II SA/Rz 1051/18

Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na czynność Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - postanawia - I. odrzucić skargę; I. zwrócić skarżącemu uiszczony w sprawie wpis sądowy w kwocie 300, 00 zł (słownie trzysta złotych). W dniu 6 września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga A.M. na czynność Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] polegającą na wykonaniu w dniach 18 – 19 lipca 2018 r. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] orzekającej o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatela Armenii A.M. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 18 lipca 2018 r. w toku kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej A.M. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...] o godzinie 16.10, a następnie w dniu 19 lipca 2018 r. doprowadzony konwojem do Warszawy i deportowany z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy działania były konsekwencją decyzji Wojewody [...] o wydaleniu z terytorium RP. W ocenie skarżącego brak było podstaw do wydalenia go do z terytorium RP z uwagi na o, że pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką polską. W odpowiedzi na skargę Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ wydalenie cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach tzw. "readmisji" nie jest czynnością organu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwaną dalej "Ppsa"), wobec tego nie przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego. Art. 3 Ppsa określa zakres właściwości sądów administracyjnych, wskazując w § 2, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a Ppsa sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 3 Ppsa Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej określonej w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa są akty lub czynności podjęte w sprawie indywidualnej, skierowanej do oznaczonego podmiotu, dotyczące uprawnienia lub obowiązku określonego w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Akty lub czynności podlegające kontroli sądu administracyjnego muszą spełniać następujące warunki: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym; winny mieć charakter publicznoprawny, o którego istnieniu przesądza takie ukształtowanie aktu lub czynności, że o treści uprawnienia lub obowiązku nim ukształtowanych przesądza wiążąco i jednostronnie organ administracji publicznej; być skierowane do podmiotu zewnętrznego a zatem niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi oraz dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co oznacza wystąpienie ścisłego związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. W uchwale z dnia z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. I OPS 3/07, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie konieczne jest rozważenie, czy Organ, dokonując tzw. readmisji cudzoziemca, działał jako organ administracji publicznej i czy dokonana przez niego czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Wydalenie cudzoziemca w niniejszej sprawie nastąpiło na mocy decyzji, Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatela Armenii A.M. wobec stwierdzenia, że dalszy jego pobyt na terytorium RP stanowiły zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub naruszałby interes Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 95 ust. 1 nieobowiązującej już, ale będącej podstawą do wydania decyzji o wydaleniu skarżącego z terytorium RP ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573 ze zm., dalej "ustawa o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2003 r."), decyzja o wydaleniu podlega przymusowemu wykonaniu przez doprowadzenie cudzoziemca do granicy albo do granicy państwa, do którego zostaje wydalony, lub do portu lotniczego albo morskiego tego państwa, jeżeli: 1) cudzoziemiec przebywa w strzeżonym ośrodku lub areszcie w celu wydalenia; 2) cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie określonym w decyzji o wydaleniu lub w decyzji zawierającej orzeczenie o wydaleniu; 3) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego albo interes Rzeczypospolitej Polskiej; 4) została wydana w związku z okolicznością, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 7. Regulacje uprzednio obowiązującej ustawy mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie w zakresie wykonania wskazanej wyżej decyzji ze względu na brzmienie art. 513 ustawy z dnia z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r., poz. 2206, dalej "ustawa o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r."), stanowiącego, że do postępowań administracyjnych, których nie zakończono do dnia wejścia w życie ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r. decyzją ostateczną, a które zostały wszczęte przed tym dniem m. in. na podstawie ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2003 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowa decyzja uzyskała walor ostateczności w dniu 14 września 2016 r. Zgodnie z art. 95 ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 r. obowiązek doprowadzenia cudzoziemca do granicy wykonuje komendant oddziału Straży Granicznej właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, a obowiązek doprowadzenia cudzoziemca od granicy do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego następuje wydalenie, wykonuje Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej właściwy ze względu na miejsce, w którym cudzoziemiec przekracza granicę. Następnie komendant placówki Straży Granicznej odnotowuje w rejestrze spraw dotyczących wydalenia z Rzeczypospolitej Polskiej datę opuszczenia przez cudzoziemca tego terytorium lub informuje o tym niezwłocznie wojewodę, który wydał decyzję o wydaleniu (art. 95 ust. 4). Komendant placówki Straży Granicznej jest terenowym organem administracji rządowej powoływanym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej. W rozpatrywanej sprawie jest organem wykonującym decyzję administracyjną z racji posiadanych kompetencji. Straż Graniczna jest bowiem jednolitą umundurowaną i uzbrojoną formacją utworzoną do ochrony granicy państwowej na lądzie i na morzu oraz kontroli ruchu granicznego - art. 1 ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2365 ze zm.). Przepis art. 1 ust. 2 wskazanej ustawy wylicza zadania, jakie należą do kompetencji tej formacji. W pkt 14 tego przepisu wskazano, że Straż Graniczna wykonuje również zadania określone w innych ustawach. Wobec tego biorąc pod uwagę treść tego przepisu w związku z art. 95 ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 r. należy stwierdzić, że wykonanie decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP jest jednym z zadań Straży Granicznej obok m.in. ochrony granicy państwowej, organizowania i dokonywanie kontroli ruchu granicznego i innych wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej. Zatem zaskarżona czynność nie należy do prawnych form działania administracji publicznej podlegających kontroli sądowoadministracyjnej, o której mowa w art. 3 Ppsa, w szczególności nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Komendant Placówki Straży Granicznej w [....] wykonując decyzję Wojewody [...] o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP nie przesądza bowiem wiążąco i jednostronnie o takiej treści jego obowiązku, a jedynie egzekwuje wykonanie obowiązku nałożonego uprzednio przez inny organ administracji publicznej na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Konkludując Sąd stwierdza, że nie kontrolował w niniejszym postępowaniu okoliczności, czy istniały przesłanki uzasadniające wydalenie cudzoziemca z terytorium RP, bowiem taki zakres kontroli był właściwy dla postępowania sądowego zainicjowanego skargą na decyzję wydaną w przedmiocie wydalenia cudzoziemca z terytorium RP. Mając na uwadze, że zaskarżona czynność nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa i nie poddają jej kontroli sądów administracyjnych również przepisy szczególne, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego Sąd orzekł w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.