III SA/Wa 2234/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 20/11/2018 r po rozpoznaniu wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia z [...]/07/2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi powyżej 1000,- zł; 2. odmówić Stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Strona Skarżąca, Pani Z. C., wnioskiem na formularzu PPF, zwróciła się przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na sytuację zdrowotną i finansową oraz konieczność zabezpieczenia dalszej egzystencji. Gospodarstwo domowe Strony składa się z pięciu osób, łączny dochód wynosi 7990 zł. Posiada ziemię rolną (6 ha o wartości 180 tys zł, będąca przedmiotem dzierżawy), samochód Citroen C5 (2003), dom o wartości 150 tys zł (obciążony służebnością). Członkowie gospodarstwa, jak wynika z formularza, posiadają także inne, niewarte w realiach sprawy wzmianki - nieruchomości. 3) Strona została wezwana, pismem z 25/10/2018 r., o złożenie wyciągów z rachunków bankowych i udzielenia innych informacji o stanie majątkowym. Przekazała, m.in., deklaracje podatkowe, wyciągi z rachunku bankowego, zaświadczenie o przyznaniu zasiłku rehabilitacyjnego, orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. 4) W piśmie z 7/11/2018 r. Skarżąca poinformowała, że nie jest w stanie uczestniczyć, w jakiejkolwiek kwocie w kosztach postepowania, ponieważ jej miesięczne wydatki wynoszą blisko 2300 zł. Utrzymuje się ze świadczenia rehabilitacyjnego i z alimentów na syna. Nerwica lękowo-depresyjna uniemożliwia jej podjęcie pracy. Dlatego też pełnomocnik – rpr R. N. reprezentuje ja za "symboliczną złotówkę". 5) Referendarz sądowy, na tym etapie postępowania, daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej, złożonym pod groźbą odpowiedzialności karnej i przy możliwości prawnej cofnięcia prawa pomocy (aliud est facere, aliud est dícere). Zrozumienie i zaufanie znajduje u urzędnika sądowego również oświadczenie Strony o tym, że jej pełnomocnik – rpr. R. N. reprezentuje ją za "symboliczną złotówkę", ponieważ należy on do grona tych mecenasów, którzy – jak wynika z akt prowadzonych przez niego spraw – często pomagają innym w zamian za symboliczną opłatę, lub wręcz w ramach instytucji "success fee", nie bacząc na osobiste (honorowe) "koszta" reprezentacji i znój oraz trud z tym związany. Z treści złożonych deklaracji wynika nadto, że Skarżąca może korzystać z pomocy innych osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Wynika to również z kwoty zadeklarowanych wydatków (por pismo z 7/11/2018, s 1), które przekraczają o ok 1000 zł kwotę jej (osobistych) dochodów. Pomijając już kwestię wykazania (lub nie) środków uzyskanych w ramach dzierżawy 6 ha ziemi urzędnik sądowy wskazuje, że z treści rachunku bankowego (osób zaliczanych do "kręgu zaufania" Skarżącej) wynika fakt gospodarowania kwotami przekraczającymi wysokość wymaganego – po interwencji urzędnika sądowego - wpisu w sprawie w wysokości 1 tys. zł (np. saldo na 1/09/2018 r – 3505,- zł, saldo P. J. C. – 10905,- zł.). 6) Referendarz sądowy zaznacza, że gdyby opierać się jedynie na treści wyciągów z rachunków bankowych, rozstrzygnięcie byłoby niekorzystne dla Strony. O wyrażonym w sentencji zwolnieniu zadecydował (jednakże) fakt, że wzmiankowane dochody osiągają (posiadają zasoby) osoby wprawdzie bliskie Skarżącej, lecz nie – Skarżąca. Natomiast spór (i, co do zasady, koszt sporu) związany jest wyłącznie ze Skarżącą i jest następstwem wyłącznie jej działań: czy zgodnych z prawem, o tym orzeknie już Sąd. Co do zasady nie powinno się obciążać "kosztami" czyichś działań osób trzecich, nawet rodziny: z wyłączeniem pomocy w utrzymaniu. Pewien wpływ na zwolnienie i jego zakres miał deklarowany przez Stronę stan zdrowia i obowiązki rodzicielskie, ciążące na Stronie, jak też rodzaj i charakter sporu. Podsumowując, wysokość stałego dochodu, współprowadzenie gospodarstwa domowego z innymi osobami dysponującymi stałym dochodem, wielkość i rodzaj posiadanego (zadeklarowanego) majątku, płynąca z czeluści serca pomoc profesjonalnego pełnomocnika (sursum corda) wydają się umożliwiać Stronie wygospodarowanie środków na poczet kosztów postępowania we wskazanej w sentencji wielkości. Jeśli tak nie jest, pomoc pełnomocnika w zakresie środków prawnych, od pouczeń o których z uwagi na dyspozycję art. 6 u.p.p.s.a. referendarz sądowy odstępuje, będzie dla Strony tym bardziej – nieoceniona (warta, być może, drugiej a symbolicznej, "złotówki"). 7) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.