II FSK 393/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-23
Skład orzekający: Jan Rudowski, Stanisław Bogucki, Agnieszka Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dla opodatkowania podatkiem od nieruchomości budowli (ogrodzenia, utwardzenia terenu) powstałych przed denominacją złotego, należy stosować przepisy ustawy o denominacji złotego do przeliczenia ich wartości, a także czy budynki w stanie surowym, nieukończone i nieużytkowane, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości?Ratio decidendi
Przepisy ustawy o denominacji złotego nie mają zastosowania do ustalania wartości budowli na potrzeby podatku od nieruchomości, jeśli wartość ta nie podlegała przeliczeniu przed denominacją. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona lub rozpoczęto użytkowanie, nawet jeśli budynek jest w stanie surowym, nieukończony i nieużytkowany, o ile spełnia definicję budynku zawartą w ustawie.Stan faktyczny
Skarżąca E. K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję SKO w Katowicach dotyczącą podatku od nieruchomości za 2016 r. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły m.in. pominięcia przez organy podatkowe ustawy o denominacji złotego przy ustalaniu wartości budowli (ogrodzenia, utwardzenia terenu) oraz opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków w stanie surowym, nieukończonych i nieużytkowanych. Skarżąca kwestionowała również rzetelność opinii biegłych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 578/18 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 578/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 marca 2018 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r.
Wyrok Sądu I instancji opublikowano pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżąca zaskarżyła ów wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.):
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wydanego wyroku polegające na nieodniesieniu się przez Sąd do zarzutu pominięcia przez organy podatkowe art. 1 i art. 4 pkt 1, 2 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. nr 84, poz. 386), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w świetle tych przepisów wartość budowli w postaci ogrodzenia i asfaltowej nawierzchni wynikająca z protokołu przekazania w 1978 r. uległa denominacji, co powinno być skorygowane;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez nieuprawnione zastosowanie spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego, w szczególności niedopuszczeniem dowodu z opinii innego biegłego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ opinia dopuszczonych biegłych była nierzetelna, obfitowała w istotne pomyłki, polegające na poważnych błędach pomiarowych obiektów i gruntu, przyjęciu do porównania innego rodzaju ogrodzenia nieistniejącego na nieruchomości, zaliczeniu pasa zieleni o pow. 4 x 4 m² do utwardzonego terenu i in. I finalnie dalej zawiera nieścisłości, a zweryfikowanie pomiarów przez innego biegłego pozwoliłoby poczynić prawidłowe ustalenia;
c) naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm., dalej: u.p.o.l.) przez uznanie, że organ podatkowy miał podstawy, aby do wymiaru podatku za 2016 r. przyjąć wartość ogrodzenia i utwardzenia z operatu biegłego K. z marca 2016 r., wbrew treści tego przepisu ustalającego zasadę, że podstawę opodatkowania wartości budowli – od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych – stanowi ich wartość rynkowa na dzień powstania obowiązku podatkowego, a zatem na dzień 1 stycznia danego roku tj. 2016 r., a pominął znaną na tę datę wartość podaną przez skarżącą uwzględniającą ustawę o denominacji złotego;
d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201, dalej: O.p.) przez oddalenie skargi i uznanie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu w sytuacji, gdy skarga zasługiwała na uwzględnienie, bo zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i dążenia do prawdy obiektywnej;
2) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 6 ust. 1 i 2 u.p.o.l. polegające na uznaniu, że obiekty pozostawione na terenie przez firmę T. w stanie surowym, niewykończonym i nigdy nie użytkowane, a ulegające przez lata stopniowej degradacji mogą zostać opodatkowane podatkiem od nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Niezasadne były wszystkie zarzuty naruszenia prawa procesowego (pkt 1 skargi kasacyjnej), w tym sformułowane w ich ramach zarzuty naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 4 pkt 1, 2 i 6 ustawy o denominacji złotego (pkt 1 lit. a skargi kasacyjnej) oraz art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 5 u.p.o.l. (pkt 1 lit. c skargi kasacyjnej).
Skarżąca zarzucała, że Sąd I instancji nie odniósł się do faktu pominięcia przez organy podatkowe ustawy o denominacji złotego, która – zdaniem skarżącej – powinna mieć zastosowanie przy ustalaniu wartości budowli (w postaci ogrodzenia i asfaltowej nawierzchni), wynikającej z protokołu przekazania środków trwałych z dnia 21 września 1978 r. sporządzonego przez dwa przedsiębiorstwa państwowe – Przedsiębiorstwo R. i Przedsiębiorstwo T. Skarżąca za chybiony uznała argument SKO, że upływ 40 lat od daty sporządzenia protokołu sprawia, że dane w nim zawarte są nieprzydatne dla określenia przedmiotu opodatkowania. Jak podkreślała, na mocy tej ustawy powszechnie dokonywano przeliczeń wartości hipotek obciążających nieruchomości, stanów zadłużenia itp. Jest to ustawa, która nigdy nie została uchylona, nadal obowiązuje, co nakłada na wszystkie podmioty obowiązek jej stosowania. Stąd Sąd I instancji, a wcześniej organy podatkowe, powinny przyjąć w oparciu o przepis art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o denominacji złotego, że budowle w postaci ogrodzenia i utwardzenia terenu przedstawiają wartość zerową, a nie – jak przyjął biegły K. – mają wartość 146.390 zł (s. 4 skargi kasacyjnej).
Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska tego nie podziela. Przepisy art. 1 i art. 4 pkt 1, 2 i 6 ustawy o denominacji złotego nie mogły zostać naruszone ani przez organy podatkowe, ani tym bardziej przez Sąd I instancji, bowiem przepisy te nie miały – i mieć nie mogły – zastosowania w sprawie. Zgodnie z art. 1 ustawy o denominacji złotego, poczynając od dnia 1 stycznia 1995 r. Narodowy Bank Polski dokona ekwiwalentnej denominacji złotego, wprowadzając do obrotu pieniężnego nową polską jednostkę pieniężną (ust. 1). Nowa jednostka pieniężna o nazwie złoty będzie dzieliła się na 100 groszy (ust. 2). Wedle art. 4 tej ustawy, wszelkie prawa majątkowe, a także zobowiązania i należności pieniężne powstałe przed datą określoną w art. 1 ust. 1, a płatne po tej dacie - podlegają przeliczeniu w stosunku określonym w art. 2 ust. 2. W szczególności przeliczeniu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, podlegają: wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty, inne należności wynikające z praw i zobowiązań majątkowych (publicznych i prywatnych) bez względu na tytuł ich powstania, wartości materiałów i surowców, wkładów oszczędnościowych, lokat i depozytów bankowych (ust. 1). Przeliczenie, o którym mowa w ust. 1, na nową jednostkę pieniężną nastąpi według stanu na dzień 1 stycznia 1995 r. (ust. 2). Wszelkie wartości pieniężne wynikające z obowiązujących przepisów lub przepisów, jakie zostaną ogłoszone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają z dniem 1 stycznia 1995 r. przeliczeniu z mocy prawa w stosunku, o którym mowa w art. 2 ust. 2 (ust. 6).
Nie ulega wątpliwości, że stosowanie tej ustawy wchodzi w grę wszędzie tam, gdzie miarodajna w postępowaniu podatkowym jest wartość podana według stanu sprzed denominacji. W takiej sytuacji organ podatkowy miałby obowiązek wziąć pod uwagę tę wartość przeliczoną według zasad określonych ustawie. Rzecz jednak w tym, że w rozpoznanej sprawie żadna wartość sprzed denominacji przeliczeniu nie podlegała, bowiem dla opodatkowania budowli w postaci ogrodzenia i dróg dojazdowych, o których mowa w protokole zdawczo-odbiorczym środka trwałego z dnia 21 września 1978 r. (załączonego przez skarżącą do odwołania) nie miała znaczenia. Jak wynika z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., podstawę opodatkowania dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 – stanowi wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Jeżeli budowla, o której mowa w ust. 1 pkt 3, jest przedmiotem umowy leasingu i odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający, w przypadku jej przejęcia przez właściciela, do celów określenia podstawy opodatkowania przyjmuje się wartość początkową przed zawarciem pierwszej umowy leasingu, zaktualizowaną i powiększoną o dokonane ulepszenia oraz niepomniejszona o spłatę wartości początkowej (ust. 4). Jeżeli od budowli lub ich części, o których mowa w ust. 1 pkt 3, nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych - podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa, określona przez podatnika na dzień powstania obowiązku podatkowego (ust. 5). Jeżeli budowle lub ich części, o których mowa w ust. 5, zostały ulepszone lub zgodnie z przepisami o podatkach dochodowych nastąpiła aktualizacja wyceny środków trwałych - podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego następującego po roku, w którym dokonano ulepszenia lub aktualizacji wyceny środków trwałych (ust. 6). Natomiast jeżeli podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy powoła biegłego, z zastrzeżeniem ust. 8, który ustali tę wartość. W przypadku gdy podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33% od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik (ust. 7).
W rozpoznanej sprawie skarżąca nie określiła rynkowej wartości budowli, bowiem uważała, że żadnej wartości nie przedstawiają, co najwyżej dopuszczała przyjęcie wartości budowli z protokołu zdawczo-odbiorczego środka trwałego z 1978 r., a mianowicie – po denominacji – kwoty 9,51 zł dla ogrodzenia i 18,51 zł dla utwardzenia terenu. Przyjmując nawet, że podanie przez skarżącą zerowej wartości budowli jest "podaniem wartości budowli" (bo takiej kwalifikacji swych działań oczekiwała skarżąca sprzeciwiając się twierdzeniu organów, że wartości budowli w ogóle nie podała – s. 5 skargi kasacyjnej), należało uznać, że podatnik "podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej", co pociągało za sobą konieczność powołania biegłego w celu ustalenia tej wartości. Jak wynika bowiem z art. 4 ust. 7 u.p.o.l., obowiązek taki spoczywa na organie zarówno wtedy, gdy podatnik w ogóle nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, jak i wtedy gdy podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej. Zasadnie zatem organ podatkowy powołał biegłego w celu ustalenia wartości budowli, a następnie tak ustaloną wartość przyjął jako podstawę ich opodatkowania. Akceptacja przez Sąd I instancji tej części poczynionych w postępowaniu podatkowym ustaleń faktycznych nie powinna więc budzić żadnych zastrzeżeń.
Skarżąca zarzucała następnie, że skoro podstawą wymiaru podatku dla budowli, dla których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, jest ich wartość rynkowa na dzień powstania obowiązku podatkowego (art. 4 ust. 5 u.p.o.l.), to naruszeniem prawa jest wymierzenie podatku w oparciu o operat biegłego sporządzony dopiero w marcu 2016 r. (s. 5 skargi kasacyjnej).
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że opracowanie autorstwa A. K. – rzeczoznawcy budowalnego oraz M. P. – rzeczoznawcy majątkowego, sporządzone w marcu 2016 r., stanowi aneks do wcześniejszych opracowań biegłych: "Opinii technicznej dotyczącej inwentaryzacji powierzchni użytkowej budynków handlowo-usługowych oraz określenia wartości rynkowych budowli" z sierpnia 2015 r. oraz "Aneksu – opinii uzupełniającej" z przełomu 2015/2016 r. do pierwszej z nich. W pierwotnej opinii biegli wskazali datę, na którą dokonują wyceny wartości budowli (pkt VIII opinii pt. "operat szacunkowy wyceny budowli") zaznaczając, że przedmiotem opracowania powinna być wartość rynkowa budowli przyjęta na dzień powstania obowiązku podatkowego, jednak z uwagi na niemożność ustalenia wartości rynkowej ustalono wartość odtworzeniową (na temat dopuszczalności takiego ujęcia będzie mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia). Biegli wyjaśnili, że elementem procesu wyceny przy takim podejściu jest oszacowanie kosztu odtworzenia obiektu w stanie nowym w chwili szacowania. Data szacowania pozostawała zbieżna z datą powstania obowiązku podatkowego. Opinie uzupełniające, w tym pochodząca z marca 2016 r., zostały sporządzone na wezwanie organu podatkowego I instancji w związku z zarzutami podniesionymi przez skarżącą i nie oznaczały modyfikacji daty, na którą wartość budowli pierwotnie wyceniono. Stąd nie może być mowy o naruszeniu przez Sąd I instancji przepisu art. 4 ust. 5 u.p.o.l. Wbrew twierdzeniom skarżącej, tak ustaloną wartość – według stanu na dzień powstania obowiązku podatkowego – miał na względzie Sąd I instancji, który słusznie zaakceptował sposób jej ustalenia w postępowaniu podatkowym (s. 35-38 zaskarżonego wyroku). Przyczyny tego stanu rzeczy wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które odpowiada w pełni wymaganiom stawianym mu przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Zawiera ono zarówno zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, jak i podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wyrok został wydany na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Wszystko to przesądza o bezzasadności zarzutów wymienionych w pkt 1 lit. a i c skargi kasacyjnej.
Niezasadne były także postawione przez skarżącą zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. przez oddalenie skargi mimo nierzetelności opinii biegłych powołanych przez organ i uznanie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i dążenia do prawdy obiektywnej (pkt 1 lit b i d skargi kasacyjnej). Skarżąca zarzucała, że wskazywała na poważne zawyżenie obmiarów budowli, co doprowadziło do sporządzenia nowych wersji wyceny przez biegłych A. K. i M. P. Jednak biegli nadal – w przypadku ogrodzenia – dopuścili się istotnych błędów przez zawyżenie wartości tej budowli. Zdaniem skarżącej, niedopuszczenie przez organ podatkowy dowodu z opinii nowych biegłych, mimo uchybień, jakich dopuścili się biegli A. K. i M. P., doprowadziło do przyjęcia za podstawę decyzji podatkowej błędnych wartości i wpłynęło na wynik postępowania (s. 5 skargi kasacyjnej).
Kwestia ta była przedmiotem analizy i oceny Sądu I instancji, który stwierdził, że pomiary budowli były korygowane przez biegłego, co znajduje odzwierciedlenie w ostatniej z opinii, sporządzonej w marcu 2016 r., a więc argument o wadach w pomiarach nie może obecnie służyć kwestionowaniu ustaleń organów (s. 38 zaskarżonego wyroku). Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje ten element oceny prawnej Sądu I instancji, bowiem w istocie to skorygowane wartości, a nie przyjęte pierwotnie, stanowiły podstawę wyliczeń przyjętych przez organy podatkowe. Wyliczenia te zostały przedstawione na s. 15 decyzji organu odwoławczego i nie budzą wątpliwości co do ich prawidłowości. Należy przypomnieć, że w opinii biegłych A. K. i M. P. zastosowano przy wycenie podejście odtworzeniowe, do czego uprawniał biegłych przepis art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej: u.g.n.). Wyboru podejścia przy szacowaniu skarżąca nie kwestionowała, zapewne dlatego, że w wycenie sporządzonej na zlecenie skarżącej biegły P. B. zastosował analogiczny sposób wyceny. Było to zresztą zupełnie zrozumiałe, bowiem z reguły transakcje dotyczące wyłącznie ogrodzenia czy też utwardzenia terenu nie są zawierane, trudno więc o materiał mogący służyć biegłym do wyceny przy użyciu innej metody. Zgodnie z art. 150 ust. 3 u.g.n., wartość odtworzeniową określa się dla nieruchomości, które ze względu na rodzaj, obecne użytkowanie lub przeznaczenie nie są lub nie mogą być przedmiotem obrotu rynkowego. Według art. 151 ust. 2 u.g.n. wartość odtworzeniowa nieruchomości jest równa kosztom jej odtworzenia, z uwzględnieniem stopnia zużycia. W opinii biegłych A. K. i M. P. wyjaśniono, że etapy wyceny obejmują oszacowanie kosztu odtworzenia obiektu w stanie nowym w chwili szacowania, oszacowanie zużycia technicznego i funkcjonalnego obiektu oraz obliczenie wartości odtworzeniowej według podanego wzoru, w którym jednym z parametrów jest stopień zużycia poszczególnych składników budowlanych. Stosownych wyliczeń dokonano w oparciu o dane z Katalogu cen jednostkowych robót i obiektów inwestycyjnych (obiektów drogowych) [...] na IV kwartał 2014 r. Źródło to zostało uwzględnione również w wycenie biegłego P. B.
W opinii uzupełniającej biegłych A. K. i M. P. z marca 2016 r. odniesiono się do zarzutów skarżącej odnośnie rozbieżności w wycenach dotyczących ogrodzenia nieruchomości. Jak wskazali biegli, cena siatki i cena kompletnego ogrodzenia to dwa odmienne pojęcia i pod względem kosztowym ich różnica wartości jest zawsze kilkukrotna. Co do różnic w długości poszczególnych odcinków ogrodzenia biegli dokonali ich weryfikacji w terenie i skorygowali ich pomiary, zestawiając je następnie z pomiarami ujętymi w operacie biegłego P. B. Wyczerpująco omówiono przyczyny różnic w obu opracowaniach, wskazując, że wyszczególnione odcinki ogrodzenia nie zostały uwzględnione w opinii biegłego B., inne zostały uznane za ogrodzone jednym rodzajem ogrodzenia, podczas gdy występujące na tym odcinku ogrodzenie składało się z dwóch ich rodzajów, wreszcie – niektóre odcinki zostały potraktowane przez biegłego P. B. jako oddzielne pozycje, co nie miało miejsca w opinii biegłych A. K. i M. P., gdzie odcinki te stanowiły element innych pozycji.
Wobec tego, że wątpliwości zgłoszone przez skarżącą mogły zostać wyjaśnione w drodze opinii uzupełniającej, nie było podstaw do powoływania nowego biegłego. Wbrew przekonaniu skarżącej, uzyskanie przez organ podatkowy uzupełniającej opinii biegłych, w której odniesiono się od zarzutów skarżącej i skorygowano część wartości mających wpływ na ustalenie podstawy opodatkowania pozwala na uznanie, że organ podatkowy wywiązał się z obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 O.p.), zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) oraz oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.).
Niezasadny był także sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 6 ust. 1 i 2 u.p.o.l. przez uznanie, że obiekty pozostawione na terenie przez firmę T. w stanie surowym, niewykończonym i nigdy nie użytkowane, a ulegające przez lata stopniowej degradacji mogą zostać opodatkowane podatkiem od nieruchomości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreślała, że dwa obiekty o łącznej powierzchni 116,92 m² to obiekty, których budowa nigdy nie została zakończona ani nie zostały oddane do użytku. Są one pozbawione podłóg, nie są wyposażone w stolarkę ani jakiekolwiek instalacje – są to obiekty w stanie surowym, niewykończonym. Miały stanowić dwa pomocnicze baraki dla firmy T., ale z nieznanych powodów zrezygnowała ona z dokończenia budowy i od tego czasu, przez co najmniej 40 lat stoją niedokończone, w stanie surowym. Nikt z najemców nie próbował ich nawet zaadaptować do własnych potrzeb, nikt nie ponosił na nie nakładów. Obiekty te nadają się jedynie do rozbiórki. Skarżąca wskazała, że z uwagi na brak zakończenia budowy Wydział Geodezji Urzędu Miasta przeprowadzając inwentaryzację w 2011 r. nie wpisał ich do ewidencji. W odniesieniu do tych obiektów nigdy nie powstał obowiązek podatkowy, bowiem nie doszło do zakończenia budowy, ani do rozpoczęcia użytkowania tych obiektów.
Zgodne z art. 6 ust. 1 u.p.o.l., obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Wedle ust. 2, jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem.
W rozpoznanej Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że obiekty w postaci dwóch jednokondygnacyjnych budynków o charakterze magazynowym z prefabrykatów betonowych, nie ujęte w ewidencji gruntów i budynków, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako budynki pozostałe. Było to konsekwencją ustalenia przez biegłych A. K. i M. P., że posiadają one ławy fundamentowe wykonane z prefabrykatów betonowych, a więc są budynkami. Zdaniem Sądu I instancji, budynki niewpisane do ewidencji budynków również podlegają opodatkowaniu, ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie uzależnia bowiem obowiązku podatkowego od wpisania budynku do ewidencji. Odwołując się do orzecznictwa sądowego Sąd wskazał, że obiekt budowlany, mieszczący się w definicji budynku zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., pozostaje budynkiem w rozumieniu przepisów tej ustawy nawet wówczas, gdy ze względów technicznych, prawnych, czy faktycznych, nie jest i nie może być wykorzystywany, w tym zgodnie z jego przeznaczeniem. Brak okien, schodów wewnętrznych czy części dachu lub ogólna dewastacja budynku, pozbawienie znajdujących się w nim lokali mediów czy jego "porzucenie" lub niewykorzystywanie nie powoduje utraty przez taki obiekt budowlany cech budynku w rozumieniu przepisów ustawy podatkowej. Budynek pozostaje budynkiem nawet wówczas, gdy został wyłączony z bieżącej eksploatacji.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela to stanowisko za niezasadne uznając argumenty skarżącej, że w odniesieniu do wspomnianych dwóch obiektów nigdy nie powstał obowiązek podatkowy. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność rozpoczęcia i niezakończenia ich budowy przez poprzednika prawnego skarżącej. O tym, że budowa tych obiektów nie została zakończona nie może świadczyć sam fakt, że są one w stanie nadającym się do rozbiórki, że skarżąca nie miała interesu w czynieniu na nie nakładów, czy wreszcie – że nie ujęto ich w ewidencji budynków. Tym samym skarżącej nie udało się podważyć stanowiska Sądu I instancji w kwestii dopuszczalności opodatkowania tych obiektów z uwagi na ustalone przez biegłych ich cechy odpowiadające warunkom uznania ich za budynki. Stanowisko to pozostaje zgodne z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, że "jeżeli budynek nie został wpisany do ewidencji gruntów i budynków, to w takiej sytuacji organy podatkowe są uprawnione, a zarazem zobowiązane, do ustalenia charakteru (klasyfikacji) budynku do celów podatkowych" (uchwała NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09, CBOSA). Organy podatkowe obowiązku tego dopełniły.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło