II SA/Wr 506/18

WyrokWSA we Wrocławiu2018-11-14

Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Władysław Kulon, Gabriel Węgrzyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie z opłaty stałej za wprowadzanie ścieków zasolonych, o którym mowa w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, ma zastosowanie również do opłaty stałej, czy tylko do opłaty zmiennej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwolnienie z opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków zasolonych, określone w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, ma zastosowanie do opłaty stałej i zmiennej, a nie tylko do opłaty zmiennej, jak przyjął organ. Interpretacja organu, ograniczająca zwolnienie do opłaty zmiennej na podstawie sposobu obliczania opłaty stałej (art. 271 ust. 5 Prawa wodnego), jest błędna, ponieważ pomija wykładnię gramatyczną, systemową i funkcjonalną przepisu dotyczącego zwolnienia. Ponadto, sąd wskazał na nieprawidłowe obliczenie wysokości opłaty stałej, błędnie przyjmując jako podstawę maksymalną wartość godzinową zrzutu ścieków zamiast dobowej.
Stan faktyczny
Spółka A S.A. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła jej opłatę stałą za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz wód opadowych do wód. Spółka wniosła o zwolnienie z opłaty stałej, argumentując, że jej ścieki są wodami zasolonymi, a suma chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l, co zgodnie z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego powinno skutkować zwolnieniem. Organ odrzucił reklamację, uznając, że zwolnienie dotyczy jedynie opłaty zmiennej, a opłata stała jest rekompensatą za maksymalną presję na środowisko, niezależną od jakości ścieków. Spółka zarzuciła organowi błędną wykładnię art. 279 pkt 3 Prawa wodnego oraz naruszenia przepisów procesowych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Zarządu Zlewni na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: asystent sędziego Małgorzata Szymańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A S.A. z/s w B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz wód opadowych i roztopowych do wód I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 6917 zł (słownie: sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w Z. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, działając na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566) oraz art. 104 k.p.a. - po rozpatrzeniu reklamacji A SA T. od ustalonej w informacji rocznej opłaty stałej - określił A SA T., za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 62053 zł w tym 62050 za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi i 3,24 zł za wprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 28 marca 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Z. na podstawie art. 271 ust. 1 Prawa wodnego ustaliło dla A SA T., na podstawie decyzji Marszałka Województwa D. z dnia [...], w formie informacji rocznej, opłatę stałą za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości 62050 zł za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz 3,24 zł za wprowadzenie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej. W dniu 11 kwietnia 2018 r. - z zachowaniem 14 dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego - A SA T., złożyła reklamację, w której na podstawie art. 279 pkt 3 w zw. z art. 270 pkt 8 Prawa wodnego wniosło o zwolnienie z opłaty stałej za wprowadzanie ścieków będących wodami zasolonymi. Zastosowanie zwolnienia z art. 279 pkt 3 Spółka uzasadniała twierdzeniem, że w przypadku, kiedy wartość sumy chlorków i siarczanów (CL+SO4) w wodach zasolonych nie przekracza 500 mg/l zwolnienie obejmuje zarówno opłatę stałą jak i zmienną. Organ orzekający wyjaśnił, że nie uznał reklamacji, gdyż nie zgadza się z argumentacją spółki. Zdaniem organu, jeżeli opłatę stałą za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, zgodnie z art.271 ust.5, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s, to opłata stała nie zależy od ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi. Opłata stała odnosi się do maksymalnej presji na środowisko wodne w formie maksymalnej ilości wprowadzanych ścieków do wód lub do ziemi w jednostce czasu, określonych w pozwoleniu wodnoprawnym lub pozwoleniu zintegrowanym i jest rekompensatą za korzystanie ze środowiska wodnego. Zdaniem organu, to opłata zmienna, zgodnie z art. 270 ust 8 ustawy - Prawo wodne zależna jest od ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, co ma bezpośrednie przełożenie w sposobie jej obliczania określonym w art. 272 ust.5. Zatem ilość substancji wprowadzanych w ściekach do wód lub do ziemi, w tym między innymi ilość sumy chlorków i siarczanów odnosi się bezpośrednio do wysokości opłaty zmiennej - art.272 ust.6, art.278 ust.3 oraz art. 279 pkt. 3 ustawy Prawo wodne. Organ wskazywał zatem, że zwolnienie z opłat, na podstawie art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków będących wodami zasolonymi, następujące w przypadku, jeśli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+S04 ) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l, dotyczy tylko opłaty zmiennej. Również w decyzji Marszałka Województwa D. z [...] roku, zmienionej decyzją z dnia [...] maksymalna wartość sumy chlorków i siarczanów w wodach zasolonych wprowadzanych do wód wynosi 1500 mg/dm3. W dalszych wywodach organ stwierdził, że A S.A. T., korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...], na szczególne korzystanie z wód, w zakresie wprowadzania wód z odwodnienia odkrywki A T. S.A. w B. z pompowni T-6 poprzez oczyszczalnię w ilości 2448 m3/h oraz wód opadowych i roztopowych terenów utwardzonych oczyszczalni w ilości 3,55 dm3/s do potoku B. w km 2+230, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłaty za usługi wodne. Tym samym zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r., która wynosi 114063,00 PLN, za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, albowiem reklamacja nie została uznana. Wyjaśniono także, że określenia wysokości opłaty stałej dokonane zostało w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017, poz. 2502). Zgodnie z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Z § 10 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 PLN na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Opłata za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 PLN, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu ścieków wprowadzanych do wód określonego w pozwoleniu wodnoprawnym, w ilości 2448,0 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 0,68 m3/s. Zgodnie z art. 271 ust. 4 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za wprowadzenie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służącej do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanej do wód. Z § 6 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że jednostkowa stawka opłaty za odprowadzanie do wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte i zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzenia opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast w formie opłaty stałej w wysokości 2,50 zł na dobę za 1m2/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód wprowadzonych o wód. Opłata zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach miast została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 2,50 PLN, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu ścieków wprowadzanych do ziemi określonego w pozwoleniu wodnoprawnym, w ilości 3,55 dm3/s i wynoszącego po przeliczeniu 0,00355 m3/s. W skardze na decyzję B SA z siedzibą w B., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:1. przepisu prawa materialnego, tj. art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji nieuzasadnione uznanie, że zwolnienie z opłat za wprowadzanie do wód lub ziemi ścieków będących wodami zasolonymi następujące w przypadku, gdy wartość sumy chlorków i siarczanów w tych wodach nie przekracza 500 mg/l dotyczy tylko opłaty zmiennej, podczas gdy należy stwierdzić, że przewidziane w ww. przepisie zwolnienie z opłaty za usługi wodne obejmuje zarówno opłatę stałą, jak i opłatę zmienną, skoro art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie formułuje innej reguły. 2. przepisów prawa procesowego, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. • art. 28 w zw. z art. 29 k.p.a., które w konsekwencji spowodowało nieważność postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., z uwagi na skierowanie zaskarżonej decyzji do A S.A. T., czyli osoby niebędącej stroną w sprawie, zamiast do B S.A. z siedzibą w B.; (na rozprawie dnia 14 listopada 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej cofnął ten zarzut). • art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., a w rezultacie w art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie wskazuje na zrealizowanie przy wydaniu decyzji obowiązków określonych w wymienionych przepisach, zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona oraz sporządzić uzasadnienie zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając na względzie wskazane zarzuty skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jej uchylenie w całości; 2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi spółka przedstawiła szeroką argumentację na poparcie postawionych w niej zarzutów. Kwestionując stanowisko organu co do możliwości zastosowania art. 279 pkt 3 Prawa wodnego tylko do opłaty zmiennej, skarżąca zauważała między innymi, że skoro w art. 279 pkt 3 brak jest wyraźnego rozróżnienia na część stałą i zmienną opłaty, to brak jakichkolwiek podstaw by uznać, że zwolnienie to dotyczy jedynie opłaty zmiennej. Z legalnej definicji "opłaty za usługi wodne" zawartej w art. 270 pkt 8 ustawy, wynika bowiem, że jest nią opłata stała i opłata zmienna. Zatem posłużenie się w innym przepisie tym pojęciem sprawia, że należy je interpretować zgodnie z definicją zwartą w art. 270 pkt 8. Zdaniem skarżącej, stanowiska organu nie uzasadniania argument osadzający się na wywodzie, że skoro opłatę stałą oblicza się jako iloczyn: jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, to nie jest ona zależna od jakości i ilości ścieków faktycznie wprowadzanych do wód lub ziemi, a zatem nie dotyczy jej zwolnienie z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Zwrócić trzeba uwagę, że przepis art. 271 ust. 5 Prawa wodnego odnosi się tylko i wyłącznie do sposobu wyliczenia opłaty i w tym znaczeniu ma charakter techniczny. Nie może on stanowić uzasadnionej podstawy do przyjęcia interpretacji sprzecznej z treścią przepisu art. 270 pkt 8 Prawa wodnego. Na potwierdzenie przedstawionej w skardze argumentacji odnoszącej się do interpretacji art. 279 pkt 3, autor skargi przedstawił opinię prawną z dnia 27 kwietnia 2018 r. sporządzoną przez dr hab. J. R., prof. nadz. INP/PAN. W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 279 pkt 3 Prawa wodnego organ wskazał dodatkowo, że gdyby przyjąć argumentację skarżącego i uznać, że zwolnienie dotyczy opłaty stałej i zmiennej, to przy opłacie stałej należy brać pod uwagę zapisy pozwolenia wodnoprawnego. Z nich wynika zaś, że maksymalna ilość chlorków i siarczanów (CI+S04) we wprowadzanych ściekach może wynosić nie więcej niż 1500 mg/ dm3, co oznacza, że środowisko wodne jest gotowe na przyjęcie tych substancji w takiej ilości w ramach przedmiotowej usługi wodnej. Dlatego zwolnienie z art. 279 pkt 3 nie może mieć miejsca. Natomiast w kwestii naruszenia prawa procesowego przez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, organ stwierdził, że zarzut taki nie pojawił się w reklamacji. Nadto w zaskarżonej decyzji jako strona została wskazana spółka B SA z siedzibą w B., która dodatkowo została doprecyzowana poprzez wskazanie jej oddziału, zainteresowanego w bezpośredniej realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia przeprowadzona zgodnie z kryteriami wynikającymi z art. 145 § 1 i § 2, przy uwzględnieniu art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 - dalej także "u.p.p.s.a") wykazała, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego co mogło mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Zaskarżoną decyzją organ ustalił dla A SA T., opłatę stałą w wysokości 62053,00 zł za szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za wprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017, poz. 1566 ze zm. dalej także jako "u.p.w." lub Prawo wodne). Z art. 267 tej ustawy wynika, że opłaty za usługi wodne stanowią jeden z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami. Przepis art. 268 (a także 269) formułuje regułę, w myśl której, do usług wodnych za które pobiera się opłaty zalicza się, między innymi, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (ust. 1 pkt 2 art. 268). Przepis art. 270 ust. 8 u.p.w. stanowi, że opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzonych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Jednocześnie ustawodawca przewiduje zwolnienia o charakterze podmiotowym i przedmiotowym od obowiązku ponoszenia opłat, które umieszczone są w różnych przepisach. W rozpoznawanej sprawie istotne jest zwolnienie zawarte w art. 279 pkt 3 u.p.w. według którego, zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl + S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Strona skarżąca wywodzi bowiem - zarówno w skardze jak i wcześniej, w złożonej reklamacji - że to zwolnienie znajduje zastosowanie także w odniesieniu do opłaty stałej za wprowadzanie ścieków a nie tylko - tak jak przyjmuje organ - do opłaty zmiennej. Z tego też względu wprowadzanie ścieków objętych zaskarżoną decyzją korzysta, zdaniem Spółki, ze zwolnienia wynikającego z przywołanego przepisu co czyni nieuzasadnione obciążenie jej opłatą za korzystanie z tej usługi wodnej. Istota sporu, jaka powstała między stronami, wymaga zatem w pierwszym rzędzie oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały podstawy do naliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód, w sytuacji, gdy spółka korzysta z pozwolenia wodnoprawnego w którym udzielono jej zezwolenia na wprowadzanie do potoku B. wód z odwodnienia odkrywki z pompowni T-6, oczyszczonych w którym suma chlorków i siarczanów będzie mniejsza, równa 1500 mg/dm3. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie zgadzając się ze stanowiskiem skarżącej o zastosowaniu w niniejszym przypadku zwolnienia z art. 279 pkt 3 do opłaty stałej, interpretację swoją znajduje w przepisie art. 271 ust. 5 u.p.w., w którym określono sposób wyliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód. Zdaniem organu, jeżeli z przepisu tego nie wynika, aby wysokość opłaty stałej była zależna od ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego - w tym, między innymi od ilości sumy chlorów i siarczanów, to nie można zasadnie twierdzić, że przy wyliczeniu tej opłaty zastosowanie znajduje zwolnienie z art. 279 pkt 3 u.p.w., dotyczące ścieków o określonym składzie i ilości zawartych w nich substancji. Organ zaznaczył, że opłata stała stanowi rekompensatę za korzystanie ze środowiska wodnego w określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków i nie zależy od ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód. Ilość i jakość ścieków (w tym suma chlorków i siarczanów) odnosi się bezpośrednio do opłaty zmiennej, co ma swoje przełożenie w sposobie obliczania tej opłaty. Z tych wywodów wynika zatem, że organ brak możliwości zastosowania zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego wywodzi ze sposobu obliczania opłaty stałej i opłaty zmiennej. Z taką argumentacją nie można jednak się zgodzić, gdyż pomija ona wykładnię gramatyczną, systemową i funkcjonalną przepisu art. 279 Prawa wodnego, który ma pierwszeństwo stosowania przed przepisem art. 271 ust. 5 u.p.w. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w procesie ustalania opłat za usługi wodne, w pierwszym rzędzie organ zobowiązany jest do zbadania, czy dla danego podmiotu istnieje w ogóle obowiązek ponoszenia tych opłat, co obejmuje także zastosowanie przewidzianych w ustawie zwolnień. Dopiero po ustaleniu, że nie zachodzi wskazany w ustawie wyjątek od ponoszenia opłaty, organ może przystąpić do jej ustalenia. W tym względzie należy zgodzić się z argumentacją skargi, że nie można interpretować zakresu zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, wyłącznie w oparciu o przepisy określające sposób wyliczenia opłaty stałej i opłaty zmiennej. Rolą organu jest w pierwszym rzędzie ustalenie, czy w danej sprawie występują okoliczności stanowiące przesłankę do zastosowania obligatoryjnego zwolnienia, które ustawodawca wprost określił w art. 279 pkt 3. Mając na uwadze, że zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne o charakterze przedmiotowym i podmiotowym mają charakter wyjątków od zasady jaką jest odpłatność za usługi wodne, przepisy je określające winny podlegać wykładni ścieśniającej. Z treści art. 279 Prawa wodnego wynika natomiast, że wszystkie wyszczególnione w pkt 1-5 rodzaje usług wodnych polegające na wprowadzaniu ścieków lub wód, do ziemi albo do wód lub do ziemi, obligatoryjne zwolnione zostały z opłat których obowiązek ponoszenia wynika z art. 268 omawianego aktu. Już zatem sama wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że zwolnienie w nim przewidziane, znajduje zastosowanie do opłat za usługi wodne bez rozróżnienia, czy chodzi o opłatę stałą czy opłatę zmienną. Skoro zaś z art. 270 ust. 8 u.p.w. wynika, że opłata stała i opłata zmienna jest częścią składową opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków (z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie), to już literalne brzmienie przepisu wskazuje, że brak podstaw do ograniczenia tego zwolnienia tylko do opłaty zmiennej. Trafnie w tym względzie argumentuje skarżący, że posłużenie się w przepisie art. 279 sformułowaniem "opłata za usługi wodne", powoduje, że pojęcie to należy odczytywać w znaczeniu jakie nadane mu zostało w art. 270 ust. 8 u.p.w., a więc opłaty za usługi wodne składającymi się z opłaty stałej i zmiennej. Lektura przepisów dotyczących opłat za usługi wodne wskazuje także, że w przypadku, gdy wolą ustawodawcy jest zastosowanie zwolnienia tylko do jednej ze składowych opłat za usługi wodne, to daje temu wyraz w sposób jednoznaczny, tak jak uczynił to w art. 270 ust. 2 omawianej ustawy, w którym to przepisie mowa o zwolnieniu z opłaty stałej. Interpretując przepis art. 279 należy mieć także na uwadze, że opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego za daniny publiczne uważa świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Na taki charakter opłat wskazuje art. 300 u.p.w. zgodnie z którym, do ponoszenia opłat za usługi wodne zastosowanie znajdują przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych, wymaga uwzględnienia w procesie wykładni charakteru przepisów określających obowiązek ich uiszczenia (zatem także zwolnień). Sąd podziela stanowisko, że przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie musi być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może zatem prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. W rozpoznawanej sprawie takie wątpliwości wystąpiły, o czym świadczy sama skarga i załączona do niej opinia prawna, jak też treść odpowiedzi na skargę w której organ dopuszcza możliwość przyjęcia argumentacji strony skarżącej. W takiej sytuacji organ powinien mieć na uwadze art. 7a § 1 k.p.a. z którego wynika, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W myśl § 2 przepisu § 1 nie stosuje się: 1) jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego; 2) w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych. Wprowadzona w art. 7a k.p.a. zasada przyjaznej interpretacji znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy można przyjąć więcej niż jeden wynik wykładni, a z taką sytuacją w niniejszej sprawie organ miał do czynienia. Zasada ta wymagała zatem rozważania postulowanego przez stronę sposobu wykładni przepisu, czemu organ w sposób ewidentny uchybił, naruszając w ten sposób omawiany przepis. W procesie analizy art. 279 pkt 3 Prawa wodnego prowadzonej przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy nie można pominąć też argumentów związanych z wykładnią celowościową. W przypadku usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych przedmiotem ochrony jest bowiem dostępność ich zasobów, natomiast w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do ziemi lub do wód można mówić o ochronie środowiska przed odprowadzeniem wód lub ścieków złej jakości lub o możliwościach absorpcji określonej ilości wody. Podmiot odprowadzający ścieki ma wpływ na ich ilość i jakość przez ograniczenie ilości wprowadzanych ścieków i zastosowanie rozwiązań umożliwiających uzyskanie ich odpowiedniej, bezpiecznej dla środowiska jakości. Przewidziane przez ustawodawcę zwolnienia uzależnione od poziomu zasolenia wprowadzanych do wód ścieków wiązać należy zatem z takimi działaniami. Powyższe okoliczności pozostały poza rozważaniami organu, który przyjmując wadliwą i niekorzystną dla strony interpretację art. 279 pkt 3 u.p.w. nie zbadał, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, wartość faktycznie wprowadzanych przez stronę sumy chlorów i siarczanów nie przekracza wartości uprawniającej do zwolnienia. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia co w świetle art. 7, art. 77 § k.p.a stanowi także podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niezależnie od przedstawionych naruszeń prawa sąd dopatrzył się wadliwości decyzji również ze względu na nieprawidłowo wyliczoną wysokość opłaty za wprowadzanie do wód ścieków. Pozwolenie wodnoprawne określa bowiem następujące dopuszczalne wartości (ilości) wód z odwodnienia wyrobiska: średniodobowo – 23.040 m3/d: maksymalnie - 2448 m3/h i wód opadowych i roztopowych z terenu oczyszczalni 3,55 dm3/s. Organ przyjął za punkt odniesienia maksymalną wartość godzinową (2448,0 m3/h) i - dokonawszy przeliczenia na m3/s - uznał, że jest to określona w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalna ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Z takim założeniem nie można się zgodzić, gdyż nie jest tak, że na podstawie pozwolenia wodnoprawnego spółka może dokonywać odwodnienia i wprowadzać do potoku wody z tego odwodnienia, pochodzące w ilości będącej iloczynem liczby godzin składających się na 365 dni i maksymalnej godzinowej wartości (ilości) odwodnienia i wprowadzanych wodę. Innymi słowy, skarżąca nie może stale, przez cały czas "wykorzystywać" maksymalnej godzinowej wartości - wchodzi bowiem w rachubę drugie, nieco dalej idące ograniczenie w postaci wartości dobowej. Gdyby przyjąć tak, jak uczynił to organ, że dla obliczenia opłaty stałej właściwy jest maksymalny godzinowy zrzut ścieków wynoszący 2448,0 m3/h, to po pomnożeniu tej liczby przez liczbę godzin w ciągu doby (24), a następnie przez 365 dni, okazałoby się, że maksymalny zrzut roczny ścieków wynosi 893520 m3/r. Reasumując, Sąd uwzględniając skargę, uznał w szczególności zasadność zarzutu naruszenia art. 273 pkt 3 Prawa wodnego. Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia prawa procesowego tj. art. 28 w związku z art. 29 k.p.a. przez skierowanie zaskarżonej decyzji do A SA T., czyli do osoby nie będącej stroną w sprawie sąd uznał, że tego zarzutu nie ma konieczności szerzej omawiać, bowiem, jak wskazano wcześniej, w tym zakresie pełnomocnik strony skarżącej cofnął skargę w zakresie tego zarzutu. Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone i opisane wcześniej naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit.c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.Wobec uchylenia decyzji będącej przedmiotem niniejszej kontroli sądowej, zaktualizuje się potrzeba rozpoznania reklamacji wniesionej przez skarżącego od informacji udzielonej przez organ z dnia 28 marca 2018 r. Organ ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 153 u.p.p.s.a., kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 u.p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi składa się również wynagrodzenie pełnomocnika - radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło