II GZ 4/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Spółki A w likwidacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 27 listopada 2018 r. (sygn. akt II SA/Ol 553/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 1 i art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), odrzucił zażalenie Spółki A w likwidacji (dalej: skarżąca) na postanowienie WSA z 31 października 2018 r. (sygn. akt II SA/Ol 553/18), którym - po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej - utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z 10 sierpnia 2018 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA stwierdził, że stosownie do art. 260 § 2 ppsa rozpoznając sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji. Zdaniem WSA, postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu jest niezaskarżalne, ponieważ nie należy do wymienionego w art. 194 § 1 ppsa katalogu orzeczeń, na które przysługuje zażalenie. Wobec tego WSA uznał, że zażalenie na postanowienie WSA z 31 października 2018 r. podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie WSA z 27 listopada 2018 r. Zarzuciła temu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ppsa (przez stwierdzenie, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania), a także art. 8 ustawy z 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: kpa). W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała argumenty mające świadczyć o tym, że należało przyznać jej prawo pomocy w żądanym zakresie. Podniosła również, że skoro w pouczeniu z 28 listopada 2018 r. WSA wskazał, iż zażalenie przysługuje, to skarżąca - działając w zaufaniu do organu władzy państwowej zgodnie z art. 8 kpa - przyjęła, że zażalenie jej przysługuje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem rozpoznawanego obecnie zażalenia jest postanowienie WSA z 27 listopada 2018 r. o odrzuceniu zażalenia. Wydając orzeczenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 1 i art. 197 § 2 ppsa, WSA nie był uprawniony i nie dokonywał oceny spełniania przez skarżącą przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 ppsa. W związku z tym postawiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 ppsa należy uznać za chybiony. Równie nietrafny jest zarzut naruszenia art. 8 kpa. Autor zażalenia nie dostrzegł, że przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które jest uregulowane w ppsa, a nie w kpa. Niezależnie od tego zauważyć trzeba, że wskazywane przez skarżącą pismo WSA z 28 listopada 2018 r. o doręczeniu odpisu postanowienia zawiera prawidłowe pouczenie, iż skarżącej przysługiwało prawo złożenia zażalenia na postanowienie z 27 listopada 2018 r. Skarżąca z takiego uprawnienia skorzystała, składając zażalenie, które jest rozpoznawane przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym orzeczeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym postanowieniu z 27 listopada 2018 r. WSA zgodnie z prawem uznał, że zażalenie skarżącej na postanowienie WSA z 31 października 2018 r. było niedopuszczalne. Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy. Trafne jest stanowisko WSA, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 ppsa, utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 ppsa wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 ppsa ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany - zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ppsa - przez referendarza sądowego. Skarżąca nie zgodziła się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez WSA, który wydając postanowienie z 31 października 2018 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu - przez referendarza i przez WSA. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem WSA prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącej z 15 listopada 2018 r. było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 ppsa. Z przepisów tych wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji. PG