III SA/Wa 183/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi G. S.K.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] lipca 2017 r. nr. [...], 2) umarza postępowanie egzekucyjne w sprawie, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz G. S.K.A. z siedzibą w P. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. ("NUS", "Naczelnik") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku G. S.K.A. z siedzibą w P. (dalej również jako "Skarżąca", "Spółka"), na podstawie tytułu wykonawczego z 29 maja 2017 r., obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. w kwocie należności głównej 32 885 zł wraz z należnymi odsetkami. Zawiadomieniem z 2 czerwca 2017 r. Naczelnik dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. W odpowiedzi na dokonane zajęcie [...] S.A poinformował, że zajęcie nie może zostać zrealizowane ze względu na brak środków. Pismem z 14 czerwca 2017 r. Spółka, w oparciu o art. 33 § 1 pkt 10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej "ustawa" lub "upea"), wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 upea i żądając na tej podstawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r. Naczelnik uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Spółka wniosła zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając Naczelnikowi naruszenie at. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 2 oraz art. 29 § 2 pkt 3 upea, poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, mimo, że tytuł wykonawczy nie spełnia wszystkich wymogów formalnych i tym samym nie może podlegać egzekucji. Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS", Dyrektor") utrzymał w mocy postanowienie NUS z [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor stwierdził, że Skarżąca skorzystała z przysługującego jej uprawnienia wnosząc zarzuty do niniejszego postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut niespełnienia w przedmiotowym tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 upea (art. 33 § 1 pkt 10 upea) poprzez brak wpisania w części C wystawionego tytułu danych wspólników. Skarżąca wywiodła ten zarzut z okoliczności, że nie posiada ona osobowości prawnej. DIAS wskazał, że spółka komandytowo-akcyjna ma zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych (może nabywać prawa, w tym własność nieruchomości oraz inne prawa rzeczowe, i zaciągać zobowiązania), zdolność sądową (może pozywać i być pozywaną), działa pod swoją własną firmą, ma wyodrębnienie organizacyjne i majątkowe. DIAS, odnosząc się do spółki komandytowo-akcyjnej jako podmiotu, któremu przyznano prawo do występowania w obrocie prawnym, i wobec którego w przypadku uchylania się od wykonania obowiązku istnieje możliwość wszczęcia egzekucji na podstawie przepisów upea, podkreślił, że na gruncie art. 331 § 1 Kodeksu cywilnego do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Dyrektor stwierdził, że w przypadku spółki komandytowo-akcyjnej, która działa pod swoją własną firmą oraz posiada wyodrębnienie organizacyjne i majątkowe, a wspólnik (komplementariusz) odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim osobistym majątkiem dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, wskazywanie w treści tytułu wykonawczego imion i nazwisk wspólników oraz ich adresów należy uznać za zbyteczne. Regulacja zawarta w art. 27 § 2 upea dotyczy istoty stosunku prawnego (współwłasność łączna) łączącego wspólników spółki cywilnej, a nie komandytowo-akcyjnej. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora. Zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 2 oraz art. 29 § 2 pkt 3 upea, poprzez uznanie zarzutów strony za nieuzasadnione, mimo że tytuł wykonawczy nie spełnia wszystkich wymogów formalnych i tym samym nie może podlegać egzekucji. Wskazał także na naruszenie art. 6 oraz art. 8 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "Kpa"). Spółka nie zgodziła się z twierdzeniem DIAS, że w przypadku spółki komandytowo-akcyjnej wskazywanie w treści tytułu wykonawczego imion i nazwisk wspólników oraz ich adresów należy uznać za zbyteczne. Art. 27 § 2 upea nie wyłącza bowiem z zakresu swojego obowiązywania spółki komandytowo-akcyjnej. Odnośnie naruszenia art. 6 oraz art. 8 § 1 Kpa Spółka zarzuciła, że DIAS w skarżonym postanowieniu nie odniósł się do kwestii podnoszonej zażaleniu na postanowienie z [...] lipca 2017 r. tj. do twierdzenia, iż w części C tytułu wykonawczego wskazuje się jedynie wspólników, wobec których skierowano egzekucję administracyjną na zasadzie odpowiedzialności osób trzecich. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i ponowił swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Bezspornie tytuł wykonawczy, z którego wywodziło się niniejsze postępowanie egzekucyjne, nie zawierał w części C danych wspólnika (komplementariusza) spółki będącej zobowiązanym w sprawie (Skarżącej). Tymczasem, jak trafnie wskazano w skardze, z objaśnień zawartych w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Finansów z 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1305 ze zm.) wynika, że część tę wypełnia się wtedy, gdy zobowiązanym jest spółka nieposiadająca osobowości prawnej. Spółka komandytowo – akcyjna na gruncie prawa cywilnego nie jest wyposażona w osobowość prawną. Ponadto jeszcze silniejszy argument świadczący o obowiązku wskazania w tytule danych wspólników wynika wprost z literalnego brzmienia art. 27 § 2 ustawy ("Jeżeli tytuł wykonawczy dotyczy należności spółki nieposiadającej osobowości prawnej, w tytule wykonawczym podaje się również imiona i nazwiska oraz adresy wspólników.") i samego wzoru tytułu wykonawczego. Na tej podstawie stwierdzić należy, że o tym, czy w części C tytułu powinny być umieszczone dane wspólników, decyduje przymiot osobowości prawnej spółki - jeśli taką osobowość prawną spółka posiada, nie wpisuje się tych danych, jeśli nie posiada – dane wspólników bezwarunkowo należy wpisać. Nie ma tu znaczenia prawnego wskazywana przez Organy cecha zdolności prawnej, czy też tzw. ułomnej osobowości prawnej, a także zasada czasowej ograniczoności odpowiedzialności wspólnika. Nadto nie należy odwoływać się do zasady subsydiarności odpowiedzialności prawnej wspólników spółek osobowych, wynikających z art. 115 Ordynacji, gdyż – ponownie – przeczy to literalnemu brzmieniu art. 27 § 2 upea oraz brzmieniu części A kwadrat piąty wzoru tytułu, gdzie wymaga się, aby w razie, gdy zobowiązanym jest osoba trzecia, zaznaczyć to we właściwym polu tytułu. Wówczas dane tej osoby trzeciej wpisywane są jako dane zobowiązanego w trzecim kwadracie pozycji "Rodzaj odpowiedzialności zobowiązanego", zaś nie wpisuje się ich już, co oczywiste, jako danych wspólnika. W tej sytuacji uznać należało, że tytuł wykonawczy z 29 maja 2017 r. nie spełniał wymagań art. 27 ustawy, co wniesiony zarzut Skarżącej czyniło zasadnym. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 145 § 3 i art. Ppsa Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie Naczelnika i umorzył postępowanie egzekucyjne, gdyż wadliwość tytułu wykluczała dalsze prowadzenie tego postępowania na podstawie takiego tytułu. W kwestii kosztów postępowania podstawą wyroku był art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153). Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – doradcy podatkowego (240 zł) oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).