IV SA/Wa 1615/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej K. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]kwietnia 2018 r., nr [...]Wojewoda [...] (dalej organ), po rozpatrzeniu odwołania M. B. (dalej uczestniczka) od decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]stycznia 2018 r., nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania M. B. z pobytu stałego w budynku nr [...]przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...]. Stan sprawy był następujący: W dniu [...]sierpnia 2016 r. Wójt Gminy [...]wszczął na wniosek K. B. (dalej skarżąca) postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania M. B. z pobytu stałego w budynku nr [...]przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...]. Postępowanie to zostało zakończone decyzją odmowną z dnia [...]stycznia 2017 r.,- nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...]decyzją z dnia [...]kwietnia 2017 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę Wójtowi Gminy [...]do ponownego rozpatrzenia i decyzją z dnia [...]stycznia 2017 r., nr [...] organ I instancji orzekł o wymeldowaniu uczestniczki z pobytu stałego w wyżej opisanym. W uzasadnieniu Wójt Gminy [...]wskazał, że wymieniona nie zamieszkuje stale w miejscu stałego zameldowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]kwietnia 2018 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]stycznia 2018 r., nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania uczestniczki z pobytu stałego w budynku nr [...]przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...]. Analizując materiał dowodowy, zebrany w toku postępowania administracyjnego, organ uznał, że uczestniczka zamieszkuje w wyżej opisanym budynku, co wynikało z jej oświadczeń, składanych w toku postępowania, które znalazły odzwierciedlenie w zeznaniach przeważającej większości świadków, tj. A. Z., T. B., M. J., K. G., Ł.B., R. B., J. C., B. K., M. M., G. T., M. M. i A. S. oraz w ustaleniach z oględzin przedmiotowego budynku. Świadkowie ci zgodnie zeznali, , że uczestniczka mieszka w miejscu stałego zameldowania, ma do niego swobodny dostęp, nocuje tam, przygotowuje posiłki, sprząta, pierze, przechowuje rzeczy osobiste, ubrania, kosmetyki, utrzymuje kontakty z sąsiadami, przyjmuje wizyty gości. Podczas oględzin budynku nr [...]przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...]wymieniona okazała swoje rzeczy świadczące o jej zamieszkiwaniu. Organ podkreślił, że oględziny są bezpośrednim środkiem dowodowym, tj. środkiem umożliwiającym bezpośrednie, bez ogniw pośrednich, zetknięcie się organu orzekającego ze stanem faktycznym w danej sprawie. Wojewoda [...]nie uwzględnił natomiast dowodów z zeznań M. J. i H. W., informacji udzielonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] oraz decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]września 2017 r., nr [...] określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicielki budynku nr [...]przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...]K. B., gdyż stoją w sprzeczności z przeważającym pozostałym materiałem dowodowym zebranym w przedmiotowej sprawie. Z takim stanowiskiem nie zgodziła się K. B. zaskarżając w całości decyzję organu II instancji i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657, poz. 2286, z 2018 r. poz. 138) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wymeldowania M. B. z pobytu stałego w budynku nr [...]przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...], a także poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu, przy błędnej ocenie przesłanki "opuszczenia" pobytu stałego; 2) naruszenie przepisów prawa postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: - nieprawidłową ocenę pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]z dnia [...]lipca 2017 r., z którego wynika, że M. B. jako swoje miejsce zamieszkania w zeznaniu podatkowym za 2014 r. wskazała [...], a od 2015 r. [...]oraz od [...]lipca 2017 r. figuruje pod adresem ul. [...] w [...]; - nieprawidłową ocenę decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]września 2017 r., nr [...]r. określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli budynku nr [...]przy ul. [...]w miejscowości [...]gm. [...]K. B. - gdzie w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż M. B. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu; - nieprawidłową ocenę pisma pracodawcy M. B. z dnia 19.5.2017 r. zgodnie z którym M. B. pracuje na terenie całego kraju ze szczególnym uwzględnieniem województwa [...], a zatem prawidłowym wnioskiem z tego pisma powinno być to, iż brak podstaw dla twierdzenia M. B., ze mieszkanie w [...]wynajmuje na potrzeby związane z pracą; - nieprawidłową ocenę zeznań świadka H. W., D. W. i M.J. - poprzez odmowę przyznania świadkom w miary w zakresie twierdzenia, że M. B. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a zaczęła się w nim pojawiać dopiero w momencie wszczęcia postępowania o jej wymeldowanie; v. nieprawidłową ocenę zeznań świadków A. Z., K. G., Ł. B., R. B., B. K., J. C., M. M., G. T., M. M., A. S. - poprzez bezzasadne przyznanie wiary im zeznaniom, podczas gdy są to osoby bądź szczególnie bliskie M. B., bądź też osoby który nie mają żadnej wiedzy co do miejsca zamieszkania M. B. i widziały ją sporadycznie lub jeden raz w lokalu przy ul. [...] w m. [...] (J. C., A.S., K.G.); - nieprawidłową ocenę wyjaśnień M. B. - na okoliczność jej stałego zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] w m. [...]i tego, iż mieszkanie w [...]wynajmuje do celów związanych z pracą, podczas gdy z pozostałej części materiału dowodowego wynika, że M. B. w latach 2013-2015 nie przebywała w przedmiotowym lokalu oraz że nie pracuje na stałe w Warszawie, a na terenie całego kraju; - brak zebrania materiału dowodowego (zeznań świadków) w zakresie ustalenia okresu od którego M.B. rzekomo zamieszkuje lokal przy ul. [...]w m. [...]- z zeznań świadków H. iż M. B. w latach 2013-2015 nie mieszkała w przedmiotowym lokalu, a zaczęła w nim sporadycznie przebywać w przedmiotowym lokalu dopiero wówczas, gdy wszczęte zostało postępowanie o jej wymeldowanie z przedmiotowego lokalu, aby wyjaśnić tę kwestię Organ powinien również przesłuchać pozostałych świadków na tę okoliczność; - nieprawidłową ocenę oględzin budynku nr [...]przy ul. [...]w miejscowości [...] gm. [...] - poprzez niewłaściwe stwierdzenie na podstawie tego dowodu, że M.B.zamieszkuje przedmiotowy lokal, że śpi na wymienionej sofie, że przechowuje tam swoje rzeczy, że zamieszkuje jeden pokój wraz z trzema innymi osobami, podczas gdy brak dowodu na to, ażeby M. B.zamieszkiwała niewielkiej wielkości pokój wraz z trzema innymi osobami, jak również aby spała wraz z nimi na jednej z dwóch sof lub fotelu rozkładanym, ponadto brak dowodu na to, ażeby wskazane przedmioty należały do M. B. szczególności w przypadku gdy w pomieszczeniu tym zgodnie z protokołem oględzin mieszkają inne osoby; Z uwagi na powyższe naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) zasądzenie od kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić, bowiem Sąd stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Wojewoda [...], była odmowa wymeldowania z pobytu stałego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności ( Dz.U.z 2015r. poz. 388, ze zm.). Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie, należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Art. 35 omawianej ustawy o ewidencji ludności stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym należy, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Te dwa elementy, określane w piśmiennictwie mianem "corpus" i "animus", muszą występować łącznie. Zatem miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Z kolei, opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przywołanego przepisu art. 35 tej ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić zatem tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Ma rację skarżąca twierdząc, że organ nie wyjaśnił wszystkich zaistniałych w sprawie wątpliwości. Nie można uznać za wystarczająca oceny części materiału dowodowego opartej wyłącznie na "sprzeczności z przeważającym pozostałym materiałem dowodowym zebranym w przedmiotowej sprawie". Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2017r. ponadto wynika, że od kilku lat M. B. wskazywała i nadal wskazuje przed organami podatkowymi inne, różne miejsca swojego zamieszkania. W tej sytuacji rolą organu było te kwestie wyjaśnić, a nie ocenić negatywnie, tylko z tego względu, że pozostają w sprzeczności z innymi, chociaż nie wszystkimi dowodami zebranymi w sprawie. Organ powinien uzupełnić otrzymane od organu skarbowego wyjaśnienia o roczne zeznania podatkowe za lata 2016 i 2017 i w ten sposób uprawdopodobnić miejsce zamieszkania uczestniczki. Opieranie swojej oceny na informacjach zawartych w zeznaniu podatkowym za jeden rok są w ocenie Sądu niewystarczające do określenia miejsca w którym przebywa uczestniczka. W sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego wynikało, że uczestniczka dokonuje rocznego rozliczenia podatku dochodowego w różnych urzędach skarbowych, organ winien również sprawdzić, czy i gdzie uczestniczka jest zameldowana na pobyt czasowy, co tłumaczyłoby właściwość tych organów. W ocenie Sądu organ dopuścił się również nieprawidłowej oceny pisma pracodawcy M. B. z dnia [...] maja 2017 r., zgodnie z którym pracuje na terenie całego kraju ze szczególnym uwzględnieniem województwa mazowieckiego. Organ w celu ustalenia ile czasu uczestniczka może spędzać w kilkudniowych podróżach służbowych, powinien ustalić u pracodawcy jej grafik pracy. Należy zgodzić się ze skarżącą, że skoro uczestniczka nie pracuje w [...], to nie sposób uznać za wiarygodne jej twierdzeń, że mieszkanie wynajmuje dla celów związanych z pracą. Organ chcąc ustalić czy pobyt uczestniczki w lokalu w [...] ma charakter stały czy czasowy, powinien przeprowadzić w nim wizję lokalną. Sąd zgadza się z organem, że jest to dowód bezpośredni – tym większe jest uchybienie organu, że tego dowodu nie przeprowadził. Reasumując należy stwierdzić, iż Wojewoda [...] przedwcześnie uznał, iż w stosunku do M. B. nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Sąd uznał za słuszne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postepowania, w szczególności art.7, art. 77§ 1, a w konsekwencji podzielił również stanowisko skarżącej w kwestii naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit.c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. Organ ponownie rozpatrując sprawę winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób wskazany przez Sąd. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 14 ust.1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U.poz.1800 ze zm.).