IV SAB/Wr 203/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. w Wydziale IV w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. G. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku II. stwierdza, że bezczynność w sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa L. na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 11 września 2018 r. Ł. G. (zwany dalej stroną, skarżącym lub wnioskodawcą) zwrócił się do Nadleśniczego Nadleśnictwa L. (zwanego dalej Nadleśniczym, organem lub podmiotem zobowiązanym) o udzielenie informacji publicznej poprzez podanie: 1) informacji o liczbie pozyskanego drewna na terenie nadleśnictwa osobno w latach 2014, 2015, 2016, 2017 oraz 2018 do momentu złożenia wniosku; 2) informacji o tym komu zostało przekazane pozyskane drewno - osobno w latach 2014, 2015, 2016, 2017 oraz 2018 do momentu złożenia wniosku poprzez podanie listy odbiorców; 3) przedłożenia skanów umów, związanych z gospodarowaniem uzyskanym drewnem, w zakresie w jakim odbiorcami drewna nie były osoby fizyczne; 4) zbiorczej informacji bez ujawniania danych osobowych ile drewna zostało w poszczególnych latach przekazane osobom fizycznym odpłatnie, a ile nieodpłatnie. Strona domagała się przesłania powyższych danych na podany numer faxu, wskazując odnośnie żądania zawartego w pkt. 3, że jeżeli liczba skanów będzie zbyt duża, dostarczy płytę CD. Pismem z dnia 28 września 2018 r., które wpłynęło do podmiotu zobowiązanego w dniu 1 października 2018 r., skarżący wystąpił ze skargą na bezczynność Nadleśniczego w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 11 września 2018 r., zarzucając mu naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej u.d.i.p.). Skarżący podkreślił, że w ustawowym terminie nie został zawiadomiony zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni żądane informacje, jak również o ewentualnych kosztach ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę określoną we wniosku. Wskazał również, że dochował wymogom formalnym przy składaniu swojego żądania, albowiem na gruncie przepisów u.d.i.p. formą równoważną pisemnemu wnioskowi pozostaje przesłanie zapytania pocztą elektroniczną, nawet wtedy, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Obowiązkiem organu jest zaś taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie jej obsługi technicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Skutki błędnego działania systemów informatycznych nie mogą być bowiem przerzucane na podmioty z nich korzystające. Zatem nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej, nie może obciążać wnioskodawcy. Zaznaczył, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. Wobec powyższego strona wystąpiła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 11 września 2018 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podał, że pismem z dnia 2 października 2018 r., Nadleśnictwo przesłało pocztą elektroniczną, faxem oraz pocztą tradycyjną odpowiedź na wniosek skarżącego z dnia 11 września 2018 r., w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wskazując że zaistniała konieczność przeprowadzenia analiz niezbędnych do ustalenia, czy wniosek znajduje oparcie w prawie, w szczególności czy mają do niego zastosowanie przepisy u.d.i.p., a jeśli tak czy zachodzą negatywne przesłanki udostępnienia informacji publicznej. W konsekwencji organ poinformował, że wniosek zostanie rozpoznany w najszybszym możliwym terminie, nie później niż wciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku, tj. nie później niż do dnia 11 listopada 2018 r. Wskazano, że organ zapoznał się z treścią skargi przesłanej drogą mailową oraz nadał sprawie bieg. Nadto roszczenie zawarte w skardze o zobowiązanie Nadleśniczego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej pozostaje przedwczesne, albowiem organ wyznaczył termin na rozpoznanie tej sprawy, o czym powiadomił skarżącego. Przedmiotowe pismo zostało wysłanie 6 dni po upływie 14- dniowego terminu na powiadomienie skarżącego o konieczności przedłużenia terminu rozpoznania wniosku. Stwierdzono jednak, że uchybienie terminu spowodowane było nieobecnością pracownika metrycznego zajmującego się tą sprawą, który przygotował pismo o przedłużeniu terminu na rozpoznanie sprawy, ale go nie wysłał z powodu uczestnictwa w konferencji. W przedmiotowej sprawie uchybienie powyższego terminu nie miało negatywnego wpływu na prawa skarżącego. W piśmie z dnia 24 października 2018 r., odnosząc się do treści odpowiedzi na skargę, skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Dodatkowo trzeba podkreślić, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze zaś będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Jak wynika z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W myśl art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1240) oraz partie polityczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się między innymi podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Przepisy powołanej ustawy nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Z bezczynnością w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie podmiot zobowiązany nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo podejmując takie czynności nie udzieli informacji w terminie maksymalnym dwóch miesięcy, bądź też nie wyda decyzji o odmowie udzielenia informacji. Z powyższych przepisów wynika, że dopiero nieudzielenie informacji publicznej oraz niepowiadomienie, w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., o powodach opóźnienia i terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, oznacza bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia. Zakres podmiotowy stosowania u.d.i.p. określa jej art. 4 ust. 1 zgodnie z którym do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m.in. w szczególności: podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa (pkt 3), podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego (pkt 4). Stosownie do treści art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 788) Lasy Państwowe są państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej reprezentującą Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Z kolei w art. 32 ust. 2 ustawy o lasach wymieniono jednostki organizacyjne wchodzące w skład Lasów Państwowych, do których należy min. Nadleśnictwo (pkt 3). Natomiast zgodnie z art. 35 tej ustawy nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu, w szczególności nadleśniczy: reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania; kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych; bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych; inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa; ustala organizację nadleśnictwa, w tym podział na leśnictwa zapewniający leśniczym prawidłowe wykonywanie zadań gospodarczych, oraz zatrudnia i zwalnia pracowników nadleśnictwa, a także organizuje ochronę mienia i zwalczanie szkodnictwa leśnego. Co do zasady zatem nadleśniczy, w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, w zakresie wynikającym z jego kompetencji i uprawnień, gdyż co do zasady wszystko co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i zakresem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. stanowi informację publiczną. W przedmiotowej sprawie wniosek o udzielenie informacji wpłynął do podmiotu zobowiązanego w dniu 11 września 2018 r. Podmiot ten skorzystał z uprawnień określonych w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i pismem z dnia 2 października 2018 r. poinformował stronę wnioskującą, że udzielenie żądanej informacji nastąpi do dnia 11 listopada 2018 r. z uwagi na złożoność sprawy. Wprawdzie organ zobowiązany uchybił 14-dniowemu terminowi na powiadomienie o konieczności przedłużenia terminu rozpoznania wniosku, jednak pozostaje to bez znaczenia dla sprawy i nie powoduje negatywnych konsekwencji dla skarżącego bowiem w dniu 2 października 2018 r., tj. po wpłynięciu skargi bezczynność organu została usunięta. Usunięcie stanu bezczynności po wniesieniu skargi czyniło zatem zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu organu do rozpoznania żądania strony skarżącej. Skoro więc postępowanie w tym przedmiocie okazało się bezprzedmiotowe, należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Jednocześnie na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone, czy też miało na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie III sentencji wyroku, wynikało z treści art. art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.