III SA/Lu 431/18
WyrokWSA w Lublinie2018-11-20
Skład orzekający: Ewa Ibrom, Jadwiga Pastusiak, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja określająca zobowiązanie w opłacie paliwowej może być wydana na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu dotyczącym podatku akcyzowego oraz czy w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Decyzja określająca zobowiązanie w opłacie paliwowej może opierać się na ustaleniach faktycznych dokonanych w postępowaniu dotyczącym podatku akcyzowego, gdyż oba zobowiązania są ze sobą ściśle powiązane i dotyczą tych samych faktów. Ponadto, zobowiązanie w opłacie paliwowej nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie wszczęcia postępowania karnego skarbowego, o czym podatnik został poinformowany zgodnie z obowiązującymi przepisami.Stan faktyczny
Skarżący J. J. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z czerwca 2018 r., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie z marca 2018 r. określającą zobowiązanie w opłacie paliwowej za czerwiec 2009 r. Sprawa dotyczyła wykorzystania oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem oraz związanych z tym zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym i opłacie paliwowej. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie przepisów dotyczących zebrania materiału dowodowego, przedawnienia zobowiązania oraz zawieszenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Referent stażysta Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej za czerwiec 2009 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania J. J., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] określającą zobowiązanie w opłacie paliwowej za [...] 2009 r. w kwocie [...]zł.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
Postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzono w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania w zakresie zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2009 r., zakończonego decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2013 r. W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Izby Celnej w B. P. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] października 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] ponownie określił zobowiązanie J. J. (dalej jako "skarżący") w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2009 r. W wyniku odwołania złożonego przez stronę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] września 2017 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i określił stronie zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące: [...] 2009 r.
W trakcie tego postępowania ustalono, że skarżący wykorzystał olej opałowy "[...]" niezgodnie z przeznaczeniem. Olej został zużyty do napędu ciągników siodłowych, maszyn i urządzeń rolniczych oraz samochodów osobowych. W wyżej wymienionej decyzji ostatecznej ustalono, że w [...] 2009 r. ilość oleju opałowego wykorzystanego sprzecznie z przeznaczeniem wyniosła 21 824 litry.
W związku ze stwierdzeniem, że skarżący wszedł w posiadanie 21 824 litrów paliwa nieznanego pochodzenia i nie złożył informacji w sprawie opłaty paliwowej za [...] 2009 r. od pozostałych paliw silnikowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia akcyzy, oferowanych na sprzedaż jako olej napędowy, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. (dalej jako "organ I instancji") po wszczęciu postępowania, decyzją z dnia [...] marca 2018 r. określił skarżącemu zobowiązanie w opłacie paliwowej za czerwiec 2009 r. w wysokości [...] zł.
Podstawą wydania decyzji w przedmiocie opłaty paliwowej były ustalenia poczynione w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2017 r., określającą zobowiązanie skarżącego w podatku akcyzowym za miesiące: [...] 2009 r.
Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowiły przepisy art. 37h, art. 37j ust. 1 pkt 4, art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz krajowym funduszu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 2014), dalej jako "ustawa o autostradach płatnych".
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne oraz kwalifikację prawną przyjętą przez organ I instancji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm.), organ odwoławczy podniósł, że konstrukcja regulacji prawnych w zakresie opłaty paliwowej, zawartych w ustawie o autostradach płatnych (art. 37j ust. 1 pkt 4, art. 37k ust. 1 i art. 37l ust. 1) wskazuje na zakres postępowania dotyczący opłaty paliwowej. W postępowaniu tym istotne są dwie okoliczności faktyczne, a mianowicie dokonanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, których przedmiotem jest wyrób akcyzowy oraz ustalenie ilości tego wyrobu. Opłata paliwowa jest ściśle powiązana z podatkiem akcyzowym. Elementy konstrukcyjne opłaty paliwowej, tj. podmiot, przedmiot i chwila powstania obowiązku, są determinowane przez identyczne elementy konstrukcyjne podatku akcyzowego, określone w przepisach ustawy o podatku akcyzowym.
Organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie opłaty paliwowej istotne były ustalenia poczynione w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W postępowaniu dotyczącym opłaty paliwowej nie było podstaw do powielania szczegółowych ustaleń postępowania w przedmiocie podatku akcyzowego, gdyż w pierwszym z wymienionych postępowań, wystarczające było ustalenie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, których przedmiotem był olej napędowy oraz ilość tego oleju, od którego podatnik był zobowiązany zapłacić podatek akcyzowy. Decyzja określająca zobowiązanie w podatku akcyzowym, stanowi dokument urzędowy w sprawie dotyczącej określenia zobowiązania w opłacie paliwowej.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Podniósł, że zgodnie z art. 37o ust. 3 ustawy o autostradach płatnych zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zapłata powinna nastąpić. W rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło jednak przedawnienie zobowiązania podatkowego (obowiązku zapłaty opłaty paliwowej), ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony (art. 70 § 2 i § 6 Ordynacji podatkowej). Organ II instancji podniósł, że w dniu [...] listopada 2013 r., (jest to oczywista omyłka, powinno być: "[...] października 2013 r.") zostało wszczęte śledztwo w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 54 § 1 k.k.s., w związku z art. 6 § 2 k.k.s., w związku z art. 37 § 1 k.k.s., polegające na uchyleniu się od opodatkowania przez J. J. – właściciela firma A, podatnika podatku akcyzowego, poprzez nieujawnienie za miesiące od [...] 2009 r. Urzędowi Celnemu w P. T. podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym, w związku z wykorzystaniem 191 901 litrów zakupionego oleju opałowego, niezgodnie z przeznaczeniem. Pismem z dnia [...] października 2014 r., doręczonym stronie [...] listopada 2014 r., Naczelnik Urzędu Celnego w L. zawiadomił o zawieszeniu biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Skutecznie zatem nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem organu, wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2017 r. nie mogło stanowić podstawy do zawieszenia postępowania. Organ II instancji wskazał, że z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne nie występuje jednak w takim przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez inny organ lub sąd. Co do zasady, decyzja w przedmiocie opłaty paliwowej może być wydana bez konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd sprawy dotyczącej podatku akcyzowego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł J. J..
Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
2. art. 70 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, które uległo przedawnieniu;
3. art. 122 w związku z art. 180 Ordynacji podatkowej, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania materiału dowodowego w sprawie;
4. art. 201 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania, w związku ze złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2017 r. i oparcie się w całości na nieprawomocnych ustaleniach tego organu;
5. art. 2a Ordynacji podatkowej poprzez brak rozstrzygnięcia na korzyść podatnika wątpliwości w kwestii przerwania biegu przedawnienia.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja określająca skarżącemu zobowiązanie w opłacie paliwowej za [...] 2009 r.
Kwestie związane z opłatą paliwową uregulowane są w przepisach ustawy o autostradach płatnych.
W myśl art. 37h ust. 1 ustawy o autostradach płatnych, w brzmieniu obowiązującym w 2009 r., wprowadzenie na rynek krajowy paliw silnikowych oraz gazu wykorzystywanych do napędu silników spalinowych, podlega opłacie zwanej opłatą paliwową. Przepis art. 37j ust. 1 wskazuje podmioty, na których ciąży obowiązek zapłaty opłaty paliwowej. Zgodnie z tym przepisem obowiązek zapłaty opłaty paliwowej ciąży na: 1) producencie paliw silnikowych lub gazu albo 2) importerze paliw silnikowych lub gazu, albo 3) podmiocie dokonującym nabycia wewnątrzwspólnotowego w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym paliw silnikowych lub gazu, albo 4) innym podmiocie podlegającym na podstawie przepisów o podatku akcyzowym obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku akcyzowego od paliw silnikowych lub gazu.
Stosownie do art. 37k ust. 1, obowiązek zapłaty opłaty paliwowej powstaje z dniem powstania zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym od paliw silnikowych oraz gazu wykorzystywanych do napędu silników spalinowych, natomiast w myśl art. 37l ust. 1 podstawą obliczenia wysokości opłaty paliwowej jest ilość paliw silnikowych lub gazu, o których mowa w art. 37h, od jakich podmioty, o których mowa w art. 37j ust. 1, są obowiązane zapłacić podatek akcyzowy.
Z przywołanych przepisów wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty paliwowej jest związany z obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym, który powstaje z mocy prawa. Podatnik jest zobowiązany sam go obliczyć, zadeklarować i zapłacić, a jeśli tego nie uczyni, określi go organ podatkowy.
W rozpoznawanej sprawie ustalenie okoliczności faktycznych nastąpiło na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją organu II instancji z dnia [...] września 2017 r., określającą skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2009 r. We wskazanym postępowaniu ustalono między innymi ilość oleju opałowego zużytego niezgodnie z przeznaczeniem, jako paliwo do napędu ciągników siodłowych, maszyn i urządzeń rolniczych oraz pojazdów samochodowych w poszczególnych miesiącach 2009 r. Ilość oleju zużytego w [...] 2009 r. ustalona została na 21 824 litry.
Wprawdzie ustawodawca nie uzależnił wydania decyzji określającej wysokość opłaty paliwowej od wcześniejszego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za analogiczny okres, to jednak identyczność faktów mających istotne znaczenie w obydwu postępowaniach, uprawniała organ prowadzący postępowanie w przedmiocie określenia opłaty paliwowej do wykorzystania ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym.
W przypadku podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej, przesłanką powstania obowiązku zapłaty jest uprzednie ustalenie, że dokonano czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Uzasadnione jest zatem oparcie rozstrzygnięć w obu postępowaniach na tych samych dowodach i ustaleniach faktycznych.
Decyzja określająca zobowiązanie w podatku akcyzowym potwierdza istnienie tego zobowiązania w określonej wysokości, po wcześniejszym ustaleniu, że zrealizowana została jedna z przesłanek tego opodatkowania, tj. wymóg dokonania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym.
W niniejszej sprawie - w odrębnie prowadzonym postępowaniu w zakresie opłaty paliwowej - wystarczające było zatem ustalenie dokonania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, których przedmiotem było wykorzystanie przez skarżącego oleju opałowego "[...]" niezgodnie z przeznaczeniem, jako paliwa do napędu m.in. do ciągników siodłowych, ciągników i maszyn rolniczych oraz ilość tego produktu, od którego skarżący zobowiązany był zapłacić podatek akcyzowy.
Stanowisko to potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt I GSK 843/15, w którym analizując zależność między podatkiem akcyzowym a opłatą paliwową NSA podniósł, że "silne powiązanie opłaty paliwowej z opodatkowaniem podatkiem akcyzowym wyrobu akcyzowego ma tę konsekwencję, że poczynione w sprawie określenia podatku akcyzowego ustalenia faktyczne co do tego wyrobu, tj. jego ilości i przedmiotu opodatkowania, mają istotne znaczenie w sprawie określenia zobowiązania w opłacie paliwowej. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku, przesłanką powstania obowiązku zapłaty akcyzy i opłaty paliwowej jest bowiem ustalenie, że dokonano czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Tak więc uzasadnione jest oparcie rozstrzygnięcia w obydwu tych postępowaniach na tych samych ustalenia faktycznych".
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że nie ma potrzeby powielania dokonanych w postępowaniu w przedmiocie podatku akcyzowego czynności, dotyczą one bowiem tożsamych istotnych prawnie faktów. NSA podkreślił, że jest to tym bardziej uzasadnione w przypadku wydania decyzji określającej wysokość podatku akcyzowego. Funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja w akcyzie potwierdza bowiem istnienie tego zobowiązania w konkretnej wysokości. Decyzja przesądza, że dokonane zostały czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Uznanie podmiotu za podatnika podatku akcyzowego w odniesieniu do tego samego wyrobu akcyzowego i tej samej jego ilości automatycznie oznacza, iż jest on podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty paliwowej.
Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku podkreślił również, że decyzja w przedmiocie podatku akcyzowego jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego przejawia się w przyjęciu dwóch domniemań: prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). W rezultacie organy podatkowe nie mogą odrzucić bez przeprowadzenia dowodu przeciwnego istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Dowód urzędowy znacznie skraca i upraszcza postępowanie dowodowe. Dzięki przyjętemu domniemaniu nie istnieje konieczność udowadniania faktów, które wynikają z dokumentu urzędowego, jeżeli są one istotne w sprawie, bez uprzedniego wzruszenia domniemania płynącego z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej.
W tych okolicznościach za niezasadne należy uznać zarzuty wymienione w pkt 1 i 3 skargi, dotyczące naruszenia art. 122, art. 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W postępowaniu dotyczącym określenia podatku akcyzowego dokonane zostały szczegółowe ustalenia faktyczne co do ilości oleju zużytego niezgodnie z przeznaczeniem. Materiał dowodowy jest bardzo obszerny i potwierdza w sposób niebudzący wątpliwości, że w [...] 2009 r. skarżący wykorzystał olej opałowy jako paliwo do napędu ciągników siodłowych, maszyn i urządzeń rolniczych oraz pojazdów samochodowych w ilości 21 824 litrów. W postępowaniu w przedmiocie określenia opłaty paliwowej istotne dane to ilość wyrobów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym.
W rozpoznawanej sprawie, przed wydaniem decyzji w przedmiocie opłaty paliwowej, wydano decyzję ostateczną określającą zobowiązanie podatkowe skarżącego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2009 r., w tym za [...] 2009 r. Uznanie skarżącego za podatnika podatku akcyzowego w odniesieniu do tego samego wyrobu akcyzowego i tej samej jego ilości przesądza, iż skarżący jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty paliwowej.
Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 70 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, które uległo przedawnieniu (pkt 2 skargi). Skarżący nie wskazał, która konkretnie jednostka redakcyjna wymienionego przepisu została naruszona. Należy jednak wyjaśnić, że w myśl art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wskazać również należy na art. 37o ust. 3 ustawy o autostradach płatnych. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek zapłaty opłaty paliwowej przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zapłata powinna nastąpić.
W niniejszej sprawie nie nastąpiło jednak wygaśnięcie zobowiązania w zakresie opłaty paliwowej za [...] 2009 r., z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Stosownie do art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
Bezsporne jest, że skarżący został powiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia przed upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia [...] października 2014 r., doręczonym skarżącemu w dniu [...] listopada 2014 r. poinformowano go, że w dniu [...] października 2014 r. postanowieniem nr [...] zostało wszczęte postępowanie przygotowawcze w sprawie dotyczącej czynu zabronionego z art. 54 § 1 k.k.s. polegającego na uchyleniu się od opodatkowania przez J. J., właściciela firma A, podatnika podatku akcyzowego, poprzez nieujawnienie za [...] 2009 r. Urzędowi Celnemu w P. T. podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym, w związku z wykorzystaniem w 2009 r. oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem.
W tych okolicznościach Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. był uprawniony do wydania decyzji określającej wysokość opłaty paliwowej za [...] 2009 r., gdyż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w dniu [...] października 2014 r.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym poprzednio był badany przez Trybunał Konstytucyjny co do zgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W wyroku z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje z dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko konkretnej osobie. Przedstawiony wyżej mechanizm narusza, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem 5-letniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji.
Trybunał stwierdził, że skutkiem niniejszego wyroku jest konieczność nowelizacji przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji w sposób gwarantujący, że podatnik z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostanie poinformowany, że przedawnienie nie nastąpi z uwagi na zawieszenie jego biegu.
W następstwie tego wyroku, z dniem 15 października 2013 r. przepis art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji zmieniony został w ten sposób, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego uzależnione zostało od "wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania". Ponadto dodany został art. 70c w brzmieniu: "Organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia".
Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nowe uregulowania zapewniły podatnikowi pełną informację o jego sytuacji prawnej, w szczególności zaś informację, że jego zobowiązanie nie wygaśnie.
W uchwale z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I FPS 1/18, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zawiadomienie podatnika dokonane na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej informujące, że z określonym co do daty dniem, na skutek przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika za wskazany okres rozliczeniowy jest wystarczające do stwierdzenia, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołanie w treści zawiadomienia kierowanego do podatnika w trybie art. 70c Ordynacji podatkowej jednostki odpowiedniego przepisu Ordynacji, tj. art. 70 § 6 pkt 1, w którym tkwi przyczyna wywołująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia w postaci wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, pozwala uznać, że wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego standardy konstytucyjne, wymagane do osiągnięcia przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zostaną zrealizowane.
Odnotować trzeba jednak, że Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego w dniu 22 października 2014 r. z wnioskiem o zbadanie zgodności z art. 2 Konstytucji, między innymi art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zakresie w jakim przewiduje, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko osobie. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. K 31/14.
Trybunał Konstytucyjny w dniu 10 stycznia 2017 r. rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, po czym postanowił zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo i odroczyć bez wyznaczenia terminu. Do dnia dzisiejszego nie wyznaczono nowego terminu rozprawy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie toczące się przed Trybunałem konstytucyjnym postępowanie w sprawie K 31/14 nie uzasadnia zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej.
Sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania uznając, że nie występuje przesłanka zawieszenia postępowania wymieniona w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a." Zgodnie z tym przepisem, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym. W rozpoznawanej sprawie taka zależność nie występuje. Ponadto w ocenie sądu brak podstaw do kwestionowania zgodności z Konstytucją przepisu art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji. Jak wskazano wyżej, przepisy art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c Ordynacji gwarantują podatnikowi pełną informację o jego sytuacji prawnej. Nie można też nie zauważyć, że postępowanie o wszczęciu postępowania przygotowawczego wydawane jest tylko wówczas, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że popełnione zostało przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, a zatem istnieć muszą dowody świadczące, że czyn popełniono. Wszczęcie postępowania nie zależy zatem od uznania organu i nie może być dowolne. Nie zachodzi więc obawa wszczynania postępowań karnych skarbowych w celu zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Podkreślenia wymaga, że jak wynika z dokonanych przez organ ustaleń, postępowanie karne skarbowe, które stanowo podstawę zawieszenia biegu terminu przedawnienia w sprawie niniejszej, wszczęte zostało w sprawie nieprawidłowości popełnionych w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą, dotyczyło konkretnego okresu i konkretnego zobowiązania podatkowego. Podstawę do wszczęcia tego postępowania stanowiły ustalenia dokonane w postępowaniach kontrolnych prowadzonych wobec skarżącego. Wszczęcie postępowania nastąpiło zatem w sprawie ściśle określonych nieprawidłowości podatkowych, polegających na uchyleniu się przez skarżącego od opodatkowania podatkiem akcyzowym, poprzez nieujawnienie podstawy opodatkowania w związku z wykorzystaniem w określonych miesiącach, w tym w [...] 2009 r., oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem.
Na marginesie zauważyć należy, że na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. stronie przysługuje żądanie wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Tak więc interes prawny skarżącego będzie w przyszłości zabezpieczony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny przychyli się do wspomnianego wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich.
Należy ponadto zwrócić uwagę, że zawieszenie postępowania przez sąd ma charakter fakultatywny, a nie obligatoryjny.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 2a Ordynacji podatkowej, bowiem wbrew stanowisku skarżącego nie istniały w sprawie "niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego" w zakresie przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym i opłacie paliwowej.
Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 201 Ordynacji podatkowej.
W myśl art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej przez inny organ lub sąd. Nie ma mowy o zagadnieniu wstępnym w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w tym przepisie inny organ lub sąd. A zatem uznać trzeba, że wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2009 r., nie obligowało organu do zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej w przedmiocie opłaty paliwowej. Na marginesie wskazać należy, że wyrokiem z dnia 10 października 2018 r., sygn. I SA/Lu 926/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło