I FZ 236/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia X. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 385/18 o odrzuceniu zażalenia X. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 385/18, o odrzuceniu skargi X. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2018 r., nr [....] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 385/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę X. S.A. w W. (dalej: Skarżąca lub Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2018 r. 2. Pismem z dnia 31 lipca 2018 r. (data stempla pocztowego) Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2018 r. Zażalenie podpisał jako prezes zarządu W.C. 3. W wykonaniu zarządzenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 września 2018 r., Skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych zażalenia przez złożenie aktualnego KRS lub jego uwierzytelnionego odpisu potwierdzającego, że W.C. jest osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe wezwanie doręczono Spółce w dniu 25 września 2018 r. (karta 208 akt sądowych). 4. Pismem z dnia 2 października 2018 r. (data stempla pocztowego), Skarżąca nadesłała zarządzenie referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym dla W. z dnia 12 września 2018 r. oraz odpis KRS na dzień 2 października 2018 r. wraz z wyjaśnieniem powodów braku jeszcze wpisu W.C. do tego Rejestru oraz wskazaniem, że już w niniejszej sprawie zostały przedstawione wszystkie dokumenty, którymi dysponuje Spółka, dla potwierdzenia umocowania W.C. do jej reprezentowania w charakterze prezesa jednoosobowego zarządu. 5. Postanowieniem z dnia 22 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 385/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie Skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że: - wystąpiła okoliczność nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego pisma, tj. zażalenia z dnia 31 lipca 2018 r.; - zażalenie to podpisał W.C., który mimo powołania go na stanowisko prezesa zarządu Spółki na mocy uchwały z dnia 20 marca 2018 r. (karta 19 akt sądowych) nie został ujawniony w KRS (karty 179-182 akt sądowych); - do wniesionego zażalenia załączono pismo o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu przez M.G. oraz postanowienie Sądu Rejestrowego dla W. z dnia 24 kwietnia 2018 r. w przedmiocie wykreślenia tej osoby z KRS jako prezesa zarządu; - w świetle takich okoliczności powstała wątpliwość co do aktualnego na dzień wniesienia zażalenia składu zarządu Spółki i osoby pełniącej funkcję prezesa jej zarządu; - pismem z dnia 2 października 2018 r. Skarżąca wskazała, że przed wspomnianym Sądem Rejestrowym toczy się postępowanie o wpis zmian w KRS, które obejmuje swoim zakresem wpis miedzy innymi nowego zarządu w osobie W.C.; - z załączonego do odpowiedzi zarządzenia referendarskiego z dnia 12 września 2018 r. wynika, że Spółka została wezwana do przedłożenia dokumentów potwierdzających imię i nazwisko W.C., gdyż okazało się, że brak jest w rejestrze osoby o podanym nr PESEL; - z kolei w nadesłanym odpisie aktualnym KRS nie ma wpisów danych osób wchodzących w skład organu uprawnionego do reprezentacji Spółki; - nadto wskazano w nim w ramach sposobu reprezentacji Spółki, że do składania oświadczeń w jej imieniu uprawnieni są dwaj członkowie zarządu działający łącznie albo jeden członek zarządu działający łącznie z prokurentem, przy czym w rubryce "Prokurenci" brak jest wpisów; - okoliczności te uprawniały do uznania, że Skarżąca nie wykazała, iż wskazana osoba, podpisana pod wniesionym zażaleniem, jest uprawniona do jej reprezentowania; - uzasadniona była wątpliwość co do prawidłowości danych osoby podanej jako prezes zarządu, z uwagi na treść pisma sądowego oraz brak wskazania w uchwale z dnia 20 marca 2018 r. (powołującej W. C. na prezesa zarządu Spółki) jakichkolwiek danych pozwalających na identyfikację wskazanej osoby (daty urodzenia, numeru PESEL, miejsca zamieszkania, numeru dowodu osobistego, itp.); - w związku z nieprzedłożeniem Sądowi aktualnego KRS, ani jego uwierzytelnionego odpisu potwierdzającego, że W.C. jest osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki, w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 2 października 2018 r., uprawnione stało się przyjęcie, iż nie uzupełniono braków formalnych zażalenia w zakreślonym terminie; - w związku z powyższym zażalenie należało odrzucić. 6. Skarżąca pismem z dnia 20 listopada 2018 r. (data stempla pocztowego) wniosła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia, zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku naruszenie: - art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) przez jego błędną wykładnię w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy oraz przyjęcie, że Spółka nie wykonała obowiązku ustawowego wykazania umocowania organu do reprezentacji przy pierwszej czynności w sprawie, podczas gdy Spółka przedstawiła komplet dokumentów w zakresie powołania W.C. do jednoosobowego zarządu Spółki; - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że Spółka była nienależycie reprezentowana podczas wnoszenia skargi do Sądu pierwszej instancji a następnie, iż nie udowodniła prawidłowej reprezentacji w dacie złożenia przedmiotowej skargi, a w dalszej kolejności w dacie wnoszenia zażalenia Spółka nie była należycie reprezentowana; - błędne zastosowanie art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. przez odrzucenie zażalenia, w sytuacji braku przesłanek do przyjęcia, że Spółka była nienależycie reprezentowana i że nie uzupełniono braku formalnego pisma/zażalenia w wyznaczonym terminie; - art. 368 § 4 Kodeksu spółek handlowych w związku z odpowiednimi przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym przez żądanie od Spółki wykazania ujawnienia w KRS zmian w zarządzie Spółki, podczas gdy wpis zmian osobowych w KRS ma charakter deklaratoryjny, aktualizacyjny i zmiany te obowiązują od daty ich dokonania (uchwała Rady Nadzorczej z dnia 20 marca 2018 r.), a brak ujawnienia zmian w KRS w tym zakresie nie może stanowić o niewłaściwej reprezentacji Spółki i skutkować odrzuceniem pism procesowych Skarżącej i pozbawieniem jej prawa obrony swoich interesów; - art. 45 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez ograniczenie Skarżącej prawa do sądu, w sytuacji zagrożenia jej bytu ekonomicznego i prawnego wobec odrzucenia skargi i zażalenia w tym zakresie. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. 7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuję: 7.1. Zażalenie jako usprawiedliwione podlegało uwzględnieniu. 7.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach tej konkretnej sprawy, Sąd pierwszej instancji bezzasadnie uznał, że zażalenie z dnia 31 lipca 2018 r. obarczone było brakiem formalnym w postaci nie wykazania umocowania osoby pod nim podpisanej jako uprawnionej do reprezentowania Spółki. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nieprawidłowo ocenił, że Skarżąca nie zastosowała się do wezwania (abstrahując od oceny o braku podstaw do wystosowania wezwania) - realizującego zarządzenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 września 2018 r. - do usunięcia braków formalnych zażalenia przez złożenie aktualnego KRS lub jego uwierzytelnionego odpisu potwierdzającego, że W.C. jest osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki. Skarżąca bowiem w odpowiedzi (pismo nadane w dniu 2 października 2018 r.) na wezwanie wyjaśniła, że wszelkie dokumenty potwierdzające umocowanie do jednoosobowego reprezentowania Spółki znajdują się w aktach sprawy, a ponadto, że przed sądem rejestrowym toczy się postępowanie o wpisanie zmian do KRS w zakresie między innymi ujawnienia nowego zarządu Spółki w osobie W.C. 7.3. Zgodnie z treścią art. 34 P.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Stosownie zaś do treści art. 28 § 1 w związku z art. 29 P.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Zaniechanie w zakresie załączenia takiego dokumentu stanowi brak formalny pisma, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w terminie braków formalnych zażalenia, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jego odrzucenia na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. 7.4. Odnosząc się do istoty sporu należało wyjaśnić, że dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu Skarżącej, będącej osobą prawną, może być niewątpliwie odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Z art. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 986) wynika, że rejestr obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru. Podkreślić należy również, że z art. 29 P.p.s.a. wynika, iż wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu. Ustawodawca nie wskazuje jednak tego, jaki ma to być rodzaj dokumentu. Tym samym do wykazania umocowania do reprezentacji osoby prawnej niekoniecznie musi być wymagany odpis z KRS, gdyż to samo można osiągnąć poprzez każdy dokument należycie ujawniający zasady reprezentacji. W konsekwencji nie tylko dokument urzędowy (odpis z rejestru), ale również prywatny czyni zadość takim wymogom, np. stosowna uchwała o powołaniu danej osoby do zarządu, która podlega badaniu pod względem prawdziwości, jak i zgodności z prawdą wynikających z niego danych. W tym miejscu należy podkreślić, że żaden przepis prawa nie stanowi, iż do reprezentowania osoby prawnej uprawnione są tylko te osoby, które w takim charakterze figurują w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z przepisów art. 14-17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wynikają jedynie pewne rygory i domniemania prawne, służące zapewnieniu pewności i bezpieczeństwa obrotu, a składające się na domniemanie wiary publicznej rejestru. 7.5. W rozpoznanej sprawie, na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 3 września 2018 r. zobowiązano Spółkę do nadesłania w terminie siedmiu dni "aktualnego KRS lub jego uwierzytelnionego odpisu potwierdzającego, że W.C. jest osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki", pod rygorem odrzucenia zażalenia (karta 207 akt sądowych). Skarżąca, o czym już wzmiankowano, odpowiedziała na wezwanie, informując, że wszelkie dokumenty w tym zakresie znajdują się już w aktach sprawy. I tak, w aktach sądowych znajduje się statut Spółki (karty 185-187), zgodnie z którym zarząd Spółki składa się z jednego do trzech członków, a liczbę członków ustala organ powołujący zarząd. Znajduje się również notarialnie uwierzytelniony Protokół z posiedzenia Rady Nadzorczej Spółki z dnia 20 marca 2018 r., z którego wynika, że w tym dniu powołano W.C. do zarządu Spółki powierzając mu funkcję prezesa zarządu. Nie wynika przy tym z niego, aby organ powołujący zarząd ustalił wieloosobowy skład zarządu Spółki. Ponadto w aktach znajduje się pismo z dnia 21 lutego 2018 r. o złożeniu rezygnacji z funkcji prezesa zarządu Spółki przez J.G. ze skutkiem na dzień 21 lutego 2018 r. Skarżąca wyjaśniła również (przedkładając na tę okoliczność zarządzenie referendarskie z dnia 12 września 2018 r. - karta 211 akt sądowych), że zmiana w zarządzie Spółki została zgłoszona do właściwego sądu rejestrowego i że wówczas oczekiwała na odpowiedni wpis do KRS. Z załączonej zaś do odpowiedzi Spółki informacji z KRS (stan na dzień 2 października 2018 r.) wynikało, że na ten dzień nikt nie został jeszcze wpisany jako osoba uprawniona do reprezentacji Spółki. Natomiast w zakresie sposobu reprezentacji, postanowiono, że "Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, do składania oświadczeń w imieniu Spółki uprawnieni są dwa członkowie zarządu działający łącznie albo jeden członek zarządu działający łącznie z prokurentem". Na podstawie przedstawionych dokumentów stwierdzić więc należało, że: - organem uprawnionym do reprezentowania Spółki jest jej zarząd; - prezesem i zarazem członkiem zarządu jest W.C.; - poprzedni prezes zarządu z dniem 21 lutego 2018 r. złożył rezygnację, co potwierdza fakt wykreślenia tej osoby z KRS; - Spółka nie ma zarządu wieloosobowego; - ujawniony w KRS sposób reprezentacji dotyczy sytuacji, w której zarząd jest wieloosobowy. W takim stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że W.C. nie wykazał, iż jest osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki. Skoro bowiem został powołany do jednoosobowego zarządu jako prezes Spółki, to mając na uwadze art. 368 § 1, § 2 i art. 372 § 1 Kodeksu spółek handlowych, on tę Spółkę reprezentował. 7.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 22 października 2018 r. o odrzuceniu zażalenia z dnia 31 lipca 2018 r. na postanowienie tego Sądu z dnia 27 czerwca 2018 r. o odrzuceniu skargi Spółki na decyzję z dnia 30 stycznia 2018 r. Oznacza to, że sprawa wraca do Sądu pierwszej instancji do etapu wymagającego dalszego procedowania nad zażaleniem z dnia 31 lipca 2018 r., jako wniesionym przez prawidłowo umocowanego prezesa jej zarządu. Wniosek Skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania nie znajdował podstaw prawnych. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów bezpośrednio w postępowaniu zażaleniowym. (zob. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42)