II SA/Gl 571/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.),, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2018 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów zastosowania środka zabezpieczającego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 2.136 (dwa tysiące sto trzydzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 69 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 z późn. zm., zwanej też dalej Prawem budowlanym lub ustawą) oraz art. 104 kpa, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] (dalej jako PINB) orzekł o obciążeniu D. G. – właściciela nieruchomości w G. przy ul. [...], działka nr 1, kosztami zastosowanego środka zabezpieczającego polegającego na wykonaniu wyburzenia położonego na tej nieruchomości budynku gospodarczego, w związku z podjęciem działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, w wysokości 7971,00 zł oraz zobowiązał go do uiszczenia powyższych kosztów na konto Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Powiatu [...], w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. W uzasadnieniu stwierdził, że praktycznie od listopada 2006 r. było prowadzone przed PINB postępowanie w sprawie złego stanu technicznego budynku gospodarczego usytuowanego na posesji w G. przy ul. [...] grożącego jego zawaleniem oraz stwarzającego zagrożenie dla życia i zdrowia uczestników ruchu po drodze wewnętrznej, w granicy której budynek ten był usytuowany. Pogarszający się ciągle taki stan tego budynku i stwarzane przez niego zagrożenie zostało stwierdzone podczas kilku kontroli dokonanych w okresie od 2006 r. do 2015 r. Z uwagi na konieczność likwidacji przedmiotowego zagrożenia, nieuregulowany w tym czasie stan prawny nieruchomości na której budynek był usytuowany oraz postępującą degradację budynku podjęto decyzję o wykonaniu robót rozbiórkowych budynku. Rozbiórka taka została dokonana na zlecenie PINB w [...] r. w oparciu o najniższą ofertę cenową w kwocie 7971,00 zł, która została wypłacona wykonawcy robót ze środków przyznanych przez Wojewodę Śląskiego. Zgodnie z art. 69 Prawa budowlanego koszt tych robót obciąża właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, którym jest D. G. W odwołaniu od tej decyzji reprezentowany przez adwokata D. G. wniósł o jej uchylenie i umorzenie określonej tą decyzją należności. Zarzucił , że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. W uzasadnieniu podniósł, że obowiązek z art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego należy wiązać z obowiązkami wynikającymi z art. 61 tego aktu prawnego zgodnie z którym utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie obciąża właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Kosztami usunięcia niebezpieczeństwa o jakim mowa w art. 69 ust. 1 ustawy nie może być zatem obciążany podmiot, który w chwili zastosowania tego środka nie był właścicielem lub zarządcą obiektu budowlanego. Taka sytuacja zachodzi w odniesieniu do jego osoby, gdyż nieruchomość na której znajdował się objęty rozbiórką budynek nabył aktem darowizny dopiero w dniu [...] r. W chwili zastosowania środka zabezpieczającego właścicielem nieruchomości i budynku był Z. G. i jego powinien obciążać koszt zastosowania tego środka. Późniejsze przeniesienie własności nieruchomości nie uprawniało do obciążenia go kosztami zastosowania środka zabezpieczającego w sytuacji gdy środek został wcześniej zastosowany, w chwili przeniesienia własności budynek już nie istniał i on nie nabył jego własności. Koszty zastosowania środka zabezpieczającego były związane z istnieniem stosunku administracyjno-prawnego, a nie cywilnego i dlatego nie stanowią one cywilnej wierzytelności Skarbu Państwa. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 83 pkt 2 Prawa budowlanego decyzję PINB utrzymał w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia omówił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i w oparciu o niego stwierdził, że prawidłowo zastosowano w sprawie środek zabezpieczający na podstawie art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego. Usytuowany w granicy budynek groził bowiem zawaleniem się w kierunku dojazdu do dwóch sąsiednich nieruchomości stwarzając niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia o jakim mowa w tym przepisie. Powołując się na zasadę superficies solo cedit, organ odwoławczy stwierdził, że gdyby nie doszło do wyburzenia budynku w trybie tego środka zabezpieczającego to jego własność przeszłaby na odwołującego się jako nabywcę nieruchomości i jego obciążałyby obowiązki wynikające z treści art. 61 Prawa budowlanego tj. obowiązek jego wyburzenia i poniesienia związanych z tym kosztów. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ŚWINB reprezentowany przez adwokata D. G. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzja ta została wydana z mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszeniem: a. prawa materialnego, a to art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez obciążenie D. G. kosztami zastosowanego środka zabezpieczającego polegającego na wykonaniu wyburzenia budynku gospodarczego poł. w G. przy ul. [...] podczas gdy D. G. w dacie zastosowania przedmiotowego środka zabezpieczającego – [...] r. – nie był właścicielem ani zarządcą w/w nieruchomości, a więc nie ciążyły na nim żądne obowiązki w zakresie utrzymania nieruchomości w należytym stanie i nie może zostać uznany za stronę stosunku administracyjnego, z którego wynikałoby prawne uzasadnienie dla obciążenia go kosztami rozbiórki budynku gospodarczego, b. przepisów postępowania, a to: - przepisów art. 75 § 1 K.p.a.a i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ administracji dowodów z aktu notarialnego umowy darowizny oraz z odpisu księgi wieczystej na okoliczność ustalenia kogo w rzeczywistości powinny obciążać koszty wyburzenia przedmiotowego budynku gospodarczego, - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z jakich względów organ administracji nie wziął pod uwagę, iż właścicielem nieruchomości w dacie zastosowania środka zabezpieczającego był Z. G.; brak potwierdzenia tej okoliczności w toku prowadzonego postępowania administracyjnego (choćby poprzez przeprowadzenie dowodu z aktu notarialnego, którym dysponował organ), podczas gdy w rzeczywistości koszt zastosowania środka zabezpieczającego powinien obciążać Z. G. W uzasadnieniu skargi powtórzono co do zasady argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem za zasadny należało uznać sformułowany w niej zarzut wydania zaskarżonej decyzji z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżącego obciążają koszty zastosowania środka zabezpieczającego polegającego na rozebraniu grożącego zawaleniem i stwarzającego z tego powodu niebezpieczeństwo dla ludzi budynku gospodarczego na działce nr 1 położonej w G. Jak to bowiem trafnie twierdzi strona skarżąca i co stwierdził też ŚWINB w zaskarżonej decyzji, obowiązek usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia stwarzanego przez obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 69 ust. 1 ust. 1 Prawa budowlanego, należy niewątpliwie wiązać z wynikającym z art. 61 tego aktu prawnego obowiązkiem utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i obowiązkiem jego bezpiecznego użytkowania, nie powodującego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Obowiązki w tym zakresie, jak to wynika z treści art. 61 Prawa budowlanego obciążają właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Dlatego też zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obciążają też koszty zastosowania w stosunku do obiektu budowlanego środka zabezpieczającego mającego na celu usuniecie stwarzającego przez obiekt budowlany niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Prowadzi to do jednoznacznego wniosku, że kosztami zastosowania takiego środka zabezpieczającego może być obciążany jedynie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, na którym ciążą w stosunku do tego obiektu obowiązki o jakich mowa w art. 61 ustawy. Tym samym nie może być nimi obciążany podmiot, który w chwili zastosowania środka zabezpieczającego nie był właścicielem lub zarządcą obiektu objętego środkiem zabezpieczającym. Taka zaś sytuacja zachodzi w stosunku do skarżącego. Jak wynika z akt budynek gospodarczy na działce nr 1 został rozebrany na koszt jego właściciela lub zarządcy w [...] r., gdy tymczasem skarżący uzyskał własność tej działki w drodze darowizny od swojego ojca Z. G. aktem notarialnym z dnia [...] r. W chwili zastosowania środka zabezpieczającego nie był właścicielem działki i usytuowanego na niej budynku gospodarczego i dlatego też nie obciążały go w odniesieniu do tego budynku obowiązki o jakich mowa w art. 61 Prawa budowlanego. Nie był też właścicielem lub zarządcą tego budynku w rozumieniu art. 69 ust. 1 ustawy. Tym samym nie może być obciążony na podstawie tego przepisu kosztami zastosowania wynikającego z niego środka zabezpieczającego. Błędne jest w tym względzie powoływanie się przez organ odwoławczy na zasadę superficies solo cedit, skoro w dacie zastosowania środka zabezpieczającego skarżący nie był właścicielem nieruchomości i tym samym nie był też właścicielem położonego na niej budynku, który nie stanowił jednocześnie odrębnego przedmiotu własności. Błędne jest też powołanie się przez organ odwoławczy na następstwo prawne skarżącego, które jako wynikające z darowizny nie ma uniwersalnego charakteru (jak w przypadku dziedziczenia art. 922 § 1 kc) i tym samym nie można wyprowadzić z niego po stronie skarżącego obowiązków, które spoczywały ewentualnie wcześniej (organy nie ustaliły bowiem kto był właścicielem lub zarządcą budynku w dacie stosowania środka zabezpieczającego) na darczyńcy. Skoro jak stwierdzono skarżący nie był w rozumieniu art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego właścicielem lub zarządcą obiektu budowlanego w odniesieniu do którego poniesiono koszty zastosowania środka zabezpieczającego, to wszczęte w tym przedmiocie (zwrotu poniesionych kosztów) w stosunku do jego osoby postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Z powyższych względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej ustawa p.p.s.a.), przy jednoczesnym umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie § 3 tego artykułu. O kosztach postępowania sądowego (obejmujących wpis w kwocie 319 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 1800 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, łącznie w kwocie 2136 zł) orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a. oraz § 2 pkt 4 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). ec