I SA/Wa 885/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania S.K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] stycznia 2018 r., nr [...]. Decyzją tą organ przyznał S.K. pomoc w zakresie usług opiekuńczych w jego miejscu zamieszkania, w wymiarze dwóch godzin dziennie, w dni powszednie, tj. poniedziałki, środy i piątki, w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. Organ ustalił także odpłatność w wysokości po [...] zł za każdą godzinę, z czego osoba uprawniona będzie pokrywać 100 % tej odpłatności. Wysokość obciążającej skarżącego odpłatności za przyznane usługi stanowi kwoty: po [...] zł za: styczeń, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień i listopad oraz po [...] zł za: luty, kwiecień, wrzesień, grudzień i [...] zł za październik. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Prezydent Miasta L. decyzją z [...] stycznia 2018 r. przyznał S.K. pomoc w postaci usług opiekuńczych świadczonych w jego miejscu zamieszkania na okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. oraz określił wysokość odpłatności za świadczone usługi. Odwołanie od tej decyzji wniósł S.K. podnosząc, że organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, w wyniku którego obciążył go odpłatnością za przyznane usługi, w sytuacji, gdy jako emerytowany [...] jest zwolniony od wszelkich opłat. Zakwestionował także rozmiar przyznanej pomocy, jako niewystarczający do zaleceń lekarskich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę przywołało treść przepisów ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 1769 z 2017 r. ze zm.), tj. art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 36 pkt 2 lit. 1, art. 50 ust. 1, 3, 5 i 6 oraz przepisy § 1 - 5 uchwały nr [...] Rady Miasta L. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze w tym specjalistyczne, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty oraz trybu ich pobierania przez Ośrodek Pomocy Społecznej w L., opublikowanej w Dzienniku Województwa [...] nr [...] z [...] maja 2010 r., poz. [...]. Organ wskazał, że kluczowe znaczenie w sprawie mają przepisy art. 7 i art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 i 4 ustawy, bowiem to one, po pierwsze wskazują na przykładowe sytuacje życiowe strony, po drugie określają warunki dochodowe strony, od wysokości których uzależniają możliwość przyznania jej wnioskowanej pomocy. Kolegium podało, że S.K. jest osobą chorą w wieku [...] lat, z orzeczoną rentą [...] i wymagającą opieki, której nie mogą mu zapewnić osoby spokrewnione. Mieszka sam we własnościowym mieszkaniu. W ocenie organu zostały zatem spełnione warunki określone przepisami art. 50 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy oraz odpłatności na podstawie uchwały. Organ wyjaśnił, że mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy § 3 i 5 ust. i 2 uchwały Rady Miasta L. ustalają odpłatność za 1 godzinę korzystania z usług opiekuńczych, w dni powszednie w kwocie [...] zł. Usługi opiekuńcze przysługują natomiast nieodpłatnie osobom samotnie gospodarującym, których dochód jest niższy bądź równy 100% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Miesięczna odpłatność za usługi uzależniona jest od wysokości dochodu osoby w stosunku do kryteriów dochodowych określonych w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Przy stosunku dochodu odpowiednio do kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w wysokości powyżej 351 % wysokość opłaty za usługi wynosi 100 %. Przepis art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy określa, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł. Według oświadczenia skarżącego pobiera on rentę [...] wraz z dodatkami w wysokości [...] zł. Dokonując zatem ustalenia stosunku miesięcznego dochodu skarżącego w wysokości [...] zł do kryterium dochodowego, odpłatność za usługi wynosi 100 %, bowiem 634 zł x 351 % = 2.225,34 zł. Organ zaznaczył, że Gmina kierując się koniecznością reglamentowania posiadanych funduszy, musi w pierwszej kolejności udzielać pomocy rodzinom o najniższych dochodach lub w ogóle pozbawionych dochodu, czy też obniżać wysokość czy też ograniczać zakres przydzielanej pomocy. Zdaniem organu, przyznana pomoc w zakresie usług opiekuńczych w wymiarze po dwie godziny, trzy razy w tygodniu jest nie tylko wystarczająca dla realizacji potrzeb skarżącego, ale także mieści się możliwościach finansowych Gminy. Kolegium wskazało, że dochody skarżącego, na tle sytuacji zdecydowanej większości osób korzystających z pomocy społecznej są więcej niż dobre i poniesienie odpłatności miesięcznie, średnio po 250 zł, mieści się w jego możliwościach dochodowych, wynoszących ponad [...] zł miesięcznie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących obciążenia go odpłatnością, Kolegium wskazało na brak uregulowania prawnego pozwalającego na przyjęcie innego, niż zaskarżone rozstrzygnięcie. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2018 r. wniósł S.K. Skarżący podniósł m.in., że na podstawie art. 27 i art. 28 ust. 1 ustawy z o zaopatrzeniu emerytalnym [...][....] oraz ich rodzin przysługuje mu prawo do bezpłatnych świadczeń leczniczych, rehabilitacyjnych oraz do zaopatrzenia w protezy ortopedyczne i środki pomocnicze z wojskowej lub społecznej służby zdrowia albo służby zdrowia podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Wskazał, że organ błędnie przyjął, iż nie jest on zwolniony z wszelkich opłat za przyznane usługi, co doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Skarżący wniósł o nakazanie Prezydentowi Miasta L. przyznania mu opieki w większym zakresie, co najmniej 8 godzin dziennie, tj. od 8.00 do 12.00 i od 17.00 do 21.00 ze względu na niezdolność do samodzielnej egzystencji. Wniósł także o potwierdzenie przez Sąd jego prawa do bezpłatnych świadczeń zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym [...][...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w pełni podtrzymuje argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, że w skardze nie wskazano na zaistnienie w stanie faktycznym sprawy okoliczności, których uwzględnienie nakazywałoby merytoryczną zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie w niej wskazanym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 50 ust. 1-5 tej ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (ust. 1). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3). Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (ust. 5). Zaś rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (ust. 6). W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Rada Miasta L. wydała uchwałę z [...] marca 2010 r., nr [...] w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze w tym specjalistyczne, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty oraz trybu ich pobierania przez Ośrodek Pomocy Społecznej w L. W § 3 uchwały Rada Miasta ustaliła odpłatność za 1 godzinę korzystania z usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w dni powszednie w kwocie 10 zł, a w soboty niedziele i święta w kwocie 15 zł. Stosownie do § 5 ust. 1 uchwały usługi opiekuńcze przysługują nieodpłatnie osobom samotnie gospodarującym, których dochód jest niższy bądź równy 100% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 2 uchwały miesięczna odpłatność za te usługi uzależniona jest od wysokości dochodu osoby w stosunku do kryterium dochodowego i w sytuacji, gdy stosunek dochodu do kryterium dochodowego przekracza 351 %, to wówczas odpłatność za usługi opiekuńcze wynosi 100 %. Prawidłowo organy wskazały, że w przypadku pobierania przez skarżącego świadczenia rentowego w kwocie [...] zł., kwota ta przekracza 351 % stosunku dochodu do kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, bowiem wynosi 2.225,34 zł (634 zł - kryterium dochodowe x 351 %). Trafnie zatem organy uznały, że ze względu na wysokość dochodu skarżącego nie przysługują mu nieodpłatne usługi opiekuńcze. Ponoszone przez skarżącego wydatki na bieżące utrzymanie oraz wydatki na leki i leczenie dla wnioskowanej przez niego pomocy nie mają znaczenia, gdyż powołane wyżej przepisy ustawy i uchwały odnoszą się do pojęcia dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Od tego dochodu nie odlicza się wydatków na bieżące utrzymanie i leczenie. W ocenie Sądu, wysokość odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze mieści się w granicach przewidzianych w obowiązujących przepisach, a organy w sposób prawidłowy uzasadniły przyczyny przyznania pomocy w takiej wysokości i formie, a także obciążenie pełną odpłatnością za usługi. Skarżący otrzymał pomoc stosowną do realizacji swoich potrzeb. Nie wystąpiło także nadmierne obciążenie osoby zobowiązanej, ani groźba zniweczenia skutków udzielonej pomocy. Nie wystąpiła też sytuacja z § 7 ust 3 uchwały, która uzasadniałaby częściowe lub całkowite zwolnienie skarżącego z opłat za usługi. Należy podzielić stanowisko organu, że dochody skarżącego, na tle sytuacji zdecydowanej większości osób korzystających z pomocy społecznej, są dobre i poniesienie odpłatności miesięcznie, średnio po 250 zł, mieści się w możliwościach dochodowych skarżącego. Podnieść należy, że zgodnie z ustawą usługi opiekuńcze stanowią zróżnicowaną grupę świadczeń. Ich różnorodność związana jest przede wszystkim z koniecznością dostosowania do indywidualnych potrzeb świadczeniobiorcy. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący spełnia kryteria do przyznania usług opiekuńczych i usługi te zostały mu przyznane. Spełnienie przesłanek przyznania tej formy pomocy, obliguje organ do wydania decyzji przyznającej wnioskodawcy usługi opiekuńcze. Natomiast, co istotne, jeżeli chodzi o sam zakres, rodzaj i czasowy wymiar usług opiekuńczych, a także ich odpłatność, to rozstrzygnięcie ze swej istoty opiera się na uznaniu organu, który z jednej strony musi uwzględnić indywidualną sytuację wnioskodawcy, a z drugiej strony - również możliwości ośrodka. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek zostanie automatycznie, w pełnym zakresie uwzględniony przez organ, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. Reasumując, sam fakt spełniania kryteriów z art. 50 ustawy nie oznacza, że stronie musi być przyznane świadczenie w takim rozmiarze, formie i na warunkach, o jakie wnioskuje. Rozstrzygnięcie organu znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, uzasadnienie decyzji jest logiczne i wyczerpujące. Przyznano skarżącemu pomoc w takim zakresie, który warunkowany jest nie tylko sytuacją wnioskodawcy, ale także wynika z możliwości ośrodka pomocy społecznej. Należy zaznaczyć, że zaskarżona decyzja nie zamyka skarżącemu prawa do ubiegania się w przyszłości o udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych w innym wymiarze godzin i dni. Wbrew zarzutom skargi w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym [...][...] i ich rodzin. Wobec tego uprawnienia i ulgi przysługujące osobom objętym przepisami tej ustawy nie mogą być uwzględniane przez organy w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Żądania skargi dotyczące potwierdzenia skarżącemu przez Sąd prawa do bezpłatnych usług opiekuńczych, a także "przydzielenie ośmiogodzinnych usług opiekuńczych" nie mieszczą się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.