I SA/Wa 971/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi T. K., A. K. i M. M. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16.11.2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1487/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz T. K., A. K. i M. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. K., A. K., M. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 listopada 2017 r. sygn. akt l SAB/Wa 1487/16 zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku T. K., A. K., M. M. z 10 września 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., ozn. Hip. "[...]", w części obejmującej działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, 2) przyznanie każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości, po 15.000 zł, 3) stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 5) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że 21 marca 2018 r. skarżący wezwali Prezydenta [...] do niezwłocznego wykonania wyroku z 16 listopada 2017 r. sygn. akt l SAB/W/a 1487/16, wskazując, że pomimo upływu blisko 3 lat od złożenia wniosku o odszkodowanie, sprawa wciąż pozostaje niezałatwiona. Skarżący zauważyli, że od chwili wszczęcia postępowania organ nie podjął żadnych czynności celem zebrania materiału w sprawie i doprowadzenia do wydania rozstrzygnięcia. Skarżący ani razu nie zostali poinformowani o przyczynach zwłoki, stosownie do art. 36 § 1 i § 2 Kpa. Powyższe uchybienia zostały wprost wytknięte w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 listopada 2017 r. (str. 3). Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. WSA w Warszawie stwierdził, że z nadesłanych, niepełnych akt administracyjnych wynika, że organ nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do rozpoznania wniosku odszkodowawczego. Do załatwienia sprawy nie skłoniło również organu postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2016 r. uznające za uzasadnione zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Skarżący uważają, że w niniejszej sprawie zasadne jest nałożenie na Prezydenta [...] grzywny w maksymalnej wysokości, tj. dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, bowiem pomimo sądowego zobowiązania Prezydenta [...] do rozpoznania sprawy oraz wezwania tego organu do wykonania przedmiotowego wyroku, nie zostały podjęte żadne czynności celem zebrania materiału w sprawie, czy doprowadzenia do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżących. Stwierdzony niewykonanym wyrokiem stan rażącej bezczynności utrzymuje się zatem do dnia wniesienia skargi, przy czym - zdaniem skarżących - 3 lata toczącego się postępowania przed wyspecjalizowaną w sprawach odszkodowawczych jednostką jest wystarczającą ilością czasu na jego zakończenie. Argumentacja dotycząca liczby wpływających spraw podnoszona częstokroć przez Prezydenta [...] jest więc jałowa. Sposób organizacji pracy urzędu oraz ilość spraw do załatwienia przez organ nie mogą tłumaczyć bezczynności organu. Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną, która jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym stosowanym, gry brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Nałożenie na organ obowiązku zapłaty sumy pieniężnej ma charakter dyscyplinujący, a także ma uświadomić organowi nieopłacalność niewykonywania wyroków sądów. Zatem suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Skarżący podkreślili, że wykorzystali wszystkie legalne środki nacisku na organ celem uzyskania rozstrzygnięcia, a ich działania nie odniosły żadnych skutków. W obliczu takiego stanu rzeczy, w tym lekceważącej postawy organu, skarżący oczywiście mogą ponawiać wnioski o wymierzenie kolejnych grzywien do Sądu, to jednak faktycznie zostali pozbawieni przyznanych im prawem środków nacisku. W związku z powyższym zasadne jest zasądzenie na rzecz skarżących sumy pieniężnej we wnioskowanej wysokości, z nadzieją, iż zasądzona kwota podziała na organ dyscyplinująco, a dla skarżących spełni adekwatną funkcję odszkodowawczą. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że termin wyznaczony przez WSA w Warszawie w wyroku z 16 listopada 2017 r. jeszcze nie upłynął. Jednocześnie organ wskazał, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do Urzędu [...] 7 lutego 2018 r. W chwili obecnej trwa gromadzenie materiałów niezbędnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 16 listopada 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1487/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku T. K., A. K., M. M. z 10 września 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., ozn. Hip. "[...]", w części obejmującej działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 7 czerwca 2018 r., skoro – jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 1487/16 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 7 lutego 2018 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 Ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w związku z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z 16 listopada 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1487/16 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący, nie czekając, aż upłynie wyznaczony Prezydentowi [...] termin w wyroku 16 listopada 2017 r. wezwali organ do wykonania tegoż wyroku pismem z 30 marca 2018 r. (które organ otrzymał 5 kwietnia 2018 r.). Następnie skarżący wnieśli skargę na niewykonanie powyższego wyroku za pośrednictwem poczty 17 kwietnia 2017 r., gdy tymczasem termin na wykonanie wyroku upływał dopiero 7 czerwca 2018 r. Faktem jest to, że organ po otrzymaniu 7 lutego 2018 r. prawomocnego wyroku z 16 listopada 2017 r. nie podjął w sprawie czynności wyjaśniających, zmierzających do załatwienia sprawy. Nie można jednak pominąć tego, że Prezydent [...] pozostaje w zwłoce w wykonaniu wyroku Sądu przez okres 5 miesięcy, licząc od daty upływu terminu wyznaczonego przez Sąd w wyroku do momentu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie. Zatem zwłoka organu w wykonaniu wyroku Sądu nie jest rażąco nadmierna, na tle innych tego typu spraw. Nie można pominąć i tego, że jest to pierwszy przypadek zwłoki organu w wykonaniu wyroku Sądu z 16 listopada 2017 r., jaki miał miejsce w niniejszej sprawie odszkodowawczej. Poza tym Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie tzw. dekretu warszawskiego. Okoliczność ta nie uwalnia organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu tego tytułu sankcji ustawowych. Duże obciążenie Prezydenta [...] tego typu sprawami świadczy o tym, że zwłoka organu nie jest wynikiem ewidentnie złej woli organu, nie wiadomo z jakich przyczyn. Sąd miał także na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. Mając te wszystkie okoliczności na uwadze Sąd uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową. W ocenie Sądu, wskazane wyżej okoliczności niniejszej sprawy świadczą także o tym, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu powyższego wyroku Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 Ppsa. Zdaniem Sądu, tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie taki przypadek, z opisanych wyżej względów, nie zachodził. Wniosek o odszkodowanie, jeżeli chodzi o tego typu sprawy, został złożony stosunkowo niedawno (organ otrzymał go 21 września 2015 r.), a organ ma do rozpatrzenia wiele tego typu spraw, w tym spraw znacznie starszych. Trzeba również wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że domaganie się przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej wymaga wykazania powstania szkody na skutek niewykonania wyroku Sądu (por. np. wyrok NSA z 3 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2354/16; wyrok NSA z 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17). Taka szkoda nie została w niniejszej sprawie wykazana. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).