II GSK 379/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia WSA (del.) Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1629/18 w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od D. M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 listopada 2018 r., uwzględnił skargę D. M. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 sierpnia 2017 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, uchylając to postanowienie i orzekając o kosztach postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia 31 stycznia 2017 r., Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. W dniu 23 lutego 2017 r. skarżący wniósł odwołanie na powyższe rozstrzygnięcie. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia 4 kwietnia 2017 r., D. M. przesłał do organu odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wskazują, że przyczyną uchybienia terminu było nieumyślne błędne poinformowanie skarżącego o terminie odbioru przesyłki poleconej przez M. P.. Skarżący wskazał, że od dnia 3 do dnia 23 lutego 2017 r. przebywał w związku z chorobą poza siedzibą prowadzenia działalności gospodarczej bez kontaktu telefonicznego i mailowego. O przesyłce dowiedział się po swoim powrocie w dniu 23 lutego 2017 r. i niezwłocznie tego samego dnia wysłał odwołanie. Główny Inspektor Transportu Drogowego, objętym skargą postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji uwzględniając skargę na to postanowienie stwierdził, że organ administracji naruszył przepisy postępowania - art. 58, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie zgadzając się z organem, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż nie miał możliwości wniesienia w terminie odwołania na skutek niezawinionych okoliczności, stwierdził, że organ nie poddał analizie ani badaniu, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd stwierdził również, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania na okoliczność uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Sąd wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazywał na zły stan zdrowia, który wykluczył go z aktywności życiowej. Wskazał również, że skarżący przedłożył kopię zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikało, iż w okresie 3 lutego 2017 r. do 23 lutego 2017r. podlegał leczeniu - jakiemu trudno było odczytać. Wyjaśniał ponadto, że podczas leczenia był pozbawiony także kontaktu telefonicznego i mailowego. Sąd stwierdził, że powołane okoliczności, pomimo że znane były organowi odwoławczemu z załączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 kwietnia 2017 r., w ogóle nie zostały wzięte pod uwagę. Zdaniem Sądu I instancji ocena przesłanek, od których spełnienia zależy przywrócenie uchybionego terminu, o których mowa w art. 58 k.p.a. została dokonana w sposób dowolny, noszący cechy arbitralności i dowolności. Za zasadne Sąd uznał natomiast stwierdzenie organu dotyczące skuteczności doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję. W tym zakresie Sąd wskazał, że osobą która odebrała przesyłkę była M. P. - pełnoletni domownik, w związku z czym doręczenie należało uznać za prawidłowe. W podstawie prawnej wyroku podano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 200 w zw. z art. 210 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Główny Inspektor Transportu Drogowego, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 w związku z art. 7, 8, 9, 11 i 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie zbadał wszystkich przesłanek koniecznych do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, tj. nie zbadał terminu na wniesienie wniosku, nie dokonał całościowej analizy zebranego materiału dowodowego oraz nie uzupełnił materiału dowodowego o konieczne wyjaśnienia wnioskodawcy podczas gdy organ zbadał wszystkie przesłanki konieczne do zastosowania art. 58 k.p.a. zaś to na wnioskodawcy ciążył obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny uchybienia terminu i organ nie był zobowiązany do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Podnosząc ten zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadnie organ wskazał na wadliwość przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli jego rozstrzygnięcia z dnia 3 sierpnia 2017 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Uchylając powołane postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego Sąd I instancji, jako podstawy swojego orzeczenia, wskazał na uchybienia organu w zakresie niezbadana czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony przez skarżącego z zachowaniem siedmiodniowego terminu do dokonania tej czynności oraz nieprzeprowadzenie postępowania na okoliczność uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego z dnia 31 stycznia 2017 r. Instytucja przywrócenia terminu zawarta w art. 58 k.p.a. określa, że przywrócenie terminu jest możliwe na prośbę zainteresowanego jeśli uprawdopodobni on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (§ 1). Przepis ten nakłada również obowiązek złożenia wniosku o przywrócenie terminu w przeciągu siedmiu dni od dnia ustawania przyczyny uchybienia terminu, przy czym wraz z wnioskiem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Mając na uwadze treść przywołanego przepisu w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego związanego z wnioskiem D. M. o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od powołanej decyzji Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, rację przyznać należy Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego, iż Sąd I instancji bezzasadnie stwierdził uchybienie przez ten organ przepisów art. 58 § 1 i 2 oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. Odnosząc się do kwestii zbadania przez organ dochowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., stwierdzić należy, co zasadne podnosi w motywach skargi kasacyjnej organ, że brak było podstaw do stwierdzenia, iż termin ten nie został zbadany. Słusznie organ przyjął, wobec wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Dolnośląskiego WITD doręczonej dorosłemu domownikowi w dniu 6 lutego 2017 r., iż nastąpiło to z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności, przy podnoszonym i nie kwestionowanym braku świadomości skarżącego, iż terminu do wniesienia odwołania nie dochował, że dniem, który uznać należało za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu, był dzień skutecznego doręczenia skarżącemu postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu 29 marca 2017 r., zatem jak słusznie uznał organ, od tej daty należało liczyć termin, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. i który został przez skarżącego dochowany, albowiem wniosek o przywrócenie uchybionego terminu wraz z odwołaniem został złożony (nadany) w dniu 4 kwietnia 2017 r. W takim stanie sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego zasadnie rozpoznał rzeczony wniosek pod kątem przesłanki z § 1 art. 58 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska Sądu I instancji odnośnie nieprzeprowadzenie postępowania na okoliczność uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Jak słusznie wskazał organ i co wynika tak z treści samego art. 58 § 1 k.p.a. jak i utrwalonej linii orzeczniczej, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu. W postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sprawdza czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia została pozostawiona wnioskodawcy, który nie musi udowadniać lecz jedynie uprawdopodobnić, że uchybił terminowi bez swojej winy (por.m.in. wyrok NSA z 30 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1112/21). Mając zaś na uwadze treść wniosku skarżącego i załączone do niego dokumenty na poparcie podniesionych w nim twierdzeń, za słuszną należy uznać ocenę wniosku, jaką poczynił organ. Istotnie, jak stwierdził organ, z treści wniosku wynikało jedynie, że skarżący w okresie od 3 do 23 lutego 2017 r. przebywał na leczeniu i w tym okresie nie mógł się kontaktować tak drogą telefoniczną ani elektroniczną. Co również zasadnie stwierdził organ, strona nie wskazała przyczyn, które uniemożliwiały jej utrzymywanie w okresie leczenia jakichkolwiek kontaktów wymienionymi środkami przekazu. Wątpliwości tej nie rozwiewało przedłożone wraz z wnioskiem zaświadczenie lekarskie. Nie wskazywało ono również na jakiekolwiek inne obiektywne przyczyn, które uniemożliwiały skarżącemu wniesienie odwołania. Także nie wskazywało czy absencja miała charakter nagły i niespodziewany czy też leczenie po całkowitej resekcji guza było zaplanowanym okresem rekonwalescencji, w związku z którym skarżący, mając świadomość toczącego się postępowania, mógł poczynić odpowiednie przygotowania na wypadek wydania i doręczenia mu rozstrzygnięcia organu I instancji. Taki stan sprawy czynił, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnym stwierdzenie organu, że skarżący w ramach wniosku o przywrócenie uchybionego terminu nie uprawdopodobnił braku winy w jego uchybieniu. Wobec powyższego, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania sądowego, jak w pkt 3 sentencji, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).