I SA/Wr 896/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Henryka Łysikowska Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przewrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. odmówiło J. O. (Strona, Podatnik) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta J. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2015 r. Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2015 r. Podatnik wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2015 r. Wraz z wnioskiem złożono również środek zaskarżenia w postaci odwołania od decyzji. We wniosku wnioskodawca podał, że pierwsze próba doręczenia korespondencji, zawierającej decyzję Prezydenta Miasta J. nastąpiła w dniu 28 października 2015 r., ale wobec jego nieobecności w miejscu doręczenia pracownik operatora pocztowego pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki poleconej we właściwym urzędzie, wskazując, iż jej odbioru można dokonać w terminie 14 dni. Mimo podjętej próby odbioru korespondencji w dniu 4 listopada 2015 r., skarżącego poinformowano o zwrocie korespondencji do nadawcy, bez podania takiego stanu rzeczy. Jednocześnie Podatnik podał, że o treści decyzji dowiedział się w dniu 14 grudnia 2015 r., tj. w dniu otrzymania odpisu decyzji wydanego na jego wniosek. We wniosku wniesiono o przesłuchanie świadków, pracowników wnioskodawcy, A. F. oraz J. J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawiając przywrócenia terminu uznało, ze Podatnik nie wykazał, iż do uchybienia terminowi doszło bez jego winy, nie zachodzą, więc przesłanki przewidziane w art. 162 ustawy z 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. 2012r. póz. 749 z późn. zm.). Wyjaśnienia i twierdzenia strony oraz zeznania świadków uznało za niewiarygodne i sprzeczne z innymi dowodami. Jednocześnie wskazało, że z adnotacji znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki listowie nr [...], zawierającej decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] października 2015 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2015 r., wynika, że przesyłka w związku z niemożliwością jej doręczenia pod adresem ul. W[...] [...] w J., została w dniu 22 października 2015 r. awizowana i pozostawiona do odbioru na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w J., o czym adresat przesyłki został poinformowany poprzez pozostawienie zawiadomienia. Wyznaczony 14 dniowy termin na odbiór przesyłki minął w dniu 5 listopada 2015 r., zatem z fikcji prawnej wynikające z treści art. 150 §4 Ordynacji podatkowej wynika, iż przesyłka została w tym dniu, tj. w dniu 5 listopada 2015 r. doręczona adresatowi. Dodatkowo w dniu 30 października 2015 r. doszło do powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki tzw. drugie awizo. W dniu 9 listopada 2015 r. przesyłka jako nieodebrana została zwrócona do nadawcy. Informację te został następnie potwierdzone w piśmie Poczty Polskiej S.A. z dnia 15 kwietnia 2016 r. Zatem nie mogło być tak jak twierdzi wnioskodawca, że do pierwszej próby podjęcia przesyłki doszło w dniu 28 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wytknęło także nieprawidłową, jego zdaniem, organizację pracy w firmie Podatnika. Ponadto zdaniem Kolegium wnioskodawca nie dochował także siedmiodniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu, co wynika także z zeznań wskazanych przez Podatnika świadków. Wobec takich ustaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Następnie postanowieniem z dnia [...] nr Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, uznając, ze termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 19 listopada 2015, zaś odwołanie zostało wniesione 23 grudnia 2015. W skardze na oba te postanowienia łącznie podatnik zarzucił wadliwe przyjęcie, iż nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] października 2015 roku w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2015 rok oraz nie dochował terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jakkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), stanowiąc, w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie, z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W opinii Sądu kwestią zasadniczą jest odpowiedź na pytanie czy w świetle art. 162 § 1 oraz art. 228 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej możliwe jest rozpatrzenie wniosku podatnika o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Odpowiadając na tą wątpliwość należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II FSK 1443/11 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA), którego tezy Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zgodnie, bowiem z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu składa się po ziszczeniu okoliczności faktycznej, polegającej na jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (wniosek taki płynie wystarczająco jednoznacznie z brzmienia art. 228 § 1 pkt 2 O.p., aczkolwiek pojawiają się też wyroki czyniące odstępstwa w tym względzie), to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno (w znaczeniu - musi) stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w związku z § 3 Ordynacji podatkowej Stwierdzenie więc uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku musi mieć pierwszeństwo. Argumentem dodatkowym jest też bezwarunkowy charakter art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wynikający między innymi ze zwrotu "organ odwoławczy stwierdza". Dodać więc należało i to, że stwierdzenie uchybienia terminowi następuje w trybie działania z urzędu (aczkolwiek w sensie sprawczym z impulsu wnioskodawczego - inicjacji w postaci wniesionego odwołania), a przywrócenie terminu tylko na wniosek zainteresowanego. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy naruszył kolejność wydawanych rozstrzygnięć, bowiem [...] 2016 r. orzekł w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie terminu, a dopiero 14 dni później, tj. [...] 2016 r. orzekał o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W opinii Sądu brak podstaw do aprobowania stanowiska, iż w pierwszej kolejności winno zostać wydane postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu (a tak się stało w rozpoznawanej sprawie), a dopiero po odmowie przywrócenia terminu należy wydać postanowienie stwierdzające jego uchybienie. Takie procedowanie powoduje wątpliwość czy podstawą faktyczną postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest tylko to, że nie przywrócono terminu i dlatego jest on uchybiony, czy też to, że rzeczywiście był uchybiony, bo z dat prawnie istotnych czynności wynika, iż odwołanie wniesiono po czasie dla niego przewidzianym, czy i jedno i drugie. W tym ostatnim jednak przypadku, ocena przez pryzmat określonych dat i czynności mających w nich miejsce staje się dwukrotna, albowiem w sprawie przywrócenia terminu przesądzone zostaje istnienie uchybienia na użytek tegoż wniosku, które ponownie jest w takiej sytuacji procesowej rozważane na użytek rozstrzygnięcia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Tymczasem ocena czy odwołanie wniesiono w terminie winna być sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a zatem ustalenia, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji (odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie - art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Organ odwoławczy niezwłocznie po otrzymaniu odwołania wraz z aktami sprawy podatkowej ma obowiązek dokonać wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy co do istoty, w tym obowiązek weryfikacji, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Dopiero zatem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi formalne potwierdzenie zaistnienia okoliczności faktycznej, o której mowa w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej Postanowienie takie rozstrzyga również ewentualne wątpliwości, co do zachowania terminu do wniesienia odwołania. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy strona uważa, że środek zaskarżenia został przez nią wniesiony w terminie. Dopiero kolejnym krokiem jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. W praktyce zdarza się (co zaistniało w tej sprawie), że strona jednocześnie ze złożonym - w jej ocenie w ustawowym terminie - odwołaniem, "z ostrożności procesowej" składa prośbę o przywrócenie terminu. Jeżeli zatem, w ramach wstępnego badania kwestii związanej z terminem wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, organ podatkowy dojdzie do przekonania, że odwołanie wniesiono z zachowaniem terminu wskazanego w art. 223 § 2 O.p., przystępuje do rozpatrzenia odwołania. W takim przypadku rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu staje się bezprzedmiotowe. Zasadna jest zatem konstatacja, że w pierwszej kolejności niezbędne jest każdorazowe ustalenie czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie przewidzianym ustawą. Jeżeli ustalenie to jest negatywne należy stwierdzić uchybienie terminowi do jego wniesienia. W żadnym razie nie stoi temu na przeszkodzie złożony wniosek o przywrócenie terminu. Okoliczność, że organ podatkowy postanowieniem wydanym na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej uwzględnił prośbę strony i przywrócił termin do wniesienia odwołania nie oznacza zarazem, iż nie wystąpiła obiektywna okoliczność polegająca na uchybieniu terminu, lecz to, że stronie termin do wniesienia odwołania został przywrócony. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wbrew przedstawionym rozważaniom organ podatkowy w pierwszej kolejności orzekał w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, a dopiero po tym fakcie stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postąpił zatem odwrotnie niż to wskazano w przestawionych rozważaniach, co uchybia przepisom art. art. 162 § 1 oraz art. 228 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej i skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, jako wydanego przedwcześnie. Przyjęcie trybu postępowania dającego prymat orzeczeniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zaważyło również na wadliwości uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym organ podatkowy rozważał także kwestie związane z prawidłowością doręczenia zaskarżonych decyzji, co winno być i było przedmiotem innego rozstrzygnięcia wydanego w trybie art. 228 § 2 pkt 2 O.p. Mając powyższe na uwadze, uznając, że zaskarżone postanowienie narusza powołane wyżej przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podatkowy przedmiotem swojego działania winien objąć wyłącznie zagadnienia dotyczące kwestii opisanych w treści art. 162 O.p., wspierając się na ustaleniach wydanego uprzednio orzeczenia w przedmiocie zachowania terminu do wniesienia odwołania.