II SA/Rz 1060/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych oraz ustalenia odpłatności za pobyt w schronisku i zobowiązania do wpłaty kosztów pobytu w schronisku -skargę oddala- Przedmiotem skargi M. K. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy M. (dalej w skrócie: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącej pomocy w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych oraz ustalenia odpłatności za pobyt w schronisku i zobowiązania do wpłaty kosztów pobytu w schronisku. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Wójt: 1) przyznał skarżącej pomoc w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...], przy ul. [...] w okresie od dnia 1 lipca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.; 2) ustalił odpłatność w okresie od dnia 1 lipca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. w wysokości 220,00 zł miesięcznie; 3) zobowiązał skarżącą do wpłaty kwoty kosztu pobytu, w rozliczeniu obejmującym okres 1 miesiąca kalendarzowego bezpośrednio w kasie Urzędu Gminy M. lub przelewem bankowym do 15-go dnia każdego kolejnego miesiąca następującego za miesiąc poprzedni; 4) nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną decyzji Wójt podał art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 6 pkt 8, art. 8 ust. 1-4, art. 48 i 48a ust. 1, art. 101 ust. 2, art. 106 ust. 1, ust. 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.s."), uchwałę Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia udzielających schronienia osobom bezdomnym z terenu Gminy M. W uzasadnieniu decyzji Wójt podał, że skarżąca jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu skarżącej jest renta w wysokości 861,02 zł, który to dochód przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s., wynoszące aktualnie dla osoby samotnie gospodarującej 634,00 zł. W związku z powyższym Wójt uznał, że skarżącej przysługuje odpłatnie pomoc w formie tymczasowego miejsca schronienia. Wójt wyjaśnił przy tym, że skarżąca wnioskowała o udzielenie schronienia w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...], jednak z uwagi na brak porozumienia międzygminnego pomiędzy Gminą M. a Gminą [...] dotyczącego udzielenia schronienia osobom bezdomnym z terenu Gminy M., pomoc we wskazanym przez skarżącą schronisku nie mogła zostać przyznana. Natomiast Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. podpisał umowę w zakresie zapewnienia schronienia osobom bezdomnym w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...]. Do schroniska tego kierowane są wszystkie kobiety bezdomne, dla których właściwa jest Gmina M.  Wójt wyjaśnił również, że zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] grudnia 2017 r., osobom bezdomnym, których dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego, udziela się pomoc w formie odpłatnego pobytu w schronisku. Miesięczny koszt pobytu w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...] wynosi 1000 zł. Zgodnie z tabelą odpłatności stanowiącą załącznik do ww. uchwały, ustalono skarżącej odpłatność w wysokości 220 zł miesięcznie, co stanowi 22% wysokości odpłatności za każdy miesiąc pobytu w Schronisku. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. zakupił od Towarzystwa Pomocy im. [...] w [...] usługi w zakresie zapewnienia schronienia osobom bezdomnym z terenu Gminy M. Od dnia 2 maja 2018 r. wszystkie bezdomne kobiety, którym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. udzielił pomocy w formie schronienia, są kierowane do Schroniska dla Bezdomnych Kobiet w [...]. Dlatego też w ocenie SKO, organ I instancji był w pełni uprawniony do wyboru tego schroniska. Wybór ten był racjonalny - podyktowany względami finansowymi oraz organizacyjnymi. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż naruszono jej konstytucyjne prawo do wyboru miejsca zamieszkania, SKO stwierdziło, że jest on bezzasadny. Z przepisu art. 52 ust. 1 Konstytucji RP wynika jedynie, że władze nie mogą tworzyć zakazów swobodnego poruszania się po kraju oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu dla osób, które legalnie przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie stanowi on jednak podstawy prawnej do domagania się przez obywatela od administracji publicznej zapewnienia mu schronienia w dowolnym miejscu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. SKO zauważyło przy tym, iż zaskarżona decyzja nie ma charakteru przymusowego. Skorzystanie z pomocy społecznej w formie schronienia tymczasowego w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...] zależy wyłącznie od woli skarżącej. Następnie SKO stwierdziło, że ustalona odpłatność za pobyt w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...] w wysokości 220 zł miesięcznie jest zgodna z uchwałą Rady Gminy M. z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...]. Stosownie bowiem do § 3 ust. 2 ww. uchwały, odpłatność za pobyt w ośrodkach wsparcia zapewniających schronienie bezdomnym osobom samotnie gospodarującym posiadającym krewnych w linii prostej lub małżonka wynosi powyżej 20% do 25% kosztów utrzymania w ośrodku, jeżeli zaś kryterium dochodowe zostało przekroczone, odpłatność wynosi powyżej 130% do 150%. SKO wskazało, że miesięczny dochód skarżącej to kwota 861,02 zł, natomiast kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł. SKO wyjaśniło, że dochód skarżącej stanowi więc 135,81% kryterium dochodowego. A zatem odpłatność za schronienie winna wynosić 22 % miesięcznych kosztów utrzymania w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...], które wynoszą 1.000,00 zł miesięcznie (różnica dochodu skarżącej i kryterium dochodowego wynosząca 227,02 zł stanowi w przybliżeniu 22% kosztów utrzymania w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...]). Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO, domagając się jej uchylenia w całości. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu. Wnioskiem z 4 czerwca 2018 roku skarżąca zwróciła się do MOPS w [...] o przyznanie pomocy społecznej w formie przedłużenia pobytu w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...]. Stosownie do postanowień art. 36 pkt 2 lit. i w zw. z art. 48 u.p.s. pomoc społeczna o charakterze niepieniężnym może przybrać formę świadczenia w formie udzielenia schronienia. Udzielenie schronienia następuje, między innymi poprzez przyznanie tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Realizacja pomocy społecznej we wzmiankowanej formie należy do obowiązkowych zadań własnych gminy – art. 17 ust. 1pkt 3 u.p.s. Stosownie do postanowień art. 51 ust. 5 u.p.s. schronisko dla bezdomnych uznaje się za ośrodek wsparcia. Szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia ustala w drodze uchwały rada gminy (rada powiatu) – art. 97 ust. 5 u.p.s. Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej – art. 106 ust. 1 u.p.s. Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie – art. 102 ust. 1 u.p.s., jednakże w przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały – art. 102 ust. 2 u.p.s. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca ostatnio na pobyt stały zameldowana była miejscowości T., Gmina M., ul. [...], stąd właściwość miejscowa do wydania decyzji w I instancji została prawidłowo przypisana Wójtowi Gminy M. Odnotowania wymaga, że skarżąca w miejscowości R. posiadała wyłącznie miejsce zameldowania czasowego, co wobec jednoznacznej treści art. 102 ust. 2 u.p.s. pozostawało bez wpływu na właściwość organu w sprawie. Poza sporem pozostaje, że skarżąca spełnia ustawowe kryteria pozwalające uznać ją za osobę bezdomną, określone w art. 6 pkt 8 u.p.s. Ustalony w toku postępowania dochód skarżącej wynosi 861,02 zł. miesięcznie, a zatem przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących – art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., które na dzień wydania decyzji wynosiło 634,00 zł. Dochód skarżącej wynosi 135,81% kryterium dochodowego, co stosownie do postanowień uchwały Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia udzielających schronienia osobom bezdomnym z terenu Gminy M. przekłada się na obowiązek partycypowania w kosztach pobytu w schronisku w wysokości 22% opłaty miesięcznej, która wynosi 1000 zł. Zobowiązanie skarżącej do ponoszenia opłaty za pobyt w schronisku w tej wysokości – 220 zł. - należy zatem uznać za właściwe. Przyznając skarżącej pomoc społeczną w formie tymczasowego schronienia Wójt Gminy M. uczynił to w ramach posiadanych możliwości organizacyjnych. Ponieważ Gmina M. nie miała podpisanej umowy, która pozwalałaby skierować skarżącą do schroniska w [...], przyznał skarżącej tymczasowe schronienie w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...] – z tym podmiotem Gmina posiadała podpisaną umowę i wyłącznie do tego ośrodka kierowano wszystkie bezdomne kobiety. Wobec zarzutów skargi wyeksponowania wymaga fakt, że organ nie ma możliwości lokacji miejsca udzielania pomocy społecznej wedle potrzeb beneficjentów. Idea pomocy społecznej wyrażona w art. 2 u.p.s. jest taka, by umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka – art. 3 ust. 1 u.p.s. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej – art. 3 ust. 4 u.p.s. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwości przyznania skarżącej pomocy społecznej w lokalizacji, o jaką wnioskowała. Jednocześnie założenie było takie, iż wobec bezdomności skarżącej należy jej udzielić schronienia. Skarżąca z udzielonej jej pomocy skorzystać nie musi, ale jednocześnie nie może oczekiwać i żądać, by organ przyznał jej pomoc akurat w tym ośrodku, jaki skarżącej odpowiada. Z wyłożonych względów skarga została oddalona – art. 151 P.p.s.a.