IV SAB/Wa 333/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na bezczynności i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku A. W. z dnia 27 lutego 2017 r. o ustalenie odszkodowania za działki nr [...] i [...] z obrębu [...] położone w [...], w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A. W. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych 4. w pozostałym zakresie oddala skargę; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej A. W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] września 2017 r. A. W., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działki gruntu o nr [...] i [...], obręb [...], położone w [...] w dzielnic B., przy ul. O.. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za ww. działki, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 4) stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 5) przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 6) zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podano, iż w dniu [...] maja 2016 r. skarżąca wystąpiła do Prezydenta [...] wypłatę odszkodowania za ww. działki gruntu przejęte z mocy prawa pod poszerzenie ul. O.. Wobec niepodjęcia przez organ negocjacji i wyczerpaniu tym samym przesłanek wynikających z art. 98 ust. 3 u.g.n. skarżąca wnioskiem z dnia [...] lutego 2107 r. wniosła do Prezydenta [...] o ustalenie odszkodowania w trybie art. 98 u.g.n. za działki gruntu o nr [...] i [...] z obrębu [...], które zostały wydzielone z przeznaczeniem pod poszerzenie ulicy O.. Pismem z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca złożyła do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Do dnia wniesienia skargi nie została wydana decyzja kończącą postepowanie zainicjowane wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. jak również nie zostały podjęte żadne czynności związanych z podjęciem postępowania, nie poinformowano strony o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy oraz o przyczynach jego przesunięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że nie zostało wszczęte i nie jest prowadzone postepowanie administracyjne w trybie art. 98 u.g.n. o odszkodowanie za przedmiotowy grunt. Obecnie sprawa jest na etapie rokowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonychw art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie ma przy tym znaczenia to, czy zażalenie takie zostało rozpatrzone oraz jakie stanowisko zajął w sprawie organ wyższego stopnia. Wniesiona skarga jest dopuszczalna, gdyż skarżąca dopełniła wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. do Wojewody [...] zażalenie w trybie art. 37 k.p.a. na bezczynność Prezydenta [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], uznał powyższe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin załatwienia sprawy, określając go na dwa 4 miesiące od daty doręczenia postępowania. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy upływał w dniu [...] maja 2018 r. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w tej sprawie. W orzecznictwie, jak i w doktrynie utrwalił się pogląd, że bezczynność ma miejsce wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem aktu. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2016 r., II OSK 1903/15, z dnia 2 czerwca 2016 r., II OSK 1156/16, z dnia 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12, dostępne w CBOSA). Zaznaczyć przy tym należy, że zmiana przepisów k.p.a. obowiązująca od dnia 1 czerwca 2017 r., wprowadzona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), spowodowała m.in. zdefiniowanie w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. pojęć "bezczynności" i "przewlekłości" postępowania. Zgodnie z definicjami ustawowymi przez bezczynność rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa ani w terminie wyznaczonym dodatkowo zgodnie z art. 36 k.p.a. Natomiast stan "przewlekłości" występuje, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. Przewlekłość obejmuje zatem przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1 k.p.a.), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że Prezydent [...] pozostawał w bezczynności w sprawie załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2017 r. Z akt administracyjnych wynika, że pierwszą czynnością w sprawie jaką organ podjął, i to dopiero po postanowieniu Wojewody, było wystosowanie pisma z dnia [...] stycznia 2018 r. do pełnomocnika strony wzywające do przedłożenia dokumentu potwierdzającego, że rokowania zakończyły się wynikiem negatywnym, jak również odpisu z księgi wieczystej potwierdzającej własność skarżącej do ww. nieruchomości. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. podniosła, że negocjacje zakończyły się wynikiem negatywnym oraz ziszczone zostały przesłanki do pozwalające na ustalenie odszkodowania za wywłaszczony grunt w trybie administracyjnym. Pełnomocnik stwierdził, iż pomimo wezwań skarżącej o podjęcie rozmów w przedmiocie odszkodowania, spotkały się one z brakiem odpowiedzi ze strony organu. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2018 r. organ zwrócił się do Burmistrza Dzielnicy B. o przekazanie porozumień, zrzeczeń, oświadczeń i umów zawieranych odnośnie przedmiotowej nieruchomości w związku z wnioskiem skarżącej o wszczęcie postepowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłatę odszkodowania za działki o nr [...] i [...], z obrębu [...]. Z akt sprawy niezbicie wynika, że wniosek z dnia [...] lutego 2017 r., o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, podtrzymany w piśmie z dnia [...] lutego 218 r., nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie jego załatwienia, co też skutkowało zobowiązaniem Prezydenta [...] do rozparzenia powyższego wniosku skarżącej w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten, w ocenie Sądu, jest wystarczający i daje organowi realną możliwość załatwienia sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od dnia [...] marca 2017 r. w którym wpłynął do organu wniosek skarżącej z dnia [...] lutego 2017 r. do dnia wyrokowania w zakresie bezczynności organu w tej sprawie upłynęło bowiem blisko 19 miesięcy. Taki okres niezałatwienia sprawy w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa strony do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach k.p.a. Zdaniem Sądu, działanie organu stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 k.p.a.). Sąd wziął również pod uwagę, że organ w trakcie postępowania nie wywiązywał się z obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., a także to, że organ nie dotrzymał wyznaczonego przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu załatwienia postępowania, który upływał [...] maja 2018 r. Z powyższych względów Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości [...] zł, jako stanowiącą formę rekompensaty dla skarżącej adekwatną do stopnia bezczynności w załatwieniu niniejszej sprawy. W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 3 i § 1a oraz art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 I 205 § 2 p.p.s.a.