VII SA/Wa 41/18

WyrokWSA w Warszawie2018-10-31

Skład orzekający: Grzegorz Rudnicki, Wojciech Sawczuk, Tomasz Stawecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy utwardzenie drogi gruntowej gruzem, które umożliwia wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów, stanowi budowę drogi w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę, a w przypadku braku takiego pozwolenia, czy zasadne jest orzeczenie nakazu rozbiórki po niespełnieniu przez inwestora obowiązków w procedurze legalizacyjnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że utwardzenie drogi gruntowej gruzem, które umożliwia jej wykorzystanie jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów, stanowi budowę drogi w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę. W przypadku braku takiego pozwolenia, po przeprowadzeniu procedury legalizacyjnej i niespełnieniu przez inwestora nałożonych obowiązków, zasadne jest orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Sąd podkreślił, że związanie orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w poprzedniej instancji przesądziło o kwalifikacji prawnej wykonanych robót.
Stan faktyczny
W sprawie chodziło o roboty budowlane polegające na utwardzeniu gruzem części działek stanowiących drogę dojazdową wewnętrzną, wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po przeprowadzeniu kontroli i wydaniu decyzji nakładających obowiązki doprowadzenia robót do stanu zgodnego z przepisami, które zostały wykonane, a następnie uchylone przez NSA, organy ponownie wszczęły postępowanie. PINB wstrzymał roboty i nałożył obowiązek przedłożenia dokumentacji w celu legalizacji. Po niespełnieniu tych obowiązków przez inwestora, PINB nakazał rozbiórkę utwardzenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Skarżący kwestionował m.in. wysokość utwardzenia i niejednoznaczność przedmiotu rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant st. sekr. sąd. Sylwia Rosińska- Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2018 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę I. W związku ze skargą B. A. w dniu [...] czerwca i [...] lipca 2010 r. przedstawiciele Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako PINB) przeprowadzili kontrolę na terenie działek o nr ewid. [...], [...] i [...] położonych w [...], gmina [...], stanowiących własność R. C. (dalej jako Skarżący) oraz działki o nr ewid. [...] stanowiącej własność R. M.. W trakcie kontroli stwierdzono, że na terenie ww. działek przeprowadzono roboty budowlane polegające na wykonaniu utwardzenia ich części gruzem, stanowiącego drogę dojazdową wewnętrzną, o szerokości 4 metrów i wysokości ok. 1 metra ponad poziom terenu. R. C. oświadczył, że droga istniała wcześniej jako nieutwardzona z istniejącym przepustem na kanale wodnym i służyła jako dojazd do pól i łąk. Oświadczył, że w 2009 roku wykonał ww. utwardzenie gruzem o szerokości 4 metrów oraz poszerzył przepust na istniejącym kanale wodnym. Roboty przeprowadził bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, wskazując jednocześnie, iż prace przy utwardzeniu stanowiącym drogę dojazdową wewnętrzną, nie zostały jeszcze zakończone, bowiem zamierza on wykonać kolejną warstwę utwardzenia z gruzu. R. M. również oświadczyła, że ww. droga istniała jako nieutwardzona z istniejącym przepustem na kanale wodnym, a w 2009 r. została utwardzona gruzem. Uczestnik postępowania – B. A. wskazała, że droga wraz z przepustem została wykonana od podstaw. Z kolei inny uczestnik postępowania – J. C. oświadczył, że Skarżący w drugiej połowie 2009 r. na grobli usypanej z ziemi pochodzącej z wykopu stawu wykonał utwardzenie gruzem stanowiące drogę, natomiast w roku 2010 wykonał jeszcze jedną warstwę gruzu. W aktach sprawy znajduje się zgłoszenie robót budowlanych obejmujących budowę dwóch budynków gospodarczych z załącznikiem w postaci mapy, przyjęte w Starostwie Powiatowym w [...] w dniu [...] stycznia 2008 r., na której została zainwentaryzowana geodezyjnie przedmiotowa droga co wskazuje, że istniała ona na początku 2008 roku jako nieutwardzona. II. Wobec powyższych ustaleń PINB decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] nałożył na R. C. i R. M. - inwestorów robót budowlanych polegających na wykonania utwardzenia gruzem części działek położonych w miejscowości [...] w gminie [...] o nr ewid.: [...], [...] i [...] oraz nr ewid. [...], obowiązek wykonania określonych czynności i robót budowlanych, w celu doprowadzenia ww. robót do stanu zgodnego z przepisami. Zakres robót polegał na wykonaniu wzmocnienia konstrukcji do KR1 (zgodnie z opinią techniczną) poprzez ułożenie i zagęszczenie dodatkowej warstwy kruszywa kamiennego łamanego o grubości 10 cm. W wyniku złożonego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...](dalej jako [...]WINB) decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję PINB w mocy. Nałożony obowiązek został wykonany, tj. doszło do kolejnego utwardzenia terenu, co potwierdza protokół kontroli z dnia [...] czerwca 2013 r. Skarga J. C. na powyższe rozstrzygnięcie [...]WINB (z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]) została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 448/12. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] PINB stwierdził wykonanie przez R.C. i R. M. obowiązku nałożonego decyzją własną z dnia [...] października 2011 r. Niemniej jednak na skutek skargi kasacyjnej J. C., wyrokiem z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1147/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 448/12, a także zaskarżoną decyzję [...]WINB z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...], stanowiące podstawę wykonanych prac. W tej sytuacji [...]WINB decyzją z dnia [...]lutego 2015 r., Nr [...] uchylił decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku. III. W tym stanie sprawy, rozpatrując ponownie sprawę, postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] PINB w [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 260 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm. - dalej jako P.b.) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy utwardzeniu gruzem części działek położonych w [...], gmina [...]: nr ewid. [...], [...], [...], [...] stanowiącym budowę drogi dojazdowej wewnętrznej, realizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę i ustalając wymóg zabezpieczenia budowy przed dostępem osób trzecich. Jednocześnie nałożył na R. C. i R. M. obowiązek przedłożenia w PINB w terminie 3 (trzech) miesięcy od dnia doręczenia postanowienia: 1. zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności budowy obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu działek nr ewid. [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gmina [...] w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2. w przypadku zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub ostateczną decyzją o warunkach zabudowy - 4 (czterech) egzemplarzy projektu budowlanego utwardzenia gruzem części działek położonych w miejscowości [...]l w gminie [...] o nr ewid.: [...], [...], [...] i [...], stanowiącego budowę drogi dojazdowej wewnętrznej (z możliwością wykorzystania dokumentacji technicznej opracowanej na potrzeby dotychczas prowadzonego postępowania w sprawie) sporządzonego przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi na aktualnej mapie do celów projektowych wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi. W projekcie należy uwzględnić urządzenia zbudowane przy drodze tj. drenaż zabezpieczający sąsiednie działki przed zalewaniem. W projekcie należy jednoznacznie wykazać czy poprzez budowę drogi dojazdowej nie doszło do naruszenia stosunków wodnych i zalewania terenów sąsiednich działek, tym samym czy nie doszło do naruszenia interesów osób trzecich; 3. zaświadczenia o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby uprawnionej sporządzającej ww. projekt budowlany, aktualnego na dzień opracowania projektu; 4. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu [...] grudnia 2016 r., działając na podstawie art. 9 i art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej jako k.p.a.) zawiadomiono strony o tym, że w związku z nie spełnieniem obowiązku nałożonego wskazanym postanowieniem przygotowywane jest rozstrzygnięcie - decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego zbudowanego w warunkach samowoli budowlanej. Ponadto przedmiotowym zawiadomieniem poinformowano strony, że mogą się zapoznać i wypowiedzieć, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. W związku z wnioskiem uczestnika J. C., w dniu [...] lutego 2017 r. przeprowadzono kontrolę uzupełniającą, która nie wniosła nowych okoliczności do prowadzonego postępowania. IV. W powyższej sytuacji, decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...] PINB w [...], działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 Prawa budowlanego, nakazał R. C. oraz R. M. - inwestorom i właścicielom ww. obiektu budowlanego - liniowego, w związku z niewykonaniem obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] rozbiórkę utwardzenia gruzem części działek położonych w miejscowości [...] w gminie [...] o nr ewid. [...], [...]i [...] będących własnością R.C. oraz nr ewid. [...] będącej własnością R. M., stanowiącego drogę dojazdową wewnętrzną, wyniesioną ok. 1 metr ponad teren istniejący. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, w związku z tym, że termin wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. minął wraz z dniem [...] sierpnia 2016 r., a inwestor go nie wykonał uniemożliwiając tym samym legalizację obiektu, obligatoryjnym stało się wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę dokonanego utwardzenia. V. Po rozpatrzeniu odwołania R. C., [...] WINB decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie PINB. W uzasadnieniu wskazał, iż jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1147/13 wprawdzie samo utwardzenie gruntu, który nie stanowi działki budowlanej i w efekcie jego wykonania nie dochodzi do powstania obiektu budowlanego, wymyka się spod reglamentacji przepisów prawa budowlanego, niemniej jednak w niniejszej sprawie poza sporem pozostać musi to, że wykonane przez inwestorów roboty budowlane związane były z tymi częściami działek, które stanowiły drogę dojazdową wewnętrzną. Obowiązkiem organów było zatem ustalenie, czy roboty te polegały na budowie, czy też na przebudowie tej drogi. Droga w myśl przepisów prawa budowlanego jest obiektem budowlanym -budowlą stanowiącą obiekt liniowy (art. 3 pkt 3 i 3a P.b.). Decydującym kryterium zakwalifikowania samowolnie wykonanego obiektu do określonej kategorii obiektów budowlanych powinna być, obok spełniania przez wykonany obiekt przesłanek wskazanych w art. 3 P.b., zamierzona i realizowana przez inwestora funkcja obiektu. Utwardzenie drogi gruntowej gruzem w taki sposób, że wykonana nawierzchnia umożliwia wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów stanowi wykonanie obiektu spełniającego funkcję drogi, a więc sianowi budowę drogi, w rozumieniu art. 3 pkt 3a P.b. Wedle ustawowej definicji zawartej w art. 3 pkt 3 i 3a P.b., droga jest budowlą. Wykonanie drogi jest zaś, w myśl art. 3 pkt 6 w związku z art. 3 pkt 1b i pkt 3 P.b., budową obiektu budowlanego. Biorąc zatem pod uwagę zalecenia zawarte w wyrokach sądów administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie [...]WINB wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w sprawie doszło do samowolnej budowy polegającej na utwardzeniu części działek o nr ew. [...], [...], [...] i [...] w [...] stanowiącej drogę dojazdową wewnętrzną. Za słuszne organ odwoławczy uznał ustalenia PINBu, że w sprawie mamy do czynienia z budową drogi dojazdowej, bowiem na terenie działek objętych postępowaniem znajdowała się droga, która w 2008 r. została utwardzona (wcześniej natomiast taka nie była). Powyższa droga jest przy tym wykorzystywana jako szlak komunikacyjny dla samochodów i innych pojazdów np. rolniczych. Wykonane roboty budowlane, w tym przede wszystkim wykonanie podsypki piaskowej oraz wyniesienie w części zabagnionej nad teren przyległy, stanowiły budowę drogi. Tym bardziej, że - jak wynika z ekspertyzy - teren ten nie był wykorzystywany, a komunikacja odbywała się drogą przebiegającą po obcych działkach. W konsekwencji, inwestor powinien przed przystąpieniem do realizacji inwestycji uzyskać pozwolenie na budowę od organu administracji architektoniczno-budowlanej, którego jednak nie ma. Budowa drogi nie została wskazana w art. 29 P.b. wobec powyższego nie obejmuje jej zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro zaś brak jest pozwolenia na budowę, to realizacja inwestycji nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej, a zatem w pierwszej kolejności należy wdrożyć tryb związany z badaniem możliwości jej legalizacji. Organ I instancji wszczął procedurę legalizacyjną i swoim postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na R.C. oraz R. M. obowiązek przedłożenia w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia dokumentów wymaganych na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części jest możliwa jeżeli inwestor wypełni obowiązek określony w art. 48 ust. 3 P.b., gdyż stosownie do treści art. 48 ust. 4 P.b. "W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, a więc orzeka się rozbiórkę. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że inwestor R. C. i R. M. nie wywiązali się w terminie z nałożonych na nich obowiązków i nie przedłożyli żądanej dokumentacji. W tej sytuacji PINB w [...] słusznie zatem nakazał rozbiórkę samowolnej budowy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, wobec odstąpienia przez inwestorów od procedury legalizacyjnej poprzez niedostarczenie wymaganej dokumentacji. Końcowo, odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1602/04 [...]WINB wskazał, iż legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, ale uprawnieniem inwestora. VI. Skargę na powyższą decyzję wniósł R. C., kwestionując ją w całości i wnosząc również o jej uchylenie w całości, a także zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wskazał, iż [...]WINB utrzymał decyzję PINB nakazującą m.in. Skarżącemu rozbiórkę utwardzenia gruzem części działek ewidencyjnych zlokalizowanych w miejscowości [...] stanowiących drogę dojazdową wewnętrzną wyniesioną na ok. 1 metr ponad teren istniejący. Decyzji objętej skargą zarzucono niejednoznaczne określenie przedmiotu postępowania i tym samym przedmiotu stanowiącego nakaz rozbiórki, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Naniesiona warstwa gruzu na gruncie działek wynosi od 5 do 10 cm, niezrozumiałe jest zatem określenie "o wysokości 1m". Podana wysokość jest niezgodna ze stanem faktycznym i nie została potwierdzona pomiarami geodezyjnymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Z decyzji można wywodzić, iż Skarżący ma dodatkowo dokonać rozbiórki warstwy ziemnej o wysokości 1 metra, czyli materii, która poza błędnym przyjęciem jej parametru nie podlega reglamentacji ustawy Prawo budowlane. VII. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VIII. Skarga jest bezzasadna. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę na wiążący prawnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1147/13, mocą którego uchylono wcześniejsze rozstrzygnięcie tutejszego Sądu z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 448/12, a także decyzję [...]WINB z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w [...]z dnia [...] października 2011 r., nr [...]. W kontekście powyższego należy zatem zwrócić uwagę na przepisy art. 153, art. 170 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako p.p.s.a.), odnoszące się do kwestii związania sądów i organów innymi orzeczeniami. Zgodnie z pierwszym z nich, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W myśl drugiego z przytoczonych przepisów, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei przepis art. 190 p.p.s.a. wskazuje, iż sąd, któremu sprawa została przekazana (na skutek uchylenia jego rozstrzygnięcia w trybie odwoławczym), związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (...). Należy zatem zauważyć, iż ukształtowane na tle tych trzech norm prawnych, a zwłaszcza art. 153 p.p.s.a., orzecznictwo sądowe wskazuje, iż skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, przyszłe postępowanie administracyjne oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji. Wskazane związanie orzeczeniem oznacza więc, że nie można w nowych postępowaniach formułować ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem. Sądy administracyjne, jak również organy i inne podmioty, zobowiązane są zatem podporządkować się tym wiążącym rozstrzygnięciom w pełnym zakresie. Ratio legis wskazanych rozwiązań polega na gwarancji zachowania spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając w swej istocie funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie wymiaru sprawiedliwości (czyli wzajemnie sprzecznych). W niniejszej sprawie wskazane na wstępie związanie polega na określonej wykładni przepisów prawa budowlanego w ocenionych przez Sąd okolicznościach faktycznych sprawy, które nie uległy zmianie. Z orzeczenia Sądu Naczelnego wynika zatem, iż wiążąco przesądzone zostało to, że wykonane przez inwestorów roboty budowlane związane były z tymi częściami ich działek, które stanowiły drogę dojazdową wewnętrzną. Obowiązkiem organów było zatem ustalenie, czy roboty te polegały na budowie, czy też przebudowie tej drogi. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę organy trafnie ustaliły, że w efekcie działalności inwestycyjnej Skarżącego i R. M. doszło do budowy drogi dojazdowej, co wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Świadczą o tym dowody znajdujące się w aktach sprawy, w szczególności zaś oświadczenia samego Skarżącego o dokonanych "utwardzeniach" drogi gruntowej, jak również zeznania świadków na okoliczność korzystania z innego dojazdu. Choć skarga koncentruje się wyłącznie na zwalczaniu nakazanej rozbiórki w aspekcie orzeczonego obowiązku rozebrania utwardzenia drogi o określonej grubości, niemniej jednak Sąd, w kontekście wyżej sformułowanych uwag widzi za stosowne w pierwszej kolejności stwierdzić, iż organ pierwszej instancji słusznie wszczął postępowanie legalizacyjne na podstawie przepisów art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, dając tym samym podstawę Skarżącemu i R. M. do zalegalizowania wykonanych robót, przed orzeczeniem nakazu ich rozbiórki. Procedura legalizacyjna uregulowana we wskazanych przepisach jest wieloetapowa, składają się na nią bowiem pewne działania organów nadzoru, które mają z założenia doprowadzić do zadośćuczynienia przez inwestora obowiązkom, które gdyby ubiegał się on o pozwolenie na budowę w normalnym trybie, musiałby dopełnić. Przejawem, czy raczej fazą wskazanego przez Sąd doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem jest niewątpliwie nałożenie obowiązków dostarczenia, mówiąc ogólnie, dokumentacji pozwalającej na ocenę czy legalizacja owej samowoli jest w ogóle dopuszczalna. W niniejszej sprawie przejawem wykonania tego etapu postępowania przez PINB jest postanowienie z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] nakładające na inwestorów określone obowiązki z zakresu uzupełnienia dokumentacji wykonanych robót, w szczególności przedłożenia projektu budowlanego, a wcześniej dokumentów świadczących o zgodności inwestycji z przepisami dotyczącymi zagospodarowania przestrzennego (plan miejscowy bądź decyzja o warunkach zabudowy). W dacie wydania tego postanowienia art. 48 ust. 2 P.b. miał brzmienie następujące: Art. 48 ust. 2 Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo; b) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Z kolei art. 48 ust. 3 P.b. wskazywał, iż w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. W dacie nałożenia na Skarżącego obowiązku z art. 48 ust. 2 i 3 P.b. postanowienie w tym przedmiocie było niezaskarżalne zażaleniem (możliwość taką wprowadzono dopiero na podstawie nowelizacji Prawa budowlanego ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców - Dz. U. z 2016 r., poz. 2255). Niemniej jednak Strona mogła takie postanowienie kwestionować w ramach odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę (art. 142 k.p.a.), o czym organ I instancji ją pouczył. Analiza odwołania wywiedzionego od decyzji PINB nakazującej takową rozbiórkę nie wskazuje, aby Skarżący kwestionował zasadność nałożonych obowiązków. Poza zwalczaniem prawomocnie przesądzonej kwestii istnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i wskazywaniem na niewątpliwy konflikt sąsiedzki, postanowienie nakazujące przedłożenie określonych dokumentów nie było przez Skarżącego w ogóle kwestionowane. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca także uwagę, iż pisma przedkładane przez Stronę w toku postępowania nie podważają obowiązku przedstawienia określonych dokumentów, niezbędnych w procesie legalizacji samowoli budowlanej. W takim więc przypadku, skoro Skarżący nie przedłożył w przewidzianym terminie dokumentów, o które zwracał się do niego organ, a legalizacja samowoli budowlanej jest prawem a nie obowiązkiem inwestora, który się jej dopuścił, to organy nie miały innego wyjścia, jak orzec rozbiórkę, co nie tyle dozwala a narzuca przepis art. 48 ust. 4 P.b. wyraźnie określający, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, czyli orzeka nakaz rozbiórki. Organy słusznie zatem skorzystały z tego przepisu, który nie pozostawia im jakiegokolwiek luzu decyzyjnego. Na marginesie należy także wskazać, iż działanie Skarżącego w niniejszej sprawie jest niezrozumiałe, bowiem obowiązki jakie na niego nałożono nie mogą zostać uznane za nadzwyczaj uciążliwe. Sąd wskazuje także, iż PINB, pomimo upływu zakreślonego w postanowieniu terminu na przedłożenie dokumentów, co miało nastąpić do dnia [...] sierpnia 2016 r., dawał Skarżącemu kolejne szanse zalegalizowania samowoli i wykonania postanowienia m.in. informując o zebranych dowodach i przygotowywanej decyzji nakazowej pismem z dnia [...] grudnia 2016 r., czy przeprowadzając kontrolę na działkach w lutym 2017 roku. Ostatecznie decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana w dniu [...] września 2017 r., a zatem po blisko 16 miesiącach od wydania postanowienia zobowiązującego do przedłożenia dokumentów koniecznych w celach legalizacji samowoli w terminie 3 miesięcy. Nadto, w aktach sprawy znajduje się decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Wójta Gminy [...], której analiza wskazuje, że dopuszcza możliwość wybudowania drogi w zasadzie w tym samym śladzie, w którym została zlokalizowana przez Skarżącego (pkt 2 lit. c tiret 14 decyzji). W kontekście tego, działania organów nie można odczytywać jako naruszającego przepisy prawa budowlanego. I choć uwagi [...]WINB co do zaskarżalności postanowienia z dnia [...] maja 2016 r. zażaleniem uznać należy za błędne, to niemniej jednak uchybienie w tym zakresie nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Niezasadny jest w całości zarzutu skargi dotyczący naruszenia przez [...]WINB i PINB prawa poprzez niejednoznaczne określenie przedmiotu postępowania, bowiem naniesiona warstwa gruzu na gruncie działek wynosi od 5 do 10 cm. Podana przez organy wysokość jest w ocenie Strony niezgodna ze stanem faktycznym, przy czym można z niej wywodzić, iż Skarżący ma dodatkowo dokonać rozbiórki warstwy ziemnej o wysokości 1 metra, czyli materii, która nie może być kontrolowana. Wobec tak sformułowanego zarzutu należy zwrócić uwagę Skarżącego na treść decyzji PINB, która nakazuje mu oraz R. M. - inwestorom i właścicielom obiektu budowlanego (liniowego), w związku z niewykonaniem obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] rozbiórkę utwardzenia gruzem części działek położonych w miejscowości [...] w gminie [...] o nr ewid. [...], [...] i [...] będących własnością R.C. oraz nr ewid. [...] będącej własnością R. M., stanowiącego drogę dojazdową wewnętrzną, wyniesioną ok. 1 metr ponad teren istniejący. Brzmienie decyzji jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotem nakazu jest usunięcie (rozebranie) samego utwardzenia dokonanego przez Skarżącego, które jest umiejscowione (owo utwardzenie) na drodze dojazdowej, która jest z kolei wyniesiona ok. 1 metr ponad teren istniejący. Przedmiotem decyzji jest zatem usunięcie całego utwardzenia, którego grubość jest różna w zależności od położenia spornej drogi, a nie usunięcie utwardzenia o grubości 1 metra, czy tym bardziej utwardzenia i nasypanej ziemi. Sąd nie widzi zatem podstaw do uwzględnienia wskazanego zarzutu, bowiem nałożony obowiązek jest jasny i nie powoduje, że decyzja jest wydana niejako poza granicami sprawy administracyjnej. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło