I OSK 2135/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 562/18 w sprawie ze skargi J.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 562/18, oddalił skargę J.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości i orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B i B1 na okres 2 lat. Powyższy wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., sygn. akt [...]. Sąd Rejonowy w [...] przesłał Staroście [...] odpis powyższego wyroku, informując w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. o jego uprawomocnieniu się w dniu [...] grudnia 2017 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 135a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r., poz. 978 z późn. zm.), Starosta [...] orzekł o skierowaniu skarżącego na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.) - zwanej dalej k.p.a., poprzez niedochowanie przez organ należytej staranności i niedokonanie wszystkich czynności w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, a także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z wyrokiem Sądu Rejonowego i jest niewinny. Stwierdził, że wyrok został wydany z naruszeniem przepisów prawa i w konsekwencji skierowanie na badanie psychologiczne było bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił powyższą skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Uzasadniając wydany wyrok Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 135a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. W myśl zaś art. 135a ustawy, do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a oraz pkt 5, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. Przepis art. 182 § 1 ustawy – Kodeks karny wykonawczy stanowi, że w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony. Z przepisu art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, wynika obowiązek organu do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne, w sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w przepisie, a więc w przypadku otrzymania odpisu wyroku, w którym orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Starosta nie jest więc uprawniony do tego, aby podważać ustalenia wyroku sądu. Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżący prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...], Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny został uznany za winnego popełnienia czynu, o którym mowa w art. 178a § 1 k.k., polegającego na kierowaniu w dniu [...] maja 2014 r. w [...] pojazdem w stanie nietrzeźwości. Sąd wskazał, że wobec stwierdzenia prawomocnym wyrokiem, że skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, organ miał obowiązek, w świetle art. 99 ust. pkt 3 lit. a w związku z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, skierować skarżącego na badania psychologiczne. Sąd uznał za bezzasadny zarzut dotyczący wydania wyroku Sądu Rejonowego w [...] z naruszeniem przepisów prawa i bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego, wskazując, że wyrok ten jest prawomocny i był wiążący dla starosty w prowadzonym postepowaniu w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne. Starosta był zatem związany ustaleniami poczynionymi w postępowaniu karnym. Organy administracji publicznej orzekające w postępowaniu w sprawie skierowania na badanie psychologiczne nie mogły prowadzić postępowania wyjaśniającego (dowodowego), w celu ustalenia czy skarżący prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości. Okoliczność podjęcia przez skarżącego dodatkowych kroków w celu wzruszenia prawomocnego wyroku i zwrócenie się w tym celu do Ministra Sprawiedliwości i Rzecznika Praw Obywatelskich nie stanowi podstawy do odstąpienia przez organ od wydania decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne. W przypadku ewentualnego wzruszenia prawomocnego wyroku, okoliczność ta mogłaby stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Nadto, skarżący zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 ust. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez błędne nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo dokonania przez organ II instancji błędnej oceny materiału dowodowego przejawiającej się w oparciu decyzji jedynie na wyroku w sprawie karnej, który uprawomocnił się w dniu [...] sierpnia 2017 r. i zaniechanie stwierdzenia, czy skarżący realnie stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym; 2. art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a p.p.s.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, przez błędne nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo iż wydana została z naruszeniem tego przepisu prawa materialnego polegającym na skierowaniu na badania psychologiczne skarżącego bez wykazania istnienia przesłanki ustawowej, iż stwarza on zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają bowiem na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Przede wszystkim, jako niezasadny, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (błędnie wskazany jako ust. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wbrew bowiem zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Organy administracji, rozpatrując sprawę przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, zachowując wymagania wynikające z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co prawidłowo ocenił Sąd I instancji, rozpoznając skargę. Ocenę w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zaś podziela. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogą oceny tej zmienić, jako że nie podważają prawidłowości dokonanych w sprawie ustaleń. Sąd I instancji za podstawę orzekania przyjął bowiem stan faktyczny wynikający z akt administracyjnych sprawy a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, i nie nasuwał żadnych wątpliwości, które uniemożliwiałyby rozpoznanie sprawy. W skardze kasacyjnej nie wskazano ponadto innych dowodów, które powinny być uwzględnione w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Wyjaśnić przy tym należy, że w dacie wydawania decyzji przez orzekające w sprawie organy przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.) stanowił, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. W myśl zaś art. 135a tej ustawy, do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a oraz pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. Przepis art. 182 § 1 ustawy – Kodeks karny wykonawczy stanowi, że w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Przepisy te miały zastosowanie w niniejszej sprawie. Od dnia 4 czerwca 2018 r. podstawę orzekania miały stanowić informacje uzyskane od administratora danych, o których mowa w art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b w zw. z art. 139 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie jednakże z treścią art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 957) do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie tych danych nie stosuje się m.in. art. 99 ust. 2 pkt 1 lit b. O terminie wdrożenia tychże rozwiązań technicznych minister właściwy do spraw informatyzacji powinien ogłosić w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej stosowny komunikat, co nie nastąpiło do chwili orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie. Niezależnie od tego wskazać należy, że podstawę podjęcia rozstrzygnięcia o skierowaniu na badanie psychologiczne w dalszym ciągu stanowi ustalenie okoliczności kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. W niniejszej sprawie, Starosta [...] zobowiązany był zatem do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a tej ustawy, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. Sąd Rejonowy w [...] przesłał Staroście [...] prawomocny wyrok z dnia [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...]. Wyrokiem tym skarżący został uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości, stanowiącego przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. i skazany na karę grzywny z orzeczeniem środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B i B1 na 2 lata. W świetle powyższego, prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że skoro organ I instancji dysponował prawomocnym wyrokiem karnym, skazującym za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., stwierdzającym kierowanie przez skarżącego pojazdem w stanie nietrzeźwości, zachodziły przesłanki do skierowania skarżącego na badanie psychologiczne. Wbrew stanowisku skarżącego, przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie uzależniają wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a o skierowaniu na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu od uprzedniego wykazania zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Podkreślić jeszcze raz należy, że decyzja o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu wydawana jest m.in. w sytuacji, gdy kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, która to okoliczność wynika w niniejszej sprawie z odpisu prawomocnego wyroku przesłanego przez sąd karny. Ustalenia co do popełnienia przestępstwa zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu karnego nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej a także sądu administracyjnego i nie podlegają weryfikacji, co także prawidłowo ocenił Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku Z kolei, niewątpliwie ogólny cel ustawy o kierujących pojazdami, tj. zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, zostanie zachowany właśnie poprzez realizację dyspozycji art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku dotyczącego kosztów, wskazać należy, że o kosztach pomocy prawnej udzielonej w ramach prawa pomocy orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 § 1 p.p.s.a.) Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a, ponieważ skarżący zrzekł się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy