I SA/Wa 982/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. S. i G. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Decyzją z [...] marca 2018r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017r. poz. 1257, ze zm. dalej jako kpa) oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017r. poz. 935) utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1996r., znak: [...]. Decyzją tą na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm., dalej jako ustawa) stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości objętej KW nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków w obrębie [...] jako działki nr [...], [...], [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1996r. wystąpili A. S. i G. S. (dalej jako skarżący) powołując się na nieważność orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949r. nr [...] potwierdzoną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012r. znak: [...]. Odmawiając stwierdzenia nieważności spornej decyzji komunalizacyjnej z 1996r. minister punkt po punkcie wyjaśnił zasady i przesłanki postępowania prowadzonego na podstawie art. 156 § 1 kpa - akcentując, iż jest to nadzwyczajny tryb postępowania i stanowi wyłom od wyrażonej w art. 16 kpa zasady stabilności decyzji. Dalej minister przywołał brzmienie art. 5 ust. 1 ustawy z stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1996r. i podał, że stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] marca 1949r. (uznającego te nieruchomości za podlegające przejęciu na cele reformy rolnej) nie ma znaczenia dla wyniku sprawy gdyż przesłanką ww decyzji komunalizacyjnej było oparte na innym akcie prawnym ustalenie, iż w dacie 27 maja 1990r. właścicielem ww nieruchomości był Skarb Państwa. W tym zakresie minister ustalił, iż podstawę wpisu w dziale II kw nr [...] ([...]) jako właściciela Skarbu Państwa stanowiło wiążące orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział [...] i [....] w [...] z dnia [...] maja 1959r. znak: [...], mocą którego przejęto na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomość rolną małżonków N. i M. S. położoną we wsi [...], o powierzchni [...] ha; a nie wyeliminowane z obrotu orzeczenie z 1949r. Organ podniósł także, że wskutek wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1996r., w dniu [...] grudnia 1998r. działki o numerach [...],[...] i [...] zostały odłączone od księgi wieczystej nr [...] i dołączone do księgi wieczystej nr [...], urządzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Gminy [...] i umową z [...] stycznia 2000r. nr rep. A [...] zostały oddane w nieodpłatne użytkowanie [...] Związkowi [...] na 99 lat. Aktualnie w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel figuruje Gmina [...] zaś jako wieczysty użytkownik gruntu [...] Związek [...]. W konsekwencji minister przyjął, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1996r. znak: [...], nie jest obarczona żadną z enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa wad, w związku z czym nie zachodzi podstawa do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący ww decyzji ministra zarzucili: 1. naruszenie art. 7, 8 i 77 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku prawidłowego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, braku uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, które doprowadziło do błędnych ustaleń w postaci przyjęcia, że bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2012 roku (znak [...]) stwierdził nieważność orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 roku (nr [...]), zaś jedynym aktem mającym znaczenie dla ustaleń w zakresie prawa własności Skarbu Państwa co do działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...],[...],[...] w dniu 27 maja 1990 roku było orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału [...] i [...] w [...] z dnia [...] maja 1959 roku (znak [...]), 2. naruszenie art. 156 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwą wykładnię prowadzącą do uznania, że dla oceny przesłanki rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1996 roku bez znaczenia pozostaje fakt, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2012 roku (znak [...]) stwierdził nieważność orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 roku (nr [...]), 3. naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów numerami działek [...],[...],[...] stanowiła w dniu 27 maja 1990 roku mienie Skarbu Państwa, zaś decydujące znaczenie w tym zakresie ma orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału [...] i [...] w [...] z dnia [...] maja 1959 roku (znak [...]), stanowiące podstawę wpisu prawa własności w księdze wieczystej, a nie wcześniej wydane w tym przedmiocie orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 roku, które faktycznie skutkowało przejęciem majątku na własność Skarbu Państwa. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 roku (znak [...]) oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji numer [...] z dnia [...] lipca 2017 roku (znak [...]) a także o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja komunalizacyjna z 1996r. została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu nabycie przez właściwe gminy mienia ogólnonarodowego następowało w odniesieniu do mienia Skarbu Państwa należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone wyżej pełniły funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. Oznacza to, że warunkiem nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy było ustalenie, czy nieruchomość taka w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, a co za tym idzie, czy istniała podstawa faktyczna do wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] listopada 1996 roku. W opinii skarżących podstawą dla decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z 1996 roku było orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 roku, które, wobec stwierdzenia jego nieważności ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 roku, zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, a więc nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Niezależnie bowiem od wyeliminowanego z obrotu orzeczenia z 1949r. - prawo własności Skarbu Państwa do spornej nieruchomości zostało ustanowione na skutek późniejszego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1959 roku i to to ostatnie orzeczenie stanowiło podstawę przejścia prawa własności, a w konsekwencji i podstawę wpisu Skarbu Państwa jako właściciela do księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Wobec niewyeliminowania z obrotu ww orzeczenia z 1959r. (w powiązaniu z zasadą związania decyzjami administracyjnymi) nie sposób podzielić zarzut skarżących, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji ministra "zostały pominięte wszystkie inne okoliczności", które powinny doprowadzić do odmiennych ustaleń. Wbrew zarzutom skargi - okoliczność, że na skutek wydania w dniu [...] marca 1949 roku orzeczenia o uznaniu nieruchomości za podlegającą przejęciu na potrzeby reformy rolnej doszło do faktycznego (potwierdzonego protokołem) przejęcia majątku na rzecz Skarbu Państwa – nie miała znaczenia w sprawie, gdyż istotne dla wyniku sprawy prawo własności Skarbu Państwa powstało na skutek przywołanego wyżej orzeczenia z [...] maja 1959 roku o przejęciu tego majątku bez odszkodowania. Nie jest w konsekwencji uzasadniony zarzut, iż ww późniejsze orzeczenie z [...] maja 1959 roku miało, jak wynika ze skargi, "wyłącznie charakter wtórny, który nie tworzył po stronie Skarbu Państwa żadnych nowych uprawnień, w szczególności w zakresie prawa własności, a został wydany zapewne wyłącznie w celu rozstrzygnięcia kwestii ewentualnego odszkodowania za przejęty wcześniej majątek". Argumenty skarżących podnoszących, że decyzja komunalizacyjna z [...] listopada 1996 roku jest decyzją zależną od orzeczenia z dnia [...] marca 1949 roku byłyby uzasadniony jedynie wówczas gdyby w międzyczasie nie zapadła decyzja z 1959r. W okolicznościach kontrolowanej sprawy to ta ostatnia jest decyzją, od wadliwości której zależna jest prawidłowość decyzji komunalizacyjnej. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak było podstawy do wydania decyzji komunalizacyjnej, a więc że jej wydanie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło ani do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7, 8 i 77 kpa; ani też przywołanych w niej przepisów prawa materialnego. Minister prawidłowo zastosował art. 156 § 2 kpa a swoje stanowisko uzasadnił stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa. Orzeczenie z 1959r. (którego w kontrolowanej sprawie Sąd nie ocenia w żadnym jego aspekcie) zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) i miało charakter prawo kształtujący (konstytutywny). Uprzednie faktyczne przejecie ww nieruchomości nie miało znaczenia dla wyniku sprawy, której przedmiotem był zarzut rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji komunalizacyjnej. Przy postawieniu zarzutu braku przymiotu właściciela po stronie Skarbu Państwa wadliwość tej ostatniej decyzji nie została w ogóle potwierdzona w toku kontrolowanego postępowania, a tym bardziej w ramach zarzutu określonego w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.