadnienia wyroku TK – przy uwzględnieniu takich wartości jak stabilność stosunków prawnych i ochrona praw nabytych przez osoby trzecie oraz uwzględnienie, iż przesłanka stwierdzenia nieważności statuowana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ma charakter niedookreślony. Na te bowiem wartości powołał się Trybunał wskazując, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną. Mając zatem na uwadze ww. wartości, organ nadzoru winien zbadać zasadność wyeliminowania z obrotu prawnego kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji.
I chociaż do dnia orzekania w niniejszej sprawie ustawodawca nie wydał ustawy naprawiającej wskazane przez Trybunał pominięcie prawodawcze, przez co nie dostarczył sądom administracyjnym ani organom nadzoru skutecznego narzędzia prawnego do odmowy zastosowania w kontrolowanej sprawie art. 156 § 2 k.p.a., to – mając na uwadze intencję wyroku P 46/13 – pamiętać, że Trybunał Konstytucyjny, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. W tym zatem duchu winny organ orzekający w niniejszej sprawie ocenić, czy – po wznowieniu postępowania – zasadna byłaby zmiana decyzji Ministra Infrastruktury z [...]grudnia 2009 r., nr [...] orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...]z [...]marca 2009 r. nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...]z [...]grudnia 1976 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia działki nr [...]o pow. 0,0623 ha, obr. [...], położonej w b. gm. kat. [...], m. [...], obj. [...], czy też właściwe było orzeczenie o odmowie uchylenia tej decyzji.
Nie dokonując takiej oceny, organy przedwcześnie zadecydowały o braku przesłanek do uchylenia decyzji Ministra z [...]grudnia 2009 w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 i tym samym przedwcześnie uznały, że w sprawie nie potwierdziła się podstawa wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a., wskazana we wniosku o wznowienie.
Dodać jednocześnie należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie przesądza iż upływ czasu od wydania aktu wywłaszczeniowego, stanowi jedyną i wystarczającą przesłanką, dla przyjęcia, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z powodu rażącego naruszenia prawa. Jedynie sygnalizuje, że badając zasadność uchylenia – na skutek wznowienia postępowania – decyzji stwierdzającej nieważność aktu wywłaszczeniowego, zasadne jest dokonanie oceny zaistnienia przesłanek nieważnościowych w kontekście wskazanych przez Trybunał w wyroku z dnia12 maja 2015 r, sygn. P 46/13 reguł wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organy będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło