II SA/Wa 210/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-24
Skład orzekający: Janusz Walawski, Piotr Borowiecki, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca zwolnienia z opłat za studia może zostać wydana bez wezwania studenta do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w sytuacji gdy wniosek nie został zwrócony w celu uzupełnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja odmawiająca zwolnienia z opłat za studia została wydana przedwcześnie, ponieważ organ pierwszej instancji nie wezwał studentki do uzupełnienia braków formalnych wniosku, mimo że nie został on zwrócony w celu uzupełnienia. Naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca A.P. złożyła wniosek o zwolnienie z opłaty za studia z powodu pogarszającej się sytuacji materialnej spowodowanej stanem zdrowia, załączając jedynie kartę informacyjną z hospitalizowania. Organ pierwszej instancji odmówił zwolnienia, uznając brak wystarczających dokumentów potwierdzających pogorszenie sytuacji materialnej. Organ drugiej instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i Traktatów UE oraz dyskryminację ze względu na niepełnosprawność.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2017 r. i poprzedzającą ją decyzję Prodziekana Wydziału [...] z dnia [...] września 2017 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Janusz Walawski Sędzia WSA – Piotr Borowiecki Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant specjalista – Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne – uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji –
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. skarżąca A.P. złożyła wniosek o obniżenie (zwolnienie) z opłaty czesnego uzasadniając to pogarszającą się sytuacją materialną, spowodowaną pogarszającym się stanem zdrowia, załączając kartę informacją z hospitalizowania.
Prodziekan Wydziału [...] [...] decyzją z dnia [...] września 2017 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 99 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.), § 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne (tekst jedn. Monitor [...] z 2015 r. poz. 218) oraz art. 104, odmówił zwolnienia skarżącej A. P. z opłaty za naukę na III roku niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich kierunek [...] w roku akademickim 2017/2018. W uzasadnieniu podał, że stosownie do § 12 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...], kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej wydaje decyzje w sprawie zwolnienia z opłaty w całości lub w części, bądź rozłożenia jej na raty, po wcześniejszym uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu studenckiego. Okoliczności przedstawione natomiast we wniosku, nie odpowiadają przesłankom zwolnienia od opłaty takim, jak:
1) osiągnięcie przez studenta wybitnych wyników w nauce;
2) uczestnictwo studenta w międzynarodowym programie stypendialnym;
3) istotne pogorszenie sytuacji materialnej studenta w trakcie studiów;
4) działalność studenta na rzecz uczelni wykonywana społecznie, ważna dla uczelni i wymagająca poświęcenia znaczącej ilości czasu. Z kolei skarżąca nie załączyła do wniosku żadnych dokumentów wskazujących na pogorszenie sytuacji materialnej, a zatem nie spełniła wymogu formalnego z § 6 ust. 9 Regulaminu, który stanowi o pogorszeniu się sytuacji materialnej. Niezależnie od powyższego wskazano, że podejmując studia, skarżąca zawarła umowę o warunkach odpłatności za studia w Uniwersytecie [...], na podstawie której zobowiązała się do wnoszenia opłat za studia przez cały okres ich trwania.
W odwołaniu z dnia [...] października 2017 r. do Rektora Uniwersytetu [...] zarzuciła naruszenie naruszenia art. 2, 45 i 69 konstytucji RP i art. 3 pkt. 3 i art. 10 Traktatu UE oraz art. 21 KPP w zw. z wyrokiem ETS w sprawie Costa przeciwko ENEI, a w uzasadnieniu podała, że jest osobą niepełnosprawną od [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] października 2020 r., zaś studia podjęła w celu powrotu na rynek pracy. W roku akademickim 2015/2016 otrzymała środki na studia z PFRON, natomiast w roku akademickim 2016/2017 nie otrzymała dofinansowania i nie wie, czy otrzyma takie dofinansowanie roku akademickim 2017/2018.
Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], mając za podstawę art. 99 ust. 3 oraz art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, § 12 ust. 2 Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne, § 6 Regulaminu opłat na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2008 r. ze zmianami wprowadzonymi uchwałami Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. i z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2017 r. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że w myśl § 11 ust. 1 i 2 uchwały podstawą zwolnienia studenta z opłat w całości lub w części, albo o rozłożenie opłat na raty na raty, może być:
1) osiągnięcie wybitnych wyników w nauce,
2) uczestnictwo w międzynarodowym programie stypendialnym,
3) istotne pogorszenie sytuacji materialnej studenta w trakcie studiów
4) działalność studenta na rzecz uczelni wykonywana społecznie, ważna dla uczelni i wymagająca poświęcenia znaczącej ilości czasu,
Jednocześnie § 6 ust. 9 Regulaminu opłat stanowi, iż: Student może ubiegać się o obniżenie czesnego w przypadku wystąpienia zdarzenia losowego lub istotnego i udokumentowanego pogorszenia swojej sytuacji materialnej. Student ubiegający się o obniżenie czesnego, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, musi spełnić następujące wymagania:
1) ukończenie przynajmniej I roku studiów;
2) złożenie podania na specjalnym formularzu, wraz z dokumentacją potwierdzającą znaczne pogorszenie sytuacji materialnej, w następujących terminach:
a) do 31 sierpnia - na kolejny rok akademicki,
b) do 15 grudnia - w danym roku akademickim.
Decyzja o obniżeniu czesnego jest wydawana przez organ pierwszej instancji, przy uwzględnieniu opinii właściwego organu Samorządu Studentów w porozumieniu z Komisją Stypendialną oraz z zastrzeżeniem, że obniżenie czesnego dotyczy wyłącznie roku studiów, na który zostało przyznane. W dniu [...] lipca 2017 r. studentka złożyła wniosek o obniżenie (zwolnienie) z opłaty czesnego w 100 % uzasadniając go pogorszeniem sytuacji materialnej spowodowanej stanem zdrowia, dokumentując powyższe kartą informacyjną [...] Centrum Rehabilitacji z dnia [...] czerwca 2017 r. Wskazano również, że organ pierwszej instancji nie kwestionował problemów zdrowotnych skarżącej, jednakże nie znalazł podstaw do uwzględnienia jej wniosku z uwagi na brak przesłanek, uzasadniających zwolnienie z opłaty za studia. Na podstawie przedstawionych przez studentkę dokumentów dołączonych do wniosku nie wynika, czy w ogóle doszło do pogorszenia sytuacji wskutek zdarzenia losowego. Na podstawie przedłożonych dokumentów można stwierdzić jedynie, że sytuacja studentki jest trwale trudna. Dołączona dokumentacja wskazuje bowiem, że na podstawie decyzji Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...], z dnia [...] października 2017 r. orzeczono, iż Pani A.P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, co oznacza że studentka nie jest niezdolna do pracy, a jedynie wymaga odpowiedniego zatrudnienia w postaci stanowiska przystosowanego. Skarżąca składając podanie o przyjęcie na studia, zawarła umowę o warunkach odpłatności za studia na Uniwersytecie [...], a tym samym zobowiązała się do uiszczania opłat. W chwili złożenia pisma o zwolnienie z opłat w 2017 r., sytuacja majątkowa skarżącej nie uległa pogorszeniu, o czym świadczyć może brak dołączenia do wniosku o obniżenie (zwolnienie) z opłaty czesnego, a w dalszej kolejności do odwołania od decyzji w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłat, jakichkolwiek dokumentów potwierdzających istotne pogorszenie sytuacji materialnej w trakcie studiów. W związku z powyższym w przypadku skarżącej nie została spełniona przesłanka istotnego pogorszenia się sytuacji materialnej, gdyż już w momencie podejmowania studiów znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej i była świadoma tego, iż środki posiadane przez nią nie będą wystarczające na zapłacenie czesnego. Świadczyć o tym może m.in. fakt, iż w roku akademickim 2015/2016 tj. w chwili podjęcia studiów, środki na pokrycie opłaty za studia pochodziły ze środków PFRON. Ponadto "istotne pogorszenie sytuacji materialnej studenta w trakcie studiów", o którym mowa w § 11 ust. 2 pkt 3 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...], w ocenie Rektora odnosi się do takiego pogorszenia sytuacji materialnej, które powoduje przejście ze stanu majątkowego, w którym student może samodzielnie utrzymać się na studiach i uiszczać należne opłaty z nimi związane, do stanu, w którym jego sytuacja majątkowa już na to nie pozwala. Tymczasem tego rodzaju "przejścia" nie ma w analizowanej sprawie, albowiem od początku studiów podjętych świadomie przez Panią A.P. jej sytuacja majątkowa nie pozwala na samodzielne utrzymanie się na studiach i uiszczanie należnych opłat z nimi związanych. Zaistniała w stanie faktycznym sprawy zmiana jej sytuacji majątkowej stanowi zatem pogorszenie, jednak nie posiada przymiotu "istotności", o której mowa w przywołanym przepisie. Powyższe potwierdzają wydawane przez organ pierwszej instancji decyzje o odmowie zwolnienia z opłat za II rok studiów, w roku akademickim 2016/2017 datowane na [...] września 2016 r, [...] stycznia 2017 r. i [...] czerwca 2017 r. Kolejno wobec wskazanych decyzji zostały przez organ drugiej instancji wydane decyzje utrzymujące w mocy, rozstrzygnięcia o sygnaturze [...] z dnia [...] października 2016 r., [...] z dnia [...] marca 2017 r. oraz [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Odnosząc się zaś do formalnych aspektów postępowania wyjaśniono, iż sprawy dotyczące zwolnień z opłat za studia na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] opiniuje Komisja Stypendialna, w skład której wchodzą przedstawiciele studentów. W konsekwencji rozstrzygnięcie w każdej indywidualnej sprawie, podejmowane jest za ich opinią. W powyższej sprawie, wyżej wymieniona Komisja Stypendialna, wydała negatywną opinię w stosunku do wniosku studentki w której wskazano, że nie przedłożyła stosownych dokumentów. Powyższe skutkowało stwierdzeniem, że nie został spełniony wymóg, wskazany w § 6 ust. 9 Regulaminu opłaty, stanowiący o obowiązku udokumentowania pogorszenia sytuacji materialnej w trakcie studiów i wobec negatywnej opinii wydziałowej Komisji Stypendialnej w zakresie wniosku o obniżenie czesnego, Prodziekan ds. studenckich stwierdził brak jakichkolwiek przesłanek do zwolnienia z opłat, dając temu wyraz w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutów z odwołania, to skarżąca nie wskazała żadnych twierdzeń ani dowodów, mogących dawać podstawę do uznania ich zasadności. Wskazana w art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego nie została w ocenie organu drugiej instancji naruszone w niniejszej sprawie, bowiem decyzja organu pierwszej instancji została podjęta w oparciu o przepisy prawa wyrażone w uchwale nr [...] Senatu [...], dla którego to aktu podstawę wydania stanowi norma wyrażona w art. 99 ust, 3 ustawy. W doktrynie prawa konstytucyjnego przyjmuje się, że art. 2 Konstytucji stanowi "normę o szczególnej doniosłości dla systemu prawa", która wyznacza kierunek prawodawstwa, a przy tym ukierunkowuje interpretację i stosowanie prawa (tak: Marek Zubik i Wojciech. Sokolewicz Art. 2. W: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II. Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2016). Analizując normę art. 2 Konstytucji w takim znaczeniu wypada stwierdzić, że zasady regulujące postępowanie w sprawie zwolnienia z opłat zostały należycie umocowane we właściwym wewnętrznym akcie prawnym Uczelni, który stanowił następnie podstawę wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć. Ponadto niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji, statuującego prawo do sądu. Postępowanie w zakresie odmowy zwolnienia z opłat jest postępowaniem administracyjnym, do którego zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy, odpowiednio stosowane są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Oznacza to, iż dopiero po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji, stronie postępowania przysługuje prawo zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonym w odrębnych ustawach (art. 16 § 2 k.p.a.). Skarżącej przysługuje zatem prawo do zaskarżenia decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego, o czym była i jest informowana każdorazowo w decyzjach wydawanych przez organ drugiej instancji. W kontekście rozpatrywanej sprawy organ drugiej instancji nie znajduje również uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 69 Konstytucji, który wskazuje iż osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. W doktrynie formułowany jest wniosek, że interpretacja tego przepisu powinna przybierać szeroki charakter, odnosząc go w szczególności do takich dziedzin, jak dostęp do edukacji oraz udział w życiu publicznym. Zauważono, że skarżąca ma status studenta i orzeczony stopień niepełnosprawności nie stanowi w żadnym wypadku przejawu dyskryminacji ze strony władz uczelni, bowiem w pełni korzysta ona z przysługujących jej praw studenckich, a podejmowane w jej sprawie decyzje znajdują umocowanie w obowiązujących przepisach prawa. Na koniec wskazano, że decyzja w sprawie zapada w warunkach tzw. uznania administracyjnego i wobec czego stwierdzono, że organ pierwszej instancji nie przekroczył jego granic, prawidłowo odnosząc przepisy materialnoprawne do stanu faktycznego sprawy. Ponadto rozstrzygnięcie w sprawie, stosownie do art. 7 k.p.a., bierze pod uwagę interes strony w zwolnieniu z opłat, który nie przeważył jednak nad interesem społecznym wyrażającym się w roztropnym gospodarowaniu środkami finansowymi Uniwersytetu przy zachowaniu jednocześnie równości studentów w zakresie rozpatrywania ich wniosków o zwolnienie od opłat. Uwzględniono przy tym, że skarżąca świadomie podjęła studia już w sytuacji, gdy jej sytuacja majątkowa nie była dobra. W takiej sytuacji, to na skarżącej ciąży obowiązek wywiązania się z podjętego zobowiązania finansowego, a przerzucanie na uczelnię ciężaru ekonomicznego tej autonomicznej decyzji skarżącej o podjęciu studiów przy złej sytuacji majątkowej studentki, a zatem na konieczność finansowania kosztów jej studiów ze środków podatników i pozostałych studentów uiszczających należne opłaty wobec uczelni, godziłoby w interes społeczny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca A. P. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji lub jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 2, 45 i 69 konstytucji RP oraz art. 2 i 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z dnia 7 czerwca 2016 r. C 202/13) i art. 9, 10 i 151 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z dnia 7 czerwca 2016 r. C 202/47) i art. 8, 20, 21, 26, 34 i 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z dnia 7 czerwca2016 r. C 202/389) poprzez wykluczenie jej i dyskryminowanie ze względu na niepełnosprawność. W uzasadnieniu natomiast podniosła, że Uniwersytet [...] odmówił jej wypełnienia załącznika nr 2 do umowy o dofinansowanie studiów wydając zaświadczenie, iż "Na [...] obowiązuje rozliczenie roczne etapu studiów" i które bez jej wiedzy i zgody wysłał i którego nie otrzymała, naruszając tym samym ustawę o ochronie danych osobowych. Dalej podniosła, że jest osobą niepełnosprawną od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] października 2020 r., po dwóch operacjach kręgosłupa z wszczepionym implantem, nieubezwłasnowolniona, mająca pełną zdolność do czynności prawnych, zaś umowa o dofinansowanie jest umową cywilnoprawną, której stronami jestem ona i Zarząd Powiatu [...] reprezentowany przez starostę i v-ce starostę, a nie Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, którego nie jest podopieczną i któremu nie udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania jej przed Uniwersytetem [...].
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, ostatecznie skarżąca, mimo ubiegania się o zwolnienie od opłat za studia, uiściła stosowną opłata za rok akademicki 2015/2016 i 2016/2017. Również pomimo złożonego wniosku w rozpoznawanej sprawie, uiściła część opłaty w kwocie 3.500 zł. Zatem jej sytuacja majątkowa nie zmienia się od momentu podpisania. Ponadto skarżąca niezmiennie powołuje się na swój stan zdrowia jako przesłankę do zwolnienia jej od opłat z tytułu czesnego, jednakowoż nie wyjaśnia, w jaki sposób jej stan zdrowia wpłynął na jej sytuację materialną. Ponadto już w momencie podpisania umowę o odpłatności za studia, skarżąca dysponowała orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym do dnia [...] czerwca 2016 r. w którym wskazano, że może pracować, choć wymaga przystosowanego stanowiska. W nowym orzeczeniu o niepełnosprawności, wydanym do 2020 r. znajduje się tożsame wskazanie co do możliwości pracy skarżącej. Stan zdrowia skarżącej ani nie zmienił się w toku studiów, ani w żaden sposób nie wykluczał i dalej nie wyklucza podjęcia przez nią działalności zarobkowej i osiągania dochodów umożliwiających wywiązanie się z zobowiązań finansowych wobec Uczelni. Podkreślono również, że skarżąca już przed podpisaniem umowy o warunkach odpłatności wskazywała na brak środków do życia, jednak opłaciła czesne za I rok studiów w pełnej wysokości. Przed rozpoczęciem i w toku II roku studiów skarżąca składała kolejne wnioski o zwolnienie jej z obowiązku uiszczania opłat powołując się na te same okoliczności, jednak opłaty te stopniowo wnosiła i uiściła w całości. Również w rozpoznawanej sprawie skarżąca ponownie powołuje się na te same okoliczności, na które powoływała się w poprzednich latach i znów pomimo wniosku o zwolnienie z opłaty z tytułu czesnego w całości, zapłaciła część tej należności. Powyższe wskazuje na fakt, że sytuacja materialna skarżącej była niezmiennie trudna przez cały okres studiowania na Uniwersytecie [...] i nie zmieniła się, przy czym nie uniemożliwiała jej zapłaty opłat z tytułu czesnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1530 ze zm.), uczelnia publiczna może pobierać opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane z:
1) kształceniem studentów na studiach niestacjonarnych oraz uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich;
1a) (uchylony);
1b) (uchylony);
2) powtarzaniem określonych zajęć na studiach stacjonarnych oraz stacjonarnych studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce;
3) prowadzeniem studiów w języku obcym;
4) prowadzeniem zajęć nieobjętych planem studiów, w tym zajęć uzupełniających efekty kształcenia niezbędne do podjęcia studiów drugiego stopnia na określonym kierunku;
5) prowadzeniem studiów podyplomowych, kursów dokształcających oraz szkoleń;
6) przeprowadzaniem potwierdzania efektów uczenia się.
1a. (uchylony).
1b. (uchylony).
Z kolei według ust. 3 tegoż przepisu, senat uczelni publicznej określa zasady pobierania opłat wiążące rektora przy zawieraniu umowy, o której mowa w art. 160a ust. 1, oraz tryb i warunki zwalniania – w całości lub części – z tych opłat studentów lub doktorantów, w szczególności tych, którzy osiągają wybitne wyniki w nauce lub uczestniczyli w międzynarodowych programach stypendialnych, a także tych, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji materialnej. Natomiast w myśl § 11 ust. 1 załącznika do obwieszczenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne, student może wystąpić z wnioskiem o zwolnienie z opłat w całości lub w części, albo o rozłożenie opłat na raty. Natomiast, zgodnie z ust. 2 tegoż przepisu, podstawą do zwolnienia lub rozłożenia opłaty na raty może być w szczególności:
1) osiągnięcie przez studenta wybitnych wyników w nauce;
2) uczestnictwo studenta w międzynarodowym programie stypendialnym;
3) istotne pogorszenie sytuacji materialnej studenta w trakcie studiów;
4) działalność studenta na rzecz uczelni wykonywana społecznie, ważna dla uczelni i wymagająca poświęcenia znaczącej ilości czasu.
Stosownie zaś do ust. 3, wniosek, o którym mowa w ust. 1, którego podstawę stanowią okoliczności określone w ust. 2 pkt 1, 2 i 4, składa się do kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej nie później niż 30 dni przed rozpoczęciem zajęć dydaktycznych będących przedmiotem tego wniosku. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, którego podstawę stanowi okoliczność określona w ust. 2 pkt 3 składa się do kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej nie później niż 3 miesiące od dnia pogorszenia sytuacji materialnej. Z ważnych powodów kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może przyjąć do rozpatrzenia wniosek złożony w późniejszym terminie.
Ponadto zgodnie z § 6 ust. 9 Regulaminu opłat na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2008 r. ze zmianami wprowadzonymi uchwałami Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. i z dnia [...] stycznia 2012 r., student może ubiegać się o obniżenie czesnego w przypadku wystąpienia zdarzenia losowego lub istotnego i udokumentowanego pogorszenia swojej sytuacji materialnej. Student ubiegający się o obniżenie czesnego, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, musi spełnić następujące wymagania:
1) ukończenie przynajmniej I roku studiów;
2) złożenie podania na specjalnym formularzu, wraz z dokumentacją potwierdzającą znaczne pogorszenie sytuacji materialnej, w następujących terminach:
a) do 31 sierpnia – na kolejny rok akademicki,
b) do 15 grudnia – w danym roku akademickim.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca A.P. złożyła w dniu [...] lipca 2017 r. złożyła wniosek o obniżenie (zwolnienie) o 100% z opłaty czesnego, uzasadniając to pogarszającą się sytuacją materialną, spowodowaną pogarszającym się stanem zdrowia, załączając jednocześnie do wniosku tylko kartę informacją z hospitalizowania.
Zgodzić się zatem należy zarówno z opinią Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu, jak i z argumentacją zawartą w zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, że skarżąca nie załączyła do wniosku żadnych dokumentów wskazujących na pogorszenie się sytuacji materialnej.
Jednakże – zdaniem Sądu – fakt ten nie mógł być podstawą po złożeniu wniosku przez skarżącą, o czym mowa w decyzji Prodziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2017 r. oraz w zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], do wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego zwolnienia skarżącej z opłaty za naukę na III roku niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich kierunek [...] w roku akademickim 2017/2018. Z tego mianowicie powodu, że zgodnie z § 11 ust. 4 cytowanej już wyżej uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., wnioski nieudokumentowane podlegają zwrotowi w celu uzupełnienia. Brak uzupełnienia w terminie siedmiu dni jest równoznaczny z pozostawieniem wniosku bez dalszego biegu.
Skoro zatem Prodziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] nie zarządził zwrotu wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. o zwolnieniu z opłaty czesnego w celu uzupełnienia go przez skarżącą poprzez złożenie stosownych dokumentów wskazujących na pogorszenie się jej sytuacji materialnej, to decyzja ta została wydana przedwcześnie. Zatem doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które – w ocenie Sądu – miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) wskazanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podobnie jak przez Rektora Uniwersytetu [...], który decyzję naruszająco prawo, utrzymał w mocy.
Rozpoznając sprawę na nowo, organ będzie związany przedstawioną powyżej oceną prawną i przed wydaniem decyzji, wezwie skarżącą do uzupełnienia nieudokumentowanego wniosku, zaś dalsze procedowanie w sprawie będzie determinowane ustosunkowaniem się, bądź nie przez skarżącą, do wezwania w celu uzupełnienia wniosku.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło