I SA/Ke 605/17
WyrokWSA w Kielcach2017-12-21
Skład orzekający: Artur Adamiec, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zabezpieczone hipoteką, ulegają przedawnieniu w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12, mimo brzmienia art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie uległy przedawnieniu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z prowadzonymi postępowaniami restrukturyzacyjnymi i egzekucyjnymi, co zostało potwierdzone postanowieniem sądu okręgowego. W związku z tym, organ prawidłowo odmówił umorzenia należności, ponieważ nie zaszła przesłanka całkowitej nieściągalności.Stan faktyczny
Spółka ZPR T. Zakład Przetwórstwa Rolnego sp. z o.o. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz odsetek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności należności, ponieważ spółka posiada majątek i uzyskuje przychody. Spółka argumentowała, że należności uległy przedawnieniu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego i kwestionując przepis art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu. WSA w Kielcach oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi ZPR T. Zakład Przetwórstwa Rolnego sp. z o.o. w T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r.: - nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę.
1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania
1.1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [[...] r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [[...] r.
nr [...] odmawiającą Z. T. Zakład Przetwórstwa Rolnego Sp. z o.o. z C. (Spółka) umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek od należności z tytułu składek
w części finansowanej przez ubezpieczonych, w łącznej kwocie 1.667.251,69 zł.
1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z 20 lipca 2017 r. Zakład odmówił Spółce umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek od należności z części finansowanej przez ubezpieczonych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka podniosła, że jej należności, zabezpieczone hipoteką, uległy przedawnieniu w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12, co zostało przez Zakład pominięte. W ocenie strony, mając na uwadze art. 31 u.s.u.s., wyrok ten odnosi się również do należności z tytułu składek. Strona ponadto przedstawiła wykaz dokumentów wnosząc o dołączenie ich do akt sprawy. Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem, że zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko
z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.
1.3. Organ ustalił, że zgodnie z oświadczeniem o stanie majątkowym osoby prawnej z 2 maja 2017 r., Spółka posiada maszyny rolnicze, a w skład gospodarstwa rolnego wchodzą nieruchomości. Na ruchomościach tych Zakład dokonał zabezpieczenia hipotecznego tytułem nieopłaconych należności składkowych.
1.4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko
w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2016.963 ze zm.) dalej "u.s.u.s." i wskazuje przypadki, gdy możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek. Zakład stwierdził, że z przyczyn oczywistych nie ma zastosowania w sprawie art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4 b u.s.u.s. w stosunku do zadłużenia Spółki również nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego. Nie można stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa
w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w przypadku Spółki. Dotychczas, wobec Spółki, żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucje. Spółka posiada nieruchomości oraz ruchomości. Na nieruchomościach, dla których urządzone zostały księgi wieczyste Zakład dokonał zabezpieczenia swoich należności. Ponadto Spółka uzyskuje przychody
z prowadzonej działalności gospodarczej. Przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4 a u.s.u.s. również nie ma zastosowania w przypadku Spółki, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł). Sytuacja ta nie ma miejsca w analizowanym przypadku. Z tych powodów nie zachodzą wobec Spółki przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu nieopłaconych składek. Natomiast art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w przypadku Spółki nie ma zastosowania.
1.5. Odnosząc się do kwestii przedawnienia należności Zakład wskazał, że pismem z 7 kwietnia 2017 r. Spółka została poinformowana przez ZUS o istniejących niedopłatach na koncie oraz o braku przesłanek, skutkujących przedawnieniem zobowiązań z tytułu składek. Stosownie do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat licząc od dnia, w którym składki stały się wymagalne. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 5 nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Na koncie płatnika Spółki istnieją wpisy hipotek, zatem powołane przez wnioskodawcę na wstępie przepisy art. 59 i art. 208, nie mają zastosowania. Ponadto, Zakład poinformował płatnika pismem z 3 lipca 2017 r., że kwestia ta została ostatecznie potwierdzona postanowieniem Sądu Okręgowego w Kielcach I Wydział Cywilny z dnia 2 czerwca 2017 r.- informacja ta została także zawarta w decyzji z 20 lipca 2017 r. Spółka utrzymuje, że zaległości uległy przedawnieniu na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z 8 października 2013 r. Zgodnie jednak z analizą konta dłużnika, na dzień wyroku składki nie uległy przedawnieniu w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Bieg terminu przedawnienia został zawieszony przez:
1. Postępowanie restrukturyzacyjne od 14 listopada 2002 r. (data wpływu wniosku
o restrukturyzację) do 21 grudnia 2004 r., (data wydania decyzji umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne) dla składek podlegających postępowaniu restrukturyzacyjnemu (tj. 1/2 rentowego+ wypadkowe, FP i FGŚP za okres od lutego 1999 r. do listopada 2001 r.);
2. Postępowanie egzekucyjne z nieruchomości:
- FUS: Km-265/2005 za okres od lutego 1999 r. do grudnia 1999 r., Km-268/2005 r. za okres od stycznia 2000 r. do kwietnia 2005 r.,
- FUZ: Km-266/2005 za okres od lutego 1999 r. do września 1999 r., Km-269/2005 za okres od marca 2000 r. do kwietnia 2005 r,
- FP i FGŚP: Km-267/2005 za okres od lutego 1999 r. do września 1999 r., Km-270 za okres od stycznia 2000 r. do kwietnia 2005 r.
Od 15 czerwca 2005 r. do dnia 29 października 2013 r. oraz od 23 lutego 2017 r. do nadal.
3. Decyzję określającą zadłużenie ogółem nr 150071DZPDZ14/000406 z tytułu zaległych składek za okres FUS: od lutego 1999 r. do września 2009 r., FUZ: od lutego 1999 r., do września 2007 r., FP i FGŚP od marca 1999 r. listopada 2017 od 10 marca 2014 r. (data doręczenia zawiadomienia 1500411DZWZ14/00424
o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności) do 4 maja 2014 r. (data uprawomocnienia się decyzji).
1.6. W związku z powyższym Zakład stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek; nie zostały więc spełnione przesłanki umorzenia należności, które są określone w przepisie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Nie ma więc żadnych podstaw do umorzenia należności.
2. Skarga do Sądu
2.1. Na powyższą decyzję Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z 20 lipca 2017 r. z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy, rażące naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, w tym pomnięcie uchulone przez TK normy prawnej, co należy interpretować jako niewykonaniewyroku TK z 8 października 2013 r.;
2. dokonanie wykładni prokonstytucyjnej i stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązań
z tytułu nieodprowadzonych składek uwzględniając zarzut przedawnienia w oparciu
o ww. wyrok;
3. uwzględnienie żądania Spółki dotyczące umorzenia w całości pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie “należności z tytułu składek", w tym w szczególności odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowych opłat;
4. zobowiązanie Dyrektora ZUS w Kielcach do prawidłowego uwzględnienia wniosku skarżącej o ponowne ustalenie istnienia zobowiązania;
5. zobowiązanie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. do przesłania akt prowadzonego w niosku ZUS postępowania egzekucyjnego sygn. KM 105/17 na okolicznośc wykazania niecelowo prowadzonej egzekucji z nieruchomości;
6. zobowiązanie Dyrektora ZUS w K.do dołączenia do akt sprawy szczegółowo wymienionych przez skarżącą dokumentów;
7. zwrócenie się do TK z pytaniem w przedmiocie stwierdzenia niezgodności
z Konstytucją art. 24 ust. 5 u.s.u.s. oraz art. 79 § 8 Ordynacji podatkowej, o ile Sąd uzna to za konieczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
2.2. W uzasadnieniu skarżąca niezgadzając się ze stanowiskiem organu
w zakresie nieprzedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. SK 40/12 wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 15 maja 2017 r.
I SA/Bd 236/17, obszernie przytaczając jego fragmenty. Wynika z nich, że w sytuacji obalenia przez TK konstytucyjności przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, który jest zbieżny z regulacją art. 24 ust. 5 u.s.u.s., dochodzi do obalenia domniemania konstytucyjności również tego ostatniego przepisu. Skarżący dodatkowo wskazał na utrwaloną linię orzeczniczą gdzie sądy przyjmują, że ustanowienie zabezpieczenia
w formie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, nie wyklucza przedawnienia zobowiązania podatkowego i jednocześnie powoduje skutek procesowy, jaki wiąże się z upływem terminu przedawnienia na zasadach ogólnych. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca wskazała na wyroki sądów administracyjnych oraz podzieliła stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich w omawianym zakresie.
2.3. W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
2.4. Na rozprawie 7 grudnia 2017 r. Sąd postanowił zobowiązać pełnomocnika ZUS do przesłanie w terminie 7 dni akt związanych z postępowaniem restrukturyzacyjnym wobec skarżącej, o którym mowa w pkt 1 strona 5 zaskarżonej decyzji, akt postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej pkt 2 strona 5, decyzji określającej zadłużenie nr 150071DZPDZ14/000406 (pkt 3 strona 5 decyzji) oraz postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach I Wydział Cywilny z dnia 2 czerwca 2017 r., z których dowód przeprowadzi po nadesłaniu. W dniu 19 grudnia 2017 r. Zakład wypełnił zobowiązanie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2017.2188) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(t.j. Dz.U.2017.1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (
art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").
Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie Spółce umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia należnych od wynagrodzeń pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust. 2-4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.Nr,141.1365). Rozporządzenie to, jak prawidłowo wskazał organ, nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ wniosek o umorzenie został złożony przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, tj. przez osobę prawną.
Z kolei sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego, sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej
w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających
w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać
z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95).
W konsekwencji zatem organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie
i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę
art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "K.p.a.") oraz określony
w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie - wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki, którym organ się kierował - uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 w związku z art. 80 K.p.a.
3.3. Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście przesłanki określonej w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi gdy:
1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie
w postępowaniu egzekucyjnym;
5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję;
6. w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
3.4. Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organ w niniejszej sprawie dokonał właściwej oceny stanu faktycznego
w kontekście określonych w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia (por. pkt 1.4). W tym zakresie m.in. istotne są bezsporne ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej Spółki. W świetle tych ustaleń wnioskodawczyni uzyskuje przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Posiada ponadto majątek w postaci ruchomości, tj. maszyn rolniczych oraz wchodzących w skład gospodarstwa rolnego nieruchomości. W konsekwencji organ prawidłowo stwierdził, że wobec Spółki nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu nieopłaconych składek, co uniemożliwia zastosowanie wnioskowanej przez skarżącą ulgi i umorzenie składek. Z treści skargi wynika, że skarżąca nie kwestionuje dokonanej przez Zakład oceny, mających zastosowanie w sprawie przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia.
3.5. Spór w sprawie dotyczy natomiast kwestii istnienia przedmiotowych zaległości. W ocenie skarżącej zaległości, których dotyczy wniosek przedawniły się. W ocenie Spółki wpływu na tę okoliczność, wbrew treści art. 24 ust. 5 u.s.u.s., nie ma
okoliczność dokonania przez Zakład zabezpieczenia hipotecznego spornych należności na nieruchomościach należących do Spółki. Zdaniem skarżącej powołana regulacja jest sprzeczna z Konstytucją w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. SK 40/12.
Odnosząc się do tak zarysowanej kwestii spornej w pierwszej kolejności należy wskazać, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności organ jest zobligowany z urzędu wykazać prawidłowo kwotę należności z tytułu składek, której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Nie jest bowiem możliwe umorzenie należności, które nie istnieją. Ustalenia
w powyższym zakresie stanowią element stanu faktycznego sprawy i powinny zostać dokonane zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, w niniejszej sprawie organ dokonał prawidłowych ustaleń w powyższym zakresie stwierdzając, że należności
z tytułu składek na ubezpieczenia nie przedawniły się. Wprawdzie niektóre zaległości skarżącej dotyczą odległych okresów (lata 1999 - 2004), co może sugerować ich przedawnienie, wobec 5 (do 31 grudnia 2002 r. i od 1 stycznia 2012 r.) i 10 letniego terminu przedawnienia (od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2011 r.) – art. 24. ust. 4 u.s.u.s., to jednak istotne jest, że wpływ na bieg terminu przedawnienia mają instytucje przerwania i zawieszenia biegu tego terminu. W świetle art. 24 ust. 5b u.s.u. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością zmierzająca do wyegzekwowania należności przykładowo jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, czy też podejmowane już konkretne czynności egzekucyjne. Bieg terminu przedawnienia zawiesza się ponadto, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata (art. 24 ust. 5e). Rozstrzygnięcie, o którym mowa w tym przepisie może dotyczyć kwestii określenia sumy zadłużenia zobowiązanego z tytułu zaległych składek. Z kolei zgodnie
z art. 145 ust. 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U.155.1287) wszczęte postępowania egzekucyjne podlegają zawieszeniu do dnia wydania decyzji
o zakończeniu restrukturyzacji, a bieg terminu przedawnienia należności objętych restrukturyzacją ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji.
3.6. W niniejszej sprawie takie czynności w stosunku do spornych należności były podejmowane (pkt 1.5.), co organ wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz zobowiązany przez Sąd, udokumentował stosownymi dokumentami (pkt 2.4.). Kwestia przedawnienia, w tym zawieszenia biegu terminu spornych zaległości stanowiła ponadto element rozstrzygnięcia postanowienia Sądu Okręgowego
w Kielcach I Wydziału Cywilnego z 2 czerwca 2017 r. sygn. akt I Co 57/17 oddalającego wniosek Spółki o udzielenie zabezpieczenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia sąd m.in. potwierdził okoliczność zawieszenia omawianego biegu terminu przedawnienia z uwagi na złożenie przez wierzyciela wniosku o nadanie klauzuli wykonalności i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji na dzień wydania zaskarżonej decyzji organ uprawniony był do stwierdzenia, że zaległości o umorzenie, których wnioskowała skarżąca nie uległy przedawnieniu.
3.7. Z powyższego wynika, że okolicznością uzasadniającą stanowisko Zakładu w kwestii nieprzedawnienia spornych należności był fakt kilkukrotnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia spornych należności, a nie okoliczność zabezpieczenia tych należności na nieruchomościach skarżącej, o której mowa
w kwestionowanym przez Spółkę art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Stąd zarzuty skargi są nieuzasadnione. W konsekwencji też, w ocenie Sądu, nie jest konieczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego
z pytaniem w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 24 ust. 5 u.s.u.s., a tym bardziej art. 70 § Ordynacji podatkowej.
3.8. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło