III SA/Kr 914/18

|Sygn. akt III SA/Kr 914/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Renata Czeluśniak (spr.), Sędziowie: WSA Halina Jakubiec, WSA Janusz Kasprzycki, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r., sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Decyzją z dnia [...] 2018 r. znak [...] organ I instancji - Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Wsparcia Rodziny działający z upoważnienia Burmistrza odmówił przyznania B. T. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka w okresie od 1.05.2018 r. do 31.10.2018 r. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż zaszła negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt przekroczenia przez rodzinę skarżącego kryterium dochodowego. Organ I instancji ustalił bowiem, że miesięczny dochód członka rodziny skarżącego (3 osoby) wynosi 1035,33 zł i przekracza kryterium dochodowe – 674 zł. Na dochód złożyły się: kwota w wysokości 1646,52 zł za maj 2017 r., tj. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu w związku z podjęciem przez skarżącego zatrudnienia z dniem 18 kwietnia 2018 r. na umowę zlecenia w firmie "A" A. M. oraz kwota w wysokości 1459,48 zł za miesiąc grudzień 2017 r., tj. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu w związku z podjęciem przez skarżącego zatrudnienia z dniem 1 listopada 2017 r. w firmie "B" Ł. M. na podstawie umowy o pracę. Organ stwierdził, że dochody te zostały wzięte pod uwagę, gdyż obydwa stosunki pracy trwają nadal, a pomiędzy kolejnymi umowami nie nastąpiła przerwa powyżej 3 miesięcy. Dochody skarżącego oraz jego żony za 2016 r. nie zostały wliczone w związku z ich utratą spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Od powyższej decyzji B. T. złożył odwołanie, w którym zakwestionował prawidłowość obliczenia dochodu rodziny. Podniósł w nim, że organ dokonał błędnej analizy sytuacji finansowej jego rodziny, uwzględniając dochód z dwóch miesięcy, tj. maja 2017 r. ze stosunku pracy z firmą "A" (1646,52 zł), jak i grudnia 2017 r. ze stosunku pracy z firmą "B" (1459,48 zł). Organ przyjął, że pobierał on co miesiąc wynagrodzenie z dwóch stosunków pracy, gdy tymczasem od kwietnia do października 2017 roku pracował na umowę zlecenia w firmie "A", od listopada do grudnia 2017 r. w firmie "B" na umowę o pracę, a od stycznia 2018 r. podjął pracę na ½ etatu w firmie "A" i jednocześnie przeszedł na ½ etatu w firmie "B". W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21.06.2018 r., sygn. akt [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało na przepisy ustawy, stanowiące podstawę prawną decyzji, w szczególności dotyczących sposobu obliczenia dochodu. Następnie dokonało przeliczenia dochodu rodziny skarżącego, wskazując, że dochód rodziny (osiągany wyłącznie przez skarżącego) składał się z następujących składników: kwoty 1646,52 zł za miesiąc maj w związku z zawarciem z firmą A umowy zlecenia od dnia 18 kwietnia 2017 r. oraz kwoty 1459,48 zł za grudzień 2017 r. z tytułu zatrudnienia w firmie "B", w związku z nawiązaniem stosunku pracy. Zdaniem Kolegium, dochód skarżącego wynikający z ww. tytułów winien zostać wliczony w toku badania przesłanek do uzyskania świadczeń. Pomimo, że zmieniała się podstawa świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, dochód z ww. tytułów nie może zostać uznany za utracony i zastosowanie ma art. 5 ust. 4c ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Organ stwierdził, że w żadnym z przypadków nie nastąpiła w stosunku do skarżącego przerwa w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej wynosząca u pracodawcy powyżej 3 miesięcy, a uzasadniająca uznanie dochodu za utracony. W związku z powyższym ustalono, że miesięczny dochód rodziny skarżącego wyniósł 3106,00 zł, co na jednego członka trzyosobowej rodziny daje kwotę 1035.33 zł na osobę, która to kwota przekracza kryterium dochodowe wynikające z przepisów prawa. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący zarzucił: naruszenie przepisów postępowania art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa oraz naruszenie zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji RP, naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób rzetelny i zgodny z zasadami prawidłowego rozumowania, a konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wysokości dochodu rzeczywiście osiąganego przez skarżącego. Skarżący podniósł, że orzekające w sprawie organy pominęły okoliczność, iż uzyskując na nowo zatrudnienie w "A" i "B" wykonywał pracę na ½ etatu, w związku z czym wynagrodzenie nie uległo zwiększeniu. Organ winien zatem uwzględnić realną wysokość członka rodziny. Prokurator Prokuratury Rejonowej, który zgłosił udział w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga jest uzasadniona. Skarżący wnioskował o przyznanie mu prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka, na dziecko S. T., za okres od 1 maja 2018 r. do 31 października 2018 r. Dlatego rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia ww. prawa jest rok kalendarzowy 2016. Stan faktyczny w zakresie uzyskania i utraty przez skarżącego i jego żonę dochodów mających znaczenie dla obliczenia składników dochodu rodziny w 2016 r. nie jest w sprawie sporny. Kwestią sporną w sprawie jest natomiast ustalenie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącego ze względu na dochody utracone/ uzyskane w 2017 i 2018 r. W ocenie organów administracyjnych, podejmujących decyzje, w stosunku do skarżącego, zgodnie z art. 5 ust. 4c ustawy, nie mają zastosowania przepisy o utracie i uzyskaniu dochodu ponieważ skarżący w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskał dochód u tego samego pracodawcy. Wg skarżącego stanowisko to nie jest zasadne gdyż utracił on dochód z tytułu pracy świadczonej na rzecz dwóch podmiotów: firmy "A" A. M. oraz "B" Ł. M., a następnie uzyskał zatrudnienie jedynie na pół etatu w obu tych firmach, przez co jego dochód nie uległ powiększeniu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm., zwana dalej w skrócie: ustawą), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2012.361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 3 pkt 2a ww. ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. W art. 5 ust. 4-4b ustawy przewidziano sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 4), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego (ust. 4a) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego (ust. 4b), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Ustawą z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U.2017.1428), do art. 5 ustawy został dodany (m.in.) ust. 4c, zgodnie z którym: "przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą." Jak wynika z akt sprawy, w roku 2017 r. skarżący był zatrudniony przez przedsiębiorców: - "A" A. M. na podstawie umów zlecenia: od dnia 18 kwietnia 2017 r. do dnia 31 lipca 2017 r oraz od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 października 2017 r. - za wynagrodzeniem 2200 zł miesięcznie brutto; - "B" Ł. M. na podstawie umowy o pracę zawartą na okres od dnia 1 listopada 2017 r. wynagrodzeniem 2000 zł miesięcznie brutto (cały etat). W 2018 r. skarżący wykonywał pracę w firmach: - "A" A. M. na podstawie umowy o pracę od dnia 2 stycznia 2018 r. za wynagrodzeniem 1050 zł miesięcznie brutto; - "B" Ł. M. na podstawie ww. umowy o pracę zawartą na okres od 1 listopada 2017 r., zmienioną od stycznia 2018 r. w zakresie wymiaru czasu pracy, za wynagrodzeniem 2000 zł miesięcznie brutto (1/2 etatu). Zgodnie z art. 3 pkt 23c za utratę dochodu rozumie się utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia, a w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że nie chodzi jedynie o utratę zatrudnienia w całości ale dla przyjęcia utraty dochodu wystarczająca jest utrata zatrudnienia w części, np. wskutek zmniejszenia wymiaru czasu pracy i płacy. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 24c uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zatrudnienia. Biorąc pod uwagę ww. przepis, niewątpliwie skarżący z chwilą zakończenia umowy zlecenia w dniu 31 października 2017 r. w firmie "A" A. M. utracił dochód w wysokości 2200 zł miesięcznie brutto. Co istotne dochodu tego nie "odzyskał" podejmując od 2 stycznia 2018 r. zatrudnienie w firmie "A" A. M. na podstawie umowy o pracę gdyż nowe wynagrodzenie to 1050 zł brutto. Organy przyjęły natomiast, że ponieważ nie nastąpiła przerwa w zatrudnieniu skarżącego wynosząca u pracodawcy powyżej 3 miesięcy (uzasadniająca uznanie dochodu za utracony), to zgodnie z art. 5 ust. 4c ustawy, przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do oceny sytuacji dochodowej skarżącego. Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organów nie jest prawidłowe. Uwzględnia bowiem jedynie brak przerwy w zatrudnieniu skarżącego powyżej 3 miesięcy, a w zupełności pomija fakt, że dochody osiągane przez niego w 2018 roku u tego samego pracodawcy – "A" A. M. nie takie same - są mniejsze od osiąganych w 2017 roku. Przepisu art. 5 ust. 4c ustawy nie należy odczytywać w oderwaniu od przepisów art. 3 pkt 23c i art. 3 pkt 24c w związku z art. 5 ust. 4-4b ustawy. Skoro przepis art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu pozwala na powiększenie dochodu członka rodziny o kwotę osiągniętego dochodu jedynie wówczas gdy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na które jest ustalane prawo do świadczeń rodzinnych, to nie można przy kontynuacji zatrudnienia pominąć faktu i wysokości dochodu. Wg Sądu, przepis art. 5 ust. 4c ustawy należy odczytywać w ten sposób, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się, jeżeli członek rodziny utraci dochód m.in. z tytułu zatrudnienia i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyska go ponownie u tego samego pracodawcy. Nie chodzi jednak o uzyskanie jakiegokolwiek dochodu ale dochodu w wysokości co najmniej odpowiadającej dochodowi utraconemu. Aby organ mógł zastosować przepis art. 5 ust. 4c ustawy musi zaistnieć nie tylko kontynuacja zatrudnienia u tego samego pracodawcy (bez względu na podstawę prawną tego zatrudnienia) ale też kontynuacja w uzyskiwaniu dochodu (dochód uzyskany w okresie 3 miesięcy nie może być niższy niż dochód utracony). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Skarżący, jak wyżej podano, nie podjął zatrudnienia na tych samych warunkach i w okresie 3 miesięcy nie uzyskał dochodu w tej samej wysokości, gdyż w 2018 r. w firmie "A" A. M. otrzymał wynagrodzenie 1050 zł w miejsce wynagrodzenia 2200 zł brutto, jakie w tej firmie uzyskiwał do 31 października 2017 r. Ustalając zatem dochód rodziny skarżącego nie można uwzględniać dochodu za miesiąc maj 2017 r. gdyż podpisując umowę o pracę od dnia 2 stycznia 2018 r. skarżący nie uzyskał dochodu w dotychczasowej wysokości, który utracił z chwilą zakończenia umowy zlecenia. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie dokonały wadliwej wykładni art. 5 ust. 4c ustawy o świadczeniach rodzinnych, co rzutuje bezpośrednio na treść wydanego rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organy, uwzględniając wyżej przedstawione stanowisko Sądu, ponownie ustalą dochód rodziny i ocenią, czy skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Uwzględniając, iż od dnia 2 stycznia 2018 r. skarżący podjął zatrudnienie w firmie "A" A. M. z innym niż poprzednio, zmniejszonym wynagrodzeniem, organy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu obliczą dochód rodziny skarżącego, przyjmując, że zakończenie z firmą "A" A. M. umowy zlecenia (trwającej do 31 października 2017 r.) oznacza utratę zatrudnienia w rozumieniu art. 2 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zawarcie umowy o pracę (rozpoczętej 2 stycznia 2018 r.) oznacza "uzyskanie zatrudnienia" w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. c powołanej ustawy. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.