III FSK 1745/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2226/18 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 czerwca 2018 r. nr 1401-IOD-4.4102.42.2018.2.AM w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2226/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 20 czerwca 2018 r., nr 1401-IOD-4.4102.42.2018.2.AM w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o ponowne dostarczenie listu. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł Skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez brak zastosowania tego przepisu i brak uchylenia zaskarżonego postanowienia organu podatkowego, pomimo wystąpienia w działaniu tegoż organu podatkowego poprzedzającym wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oczywistego naruszenia przepisów postępowania nakazującego przekazanie temu organowi podatkowemu sprawy do merytorycznego rozpoznania, a które to uchybienie polegało na naruszeniu art. 169 § 1 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa przez nieuzasadnione przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy treść wniosku stanowiła rzeczywistą przeszkodę procesową nadania podaniu biegu, pomimo że wezwanie do uzupełnienia braków wniosku skierowano do podatnika nadając mu znak prowadzonego wobec podatnika postępowania podatkowego i zaistniała tylko jedna sytuacja niedoręczenia podatnikowi jednego listu poleconego w tym postępowaniu we wskazanym przez podatnika dniu zawierającego decyzję organu podatkowego, co do której sprecyzowania organ podatkowy nie mógł mieć najmniejszych trudności, co wykluczało możliwość uznania wniosku za obarczony brakami i w konsekwencji wykluczało możliwość pozostawienia wniosku podatnika bez rozpoznania, a nadto organ podatkowy nakładając na podatnika zobowiązanie niemożliwe do wykonania (dokładnego sprecyzowania zawartości przesyłki do niego kierowanej, której podatnik nie odebrał) nie był uprawniony do zastosowania konsekwencji z art. 169 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, które to uchybienie winno było zostać stwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co wszakże nie nastąpiło. Z uwagi na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W trybie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu podatkowego na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zarządzeniem z 21 grudnia 2022 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. O powyższym strony zostały zawiadomione przy jednoczesnym pouczeniu co do możliwości uzupełnienia podniesionej argumentacji w odrębnym piśmie procesowym. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą prawidłowości wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma Skarżącego z 4 stycznia 2018 r. tj. wniosku "o ponowne dostarczenie listu (z decyzją)", a w konsekwencji ich nieuzupełnienia pozostawienia tego pisma bez rozpatrzenia. Wymagania formalne podania, do którego zalicza się również wniosek złożony przez Skarżącego, w postępowaniu podatkowym określa art. 168 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: o.p.). Zgodnie z § 1 tego artykułu podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Według § 2 podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Istotnym elementem podania jest określenie żądania. Treść żądania przesądza o charakterze czynności procesowej dokonanej przez stronę. Determinuje ona przedmiot i zakres prowadzonego postępowania. Jeżeli jego treść nie jest jasna, obowiązkiem organu podatkowego jest wyjaśnienie, jaka była rzeczywista wola strony (por. wyrok NSA z 3 października 2003 r., I SA/Łd 652/02). Brak dotyczący precyzyjnego określenia żądania podlega uzupełnieniu w trybie art. 169 § 1 o.p. W kontrolowanej sprawie, Sąd pierwszej instancji zasadnie zgodził się z organem, że pismo Skarżącego z 4 stycznia 2018 r. nie czyniło zadość wymogom podania w zakresie, w jakiem odnosiło się do treści żądania. We wniosku tym nie wskazano w żaden sposób, jakiego listu (z jaką decyzją) dotyczy złożony wniosek poprzez wyjaśnienie chociażby jakiej kwestii czy podatku mógł dotyczyć. Skarżący wniósł jedynie o "ponowne dostarczenie listu (z decyzją)". Zgodnie z art. 169 § 1 o.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Stosownie do art. 169 § 4 o.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Skarżący pomimo skutecznie doręczonego mu wezwania z 1 lutego 2018 r. w trybie art. 169 § 1 o.p. do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od doręczenia wezwania poprzez wyjaśnienie charakteru pisma i sprecyzowanie zakresu żądania objętego pismem z 4 stycznia 2018 r., w piśmie złożonym w dniu 27 lutego 2018 r. powtórzył informacje zawarte już we wniosku, nie udzielając wyjaśnień, o które wystąpił organ. Podatnik w żaden sposób nie przybliżył czego dotyczyło dane postępowanie podatkowe, nie podał sygnatury, czy zakresu toczącego się postępowania. Skarżący został właściwie pouczony o skutkach braku uzupełnienia wniosku, jakim jest pozostawienie podania bez rozpoznania. W tym stanie rzeczy organ podatkowy prawidłowo stwierdził, że zachodziła konieczność pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku dotkniętego brakiem formalnym, który nie został usunięty w wyznaczonym terminie, pomimo prawidłowego wezwania. Nie ma podstaw do uwzględnienia twierdzenia Skarżącego, że organ nałożył na podatnika zobowiązanie niemożliwe do wykonania. Jeżeli podatnik wnioskował o ponowne doręczenie decyzji (na to wskazywała treść wniosku), wiedział również o prowadzonym przez organ podatkowy wobec jego osoby postępowaniu podatkowym, w którym decyzja ta została wydana. Autor skargi kasacyjnej tego nie kwestionuje. Sam wskazuje, że podatnik przeprowadził rozmowę telefoniczną odnośnie skierowanej do niego przesyłki z pracownikiem Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Skarżący niewątpliwie miał zatem możliwość sprecyzowania żądania zawartego we wniosku. W skardze kasacyjnej wskazano również, że w sytuacji, gdy organ oznaczył wezwanie kierowane do Skarżącego znakiem prowadzonego wobec niego postępowania podatkowego nie zachodziła przeszkoda uniemożliwiająca nadanie biegu złożonemu wnioskowi. Jakkolwiek organ nie oznaczyłby wezwania kierowanego do podatnika, nie może domyślać się treści żądania, które zostało do niego skierowane, a tego w istocie domaga się pełnomocnik. Należy podkreślić, że we wniosku w żaden sposób nie oznaczono sprawy podatkowej, której dotyczyło żądanie Skarżącego. Nie wskazano jej również w odpowiedzi na wezwanie organu. Organ nie może przesądzać za podatnika, z jakim żądaniem występuje i w jakiej sprawie. Organ podatkowy rozpatrujący sprawę pozostaje bowiem związany zakresem żądania strony, sformułowanym w podaniu. W sprawie nie naruszono również zasady praworządności zawartej w art. 120 o.p., organy podatkowe działały bowiem zgodnie z prawem i na podstawie obowiązującego prawa. Wniosek Skarżącego był obarczony brakiem formalnym w zakresie treści żądania, organ prawidłowo uniemożliwił stronie uzupełnienie tego braku w wyznaczonym terminie, a w sytuacji gdy Skarżący z tej możliwości nie skorzystał, zachodziły przesłanki do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Podstawą do formułowania tego zarzutu nie może być sam fakt, że podatnik nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia organu. Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty Skarżącego za niezasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. Jacek Pruszyński Jolanta Sokołowska Paweł Dąbek