II SA/Gl 505/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2018 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Informacją roczną z dnia [...] r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. ustalił dla skarżącego Zarządu Województwa [...] opłatę stałą za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2018 r. w wysokości 2.396 zł za wprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej. W nawiązaniu do powyższej informacji, pismem z dnia 20 marca 2018 r. skarżący zarzucił, że została ona skierowana do niewłaściwego podmiotu. Przedmiotowa opłata stała za usługi wodne związana jest z realizacją budowy [...] na terenie G. (odcinki [...] i [...]). Przedmiotowe odcinki po wybudowaniu zostały przekazane Miastu G. Zatem adresatem winien być właściwy zarządca drogi, powstałej w ramach tejże inwestycji. Pismo to zakwalifikowano jako reklamację, wniesioną w dniu 21 marca 2018 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu. Jednakże zaskarżoną decyzją reklamacji tej nie uwzględniono i określono opłatę stałą w wysokości 2.396 zł, płatną w czterech ratach. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 5 i art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 i 2180). Organ uznał bowiem, że skarżący korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Prezydenta Miasta G. na szczególne korzystanie z wód – wprowadzanie oczyszczonych wód opadowych i roztopowych z powierzchni dróg do rzeki [...], co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego, obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne. Nadto, organ przedstawił sposób obliczenia tej opłaty. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 28 w zw. z art. 107 § 1 kpa – poprzez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, 2) art. 6, 7, 8, 10 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa – z powodu naruszenia gwarancji procesowych i błędnej oceny materiału dowodowego oraz braku odniesienia się do twierdzeń skarżącej w zakresie powierzenia na zasadzie porozumienia administracyjnego przedmiotowej drogi prezydentom miast, przez które przebiega, 3) art. 298 pkt 1 Prawa wodnego – poprzez przyjęcie, że korzystającym z usługi wodnej jest zawsze podmiot, któremu udzielono pozwolenia wodnoprawnego, niezależnie od tego, czy podmiot ten faktycznie korzysta z usługi wodnej. Na tej podstawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa, względnie jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nadto, skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dołączonych do skargi dokumentów w postaci uwierzytelnionych odpisów porozumienia z dnia [...] r., protokołów odbioru robót z dnia [...] r. nr [...] i nr [...], zawiadomieniu o przeprowadzeniu kontroli z dnia [...] r. pisma skarżącego do PGW z dnia 6 kwietnia 2018 r. i decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący zarzucił, że organ nie powiadomił go o wynikach kontroli realizacji [...] na odcinku [...] w G. i nie uwzględnił reklamacji, wydając decyzję o ustaleniu opłaty stałej jedynie na podstawie udzielonego skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego, aczkolwiek jego rola jako podmiotu, któremu powierzono realizację zadania publicznego, dobiegła końca w wyniku protokolarnego przekazania odcinka przedmiotowej drogi Miastu G. Zatem skarżący nie jest podmiotem korzystającym z usług wodnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodał, że decyzja o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego nie została zmieniona, wygaszona, uchylona, ani też przeniesiona na inny podmiot. Zatem skarżący jest podmiotem korzystającym z usługi wodnej na podstawie tego pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty i żądania należało uwzględnić. Zdaniem sądu administracyjnego, zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 298 pkt 1 oraz art. 271 ust. 4 ustawy – Prawo wodne, wyżej powołanej. Przepis ten nie pozwala na przyjęcie, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty stałej za usługi wodne, jest w każdym przypadku adresat pozwolenia wodnoprawnego. Opłaty za usługi wodne uiszcza się bowiem w przypadkach, wymienionych w art. 268 ust. 1 tej ustawy. M.in. dotyczy to przypadku wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (pkt 2 tego przepisu). Zatem ustawodawca powiązał obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne z faktem korzystania ze środowiska. Podmiot, któremu udzielono pozwolenia wodnoprawnego, może na skutek różnych okoliczności utracić władanie urządzeniem wodnym, co uniemożliwia korzystanie z uprawnień, wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Taki też przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. Udzielone skarżącemu pozwolenie wodnoprawne pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.), obejmowało wykonanie urządzeń wodnych w postaci wylotów projektowanego systemu kanalizacji deszczowej i wlotu do odbiornika oraz wykonanie rowów i przepustów, a także wprowadzanie oczyszczonych wód opadowych i roztopowych z powierzchni dróg do wód i do ziemi. Istotne jest, że w poprzednim stanie prawnym skarżący nie był obowiązany do ponoszenia opłat z tego tytułu. Opłaty te wprowadzono dopiero na mocy obecnie obowiązującej ustawy – Prawo wodne. Jak trafnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 409/18 (LEX nr 256234), w aktualnym stanie prawnym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych (art. 9 ust. 3 ustawy). W konsekwencji, podmiot, któremu udzielono pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia celem korzystania ze środowiska, może być adresatem opłaty stałej za usługi wodne jedynie w razie dysponowania tym urządzeniem (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 507/18). Tymczasem skarżący po wybudowaniu urządzenia na zasadzie porozumienia przywołanego w skardze, co potwierdzają protokoły odbioru robót (załącznik nr 9), przekazał obiekt budowlany, łącznie z urządzeniami wodnymi jego użytkownikowi, tj. Miastu G. w dniu [...] r. Zatem z dniem przekazania urządzeń wodnych skarżący utracił władanie tymi obiektami, a w konsekwencji faktyczną możliwość korzystania z nich celem wykonywania uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Faktem jest, że skarżący nie dopełnił czynności w postaci zrzeczenia się uprawnienia, a jego następca prawny nie wniósł o przeniesienie decyzji na jego rzecz. Jednak nie może to rodzić dla skarżącego żadnych negatywnych skutków na gruncie niniejszej sprawy. W obecnym stanie prawnym przepis art. 411 Prawa wodnego, reguluje przeniesienie ex lege decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym na następcę prawnego zakładu. Dopiero z dniem 20 września 2018 r. na mocy nowelizacji Prawa wodnego, dokonanej ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. (dz. U. z 2018 r. poz. 1722), dodano art. 411a, stanowiący podstawę prawną do wydania decyzji o przeniesieniu pozwolenia wodnoprawnego w innych przypadkach, niż następstwo prawne zakładu. Jednak skarżący nie mógł inicjować żadnych postępowań na tym tle, gdyż w każdym wypadku wnioskodawcą może być jedynie podmiot, który zamierza korzystać z uprawnień, a nie – podmiot, któremu udzielono pozwolenia wodnoprawnego. Poza ramami niniejszej sprawy musi zatem pozostać fakt, czy obecny zarządca drogi wszedł ex lege w uprawnienia skazanego i legalnie korzysta z usługi wodnej, czy też obowiązany jest do ponoszenia opłaty podwyższonej. Kwestia ta nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Skoro dołączone do skargi dokumenty, z których dowód przeprowadzono w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), wykazały fakt przekazania urządzeń wodnych, służących do wprowadzania ścieków do wód i ziemi w ramach udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, innemu podmiotowi tj. zarządcy drogi. Skarżący od 2014 r. nie może korzystać z usługi wodnej. Nie jest zatem podmiotem, obowiązanym do ponoszenia opłaty stałej na podstawie art. 298 pkt 1 Prawa wodnego. Taki stan rzeczy oznacza bezprzedmiotowość niniejszego postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Zdaniem sądu administracyjnego, błędna wykładnia prawa materialnego, nie stanowi jednak przypadku skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną, ani też nie podpada pod pojęcie rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa). Wynik kontroli, przeprowadzonej przez organ w wyniku złożonej reklamacji, jest nieistotny, skoro jest poza sporem, że przedmiotowe urządzenie wodne zostało przez skarżącego wykonane w ramach zawartego z zarządcą drogi porozumienia. Stąd też nie są uzasadnione zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8, 10 § 1, 77 § 1 i 80 kpa. Dodać należy, że w wyniku przywołanej wyżej nowelizacji Prawa wodnego, dokonanej już po wydaniu zaskarżonej decyzji, dodano przepis art. 273a, wyłączający stosowanie w postępowaniu reklamacyjnym art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa. Faktem jest, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wywodu prawnego – poza przywołaniem podstawy prawnej. Jednak uchybienie wymogom z art. 107 § 3 kpa, nie ma istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Z tych wszystkich względów uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia prawa materialnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umarzając jednocześnie postępowanie administracyjne zgodnie z art. 145 § 3 tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w osobie radcy prawnego w kwocie 900 zł, czyli łącznie w kwocie 1000 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200 i art. 205 § 2 cyt. ustawy oraz § 2 pkt 3 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozp. Min. Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). ec