I SA/Po 589/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet łącznego zobowiązania pieniężnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [... ] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. W dniu [...] września 2017 r. D. G. dokonała wpłaty na konto Gminy C. kwoty [...]zł, tytułując tę wpłatę jako "III rata podatku rolnego od nieruchomości za [...] zł pozostałość na wcześniejsze rozliczenie" (k. 6 akt podatkowych). Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., sprostowanym postanowieniem z dnia [...] listopada 2017r., Wójt Gminy C. zarachował ww. wpłatę zaliczając ją na poczet łącznego zobowiązania pieniężnego w następujący sposób: kwota [...]zł tytułem III raty zobowiązania łącznego za rok [...] zł tytułem kosztów upomnienia i [...] zł tytułem II raty zobowiązania łącznego za rok 2017 oraz [...] zł tytułem odsetek za zwłokę w zapłacie II raty. Organ wskazał jednocześnie, że w związku z powyższym zarachowaniem na koncie podatkowym nr ewid. [...] w dalszym ciągu figuruje zaległość w kwocie: [...] zł z tytułu kosztów upomnienia dotyczącego IV raty zobowiązania za 2011 r., [...] zł z tytułu II raty zobowiązania łącznego za rok 2017 oraz [...] zł z tytułu III raty zobowiązania łącznego za rok 2017. W postanowieniu organ stwierdził, że na koncie podatkowym nr Ew. [...] w dalszym ciągu figuruje zaległość z tytułu IV raty roku 2011 w kwocie [...]zł, II raty roku 2017 w kwocie [...]zł oraz III raty roku 2017 w kwocie [...]zł. Pismem z dnia [...] października 2017 r. podatniczka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o szczegółowe wyjaśnienie treści postanowienia, z uwzględnieniem poszczególnych kwot oraz podstawy prawnej i dokumentacyjnej. Ponadto wniosła o dołączenie do akt sprawy pełnej dokumentacji urządzenia księgowego definiowanego przez organ podatkowy jako nr ewidencyjny [...], co najmniej od roku 2011, bilansów Gminy C. oraz załączników do poszczególnych bilansów. Załączenie do akt sprawy obowiązujących w poszczególnych latach od roku 2011 instrukcji obiegu dokumentów adresowanych do Wójta jako organu podatkowego oraz zasad ewidencji i rozliczeń prowadzonych przez organ podatkowy. Jednocześnie domagała się przeprowadzenia rozprawy przez SKO. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I Instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podatniczka dokonując wpłaty kwoty [...]zł w dniu 20 wrześniu 2017 r. i określiła, że wpłata kwoty [...]zł ma być zaksięgowane na poczet III raty zobowiązania łącznego na 2017 rok, zaś resztę na "wcześniejsze rozliczenie". Zgodnie z powyższym organ I instancji zarachował kwotę [...]zł na poczet III raty podatku od nieruchomości (tj. zgodnie z dyspozycją podatniczki). P. część wpłaty organ I instancji rozrachował również zgodnie z dyspozycją podatniczki, tj. na "wcześniejsze rozliczenia" - co w rezultacie spowodowało zaksięgowanie kwoty [...]zł z tytułu upomnienia oraz pozostałą z [...] zł kwotę, tj. [...] zł, organ rozrachował na poczet II raty zobowiązania łącznego na 2017 rok (która to rata nie była dotąd uiszczona) oraz na odsetki od tej raty (które wyniosły na dzień [...] października 2017 r. kwotę [...]zł). W rezultacie organ wskazał, że na koncie zobowiązanego (podatniczki) pozostała do zapłaty na dzień wydania zaskarżonego postanowienia kwota [...]zł z tytułu II raty zobowiązania łącznego na 2017 rok oraz kwota [...]zł z tytułu III raty zobowiązania łącznego na 2017 rok. W skardze z dnia [...] czerwca 2018 r. D. G. podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze szczegółowo odniosło się do księgowań, tak jak wskazała Gmina, jednakże nie ustosunkowało się do treści zażalenia. Skarżąca wskazała, że organ nie wziął pod uwagę nadpłaty wynikającej z decyzji Wójta Gminy C. nr [...] dotyczącej umorzenia 50% zaległości w podatku rolnym. Skarżąca podniosła, że wcześniej wydane tytuły wykonawcze nie uwzględniły ww. decyzji. Skarżąca wskazała również na postanowienia SKO w P. z dnia [...] listopada 2016 r., które powinno być w jej ocenie w sprawie uwzględnione. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r. , poz. 2107 ), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej zwanej "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając skargę pod kątem wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza obowiązujące prawo. Przepis art. 217 § 1 O.p. stanowi o elementach postanowienia, które są nieodzowne, by uznać, że postanowienie jest zgodne z prawem. Zgodnie z ww. przepisem postanowienie zawiera oznaczenie organu podatkowego, datę jego wydania, oznaczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, podpis osoby upoważnionej z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Nadto zgodnie z art. 217 § 2 O.p. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie W ocenie Sądu organ odwoławczy bezpodstawnie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, które w ewidentny sposób naruszyło wskazane normy. Wprawdzie formalnie wszystkie elementy wymienione w art. 217 § 1 i 2 O.p. są wyszczególnione w postanowieniu Wójta Gminy C., jednak w ocenie Sądu, w rzeczywistości postanowienie to pozbawione jest uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zgodnie z art. 62 § 1 O.p. jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę, z zastrzeżeniem § 2, zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Przepis art. 62 § 4 stanowi zaś, że w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie, z zastrzeżeniem § 4a, który w pkt. 2 stanowi, że postanowienie, o którym mowa w § 4, wydaje się wyłącznie na wniosek w przypadku, gdy zaliczenie wpłaty następuje w całości zgodnie z żądaniem podatnika. Zatem w powołanych przepisów wynika, że jeśli organ dokonuje zaliczenia wpłaty zgodnie z żądaniem podatnika, postanowienie wydaje się wyłącznie na wniosek podatnika. Akta administracyjne nie zawierają wniosku podatnika o wydanie postanowienia, zatem nieuprawnione wydaje się stwierdzenie organu odwoławczego w zaskarżonym postanowieniu, że rozrachowanie jest zgodne z dyspozycją podatniczki. Skoro organ I instancji wydał postanowienie na podstawie art. 62 § 4, w związku z § 1 O.p., a w aktach sprawy brak wniosku podatnika o wydanie postanowienia, to można wyłącznie domniemywać (z uwagi na brak pełnego uzasadnienia, organ bowiem w uzasadnieniu zacytował wyłącznie treść przepisów: art. 53 § 1O.p. i art. 55 O.p. oraz art. 62 § 1a. O.p.), że zaliczenie wpłaty nie nastąpiło zgodne z wolą podatnika. Uzasadnienie Wójta Gminy C. nie zawiera żadnych informacji o wysokości zaległości podatkowych, odsetkach za zwłokę naliczonych na dzień dokonania przez podatnika wpłaty. Nie zawiera wskazania, jaki był wniosek podatnika w sprawie zaliczenia wpłaty i jak wpłata została rozliczona. W związku z powyższym przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Wójt Gminy C. w pierwszej kolejności musi ustalić zakres żądania podatnika w zakresie rozliczenia wpłaty i uwzględnić treść art. 62 § 4a O.p. Jeśli rozliczenie nastąpi zgodnie z dyspozycja podatnika, organ nie wydaje postanowienia. Jeśli zaś nie wystąpi żaden przypadek określony w art. 62 § 4a O.p., wydane postanowienia musi spełniać wymogi określone prawem co do jego formy. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 tej ustawy.