III SA/Kr 742/18

WyrokWSA w Krakowie2018-11-28

Skład orzekający: Ewa Michna, Barbara Pasternak, Bożenna Blitek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji pogorszenia sytuacji materialnej i zdrowotnej rodziny, organ administracji publicznej może odmówić umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, mimo istnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej błędnie oceniły sytuację materialną rodziny, nieprawidłowo obliczając dochód i nie uwzględniając celu świadczenia wychowawczego. Pogorszenie sytuacji zdrowotnej męża skarżącej, niższa renta w porównaniu do zasiłku chorobowego, a także koszty leczenia i utrzymania dzieci, stanowią szczególnie uzasadnione okoliczności, które przemawiają za umorzeniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.
Stan faktyczny
Skarżąca J. F. domagała się umorzenia spłaty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja materialna rodziny nie uległa znacznemu pogorszeniu i pozwala na spłatę zadłużenia. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące błędnego obliczenia dochodu rodziny, w tym zsumowania dochodów z różnych lat i uwzględnienia świadczeń, które nie powinny być zaliczane do dochodu. Wskazała również na pogorszenie sytuacji zdrowotnej męża i trudną sytuację materialną rodziny.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego D. G. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Burmistrz odmówił J. F. umorzenia spłaty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko M. F., wypłaconego w okresie od 01.12.2016 r. do 30.09.2017 r. w kwocie 5.000 zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] 2016 r. decyzją nr [...] J. F. zostało przyznane świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci: M. F. na okres od 01.04.2016 r. do 16.04.2016 r. oraz M. F. na okres od 01.04.2016 r. do 30.09.2017 r. Następnie decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] przyznano J. F. prawo do świadczenia wychowawczego na syna M. F. na okres od 01.10.2017 r. do 09.08.2018 r., tj. do ukończenia osiemnastego roku życia. Organ podał, że podczas rozpatrywania wniosku pozyskał dane elektroniczne z ZUS-u za pomocą systemu emp@tia, z których wynikło, że mąż J. F. uzyskał prawo do renty od dnia 26.05.2016 r. Następnie w dniu 21.11.2017 r. Burmistrz wydał decyzję nr [...] z żądaniem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 01.12.2016 r. do 30.09.2017 r. w kwocie 5.000 zł wraz z odsetkami. Organ I instancji wskazał, że w dniu 29.11.2017 r. wpłynęło podanie J. F. z prośbą o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. W związku z tym wnioskiem Burmistrz stwierdził, że z oświadczenia złożonego w obecności pracownika socjalnego pod odpowiedzialnością karną przez J. F. wynika, że jej rodzina składa się z czterech osób, gdyż syn S. pozostaje na własnym utrzymaniu. Na miesięczny dochód rodziny składa się: renta J. F. i renta A. F. w łącznej kwocie 2.251 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w kwocie 193 zł miesięcznie, świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie, stypendium socjalne z uczelni córki M. F. w kwocie 800 zł miesięcznie. Ponadto rodzina ponosi następujące miesięczne wydatki: stałe opłaty w łącznej kwocie 347,69 zł (na które składają się: prąd 242,69 zł, gaz 105 zł, śmieci 24 zł), miesięczna rata kredytu w kwocie 200,19 zł (całkowita spłata w miesiącu lipcu 2018 r.), miesięczna opłata za wynajem mieszkania przez córkę M. F. w kwocie 450 zł. Ponadto J. F. dopłaca do utrzymania córki M. F. w K kwotę 500 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę powyższe informacje organ I instancji ustalił, że łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 3.744 zł, a w przeliczeniu na osobę 936 zł. Miesięczne wydatki wynoszą 1.497,88 zł. Zatem po odliczeniu wydatków związanych z wymienionymi wyżej opłatami wnioskodawcy pozostaje jeszcze na utrzymanie rodziny kwota 2.246,12 zł. Na podstawie akt sprawy organ I instancji uznał, że w sytuacji dochodowej rodziny nie zaszły żadne zmiany powodujące znaczne pogorszenie warunków bytowych. Pogorszeniu uległa jedynie sytuacja zdrowotna męża wnioskodawczyni z powodu zawału serca, który A. F. przeszedł w dniu 09.12.2017 r. Jednak, zdaniem organu, fakt ten nie wpłynął znacząco na sytuację dochodową rodziny, albowiem A. F. od 26.05.2016 r. pobierał i nadal pobiera rentę z ZUS-u, a leczenie będzie polegało na dalszej rehabilitacji szpitalnej. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni na utrzymanie rodziny po odliczeniu wydatków związanych z opłatami pozostaje kwota 2.246,12 zł, która pozwala na utrzymanie rodziny oraz spłatę powstałego zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, które mogą być dokonywane z bieżąco wypłacanego od października 2017 r. świadczenia wychowawczego. Ponadto organ wskazał, że w lipcu 2018 r. J. F. spłaci zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu więc wydatki rodziny ulegną zmniejszeniu. W ocenie organu, rodzina nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż nie korzysta z pomocy społecznej. Burmistrz stwierdził, że sytuacja J. F. nie uległa zasadniczej zmianie w stosunku do okresu, w którym pobierała nienależne świadczenie, wobec czego nie zachodzą szczególne okoliczności, na podstawie których mogłaby być zastosowana ulga w formie umorzenia zadłużenia. W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza J. F. podniosła, że błędnie dokonano naliczenia dochodu jej rodziny, gdyż został podwójnie policzony dochód jej męża, tzn. organ uznał, że mąż odwołującej ma dochód z tytułu zasiłku chorobowego w wysokości 1.763,40 zł otrzymywanego w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej oraz jednocześnie dochód z tytułu renty w wysokości 1.180,67 zł, podczas gdy dochód z renty zastąpił zasiłek chorobowy i od maja 2016 r. jej mąż miał dochód tylko z tytułu renty. Skoro zasiłek chorobowy został zastąpiony rentą, to tych dochodów nie powinno się sumować. Zdaniem skarżącej, że w decyzji błędnie został wyliczony dochód, ponieważ zsumowany został dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez jej męża w 2014 r., podczas gdy świadczenie wychowawcze były za rok 2016, zaś w 2015 r. mąż nie miał żadnego dochodu z tytułu działalności gospodarczej. J. F. podkreśliła, że jej mąż rentę otrzymuje (i jest to jego jedyny składnik jego dochodu) od maja 2016 r. Dlatego też niezrozumiałe jest dla odwołującej dlaczego sumowane są dochody z różnych lat, za rok 2014 i rok 2016. Jej zdaniem, takie wyliczenie jest błędne i krzywdzące, ponieważ na dochód jej rodziny składa się jej renta, renta męża (która jest niższa niż wcześniej pobierany zasiłek chorobowy) i ewentualne świadczenia socjalne. Decyzją z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) i art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2017 r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, że rodzina odwołującej składa się z czterech osób, gdyż syn S. pozostaje na własnym utrzymaniu. Na miesięczny dochód rodziny składa się renta J. F. i renta A. F. w łącznej kwocie 2.251 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w kwocie 193 zł miesięcznie, świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł miesięcznie oraz stypendium socjalne córki M. F. w kwocie 800 zł miesięcznie. Organ II instancji wskazał, że rodzina ponosi stałe wydatki na utrzymanie w łącznej wysokości 347,69 zł (na które składają się: opłata za energię 242,69 zł, za gaz 105 zł oraz wywóz śmieci 24 zł). Miesięczna rata kredytu wynosi 200,19 zł, przy czym całkowita spłata tego zobowiązania ma nastąpić w lipcu 2018 r. Z kolei miesięczna opłata za wynajem mieszkania przez córkę M. F. wynosi 450 zł. Kolegium stwierdziło zatem, że łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 3.744 zł, a w przeliczeniu na osobę 936 zł . Miesięczne wydatki wynoszą zaś 1.497,88 zł. Zatem po odliczeniu wydatków związanych z ww. opłatami, wnioskodawczyni pozostaje na utrzymanie rodziny kwota 2.246,12 zł. W ocenie organu odwoławczego, odmowa umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń jest prawidłowa, ponieważ organ l instancji zasadnie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny odwołującej się. Zdaniem Kolegium, organ l instancji prawidłowo uznał, że w sytuacji dochodowej rodziny nie zaszły żadne zmiany powodujące znaczne pogorszenie warunków bytowych. Pogorszeniu uległa wprawdzie sytuacja zdrowotna męża wnioskodawczyni z powodu przebytego zawału serca, który przeszedł w dniu 09.12.2017 r., jednakże fakt ten nie wpłynął znacząco na sytuację dochodową rodziny, gdyż A. F. od 26.05.2016 r. pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a leczenie, jak wynika z karty informacyjnej, będzie polegało na dalszej rehabilitacji w warunkach szpitalnych. Kolegium stwierdziło, że odwołującej się na utrzymanie rodziny po odliczeniu wydatków związanych z opłatami, pozostaje kwota 2.246,12 zł, która pozwala na bieżące utrzymanie oraz spłatę powstałego zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, które mogą być dokonywane z bieżąco wypłacanych świadczeń. Ponadto w miesiącu lipcu 2018 r. J. F. spłaci zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu, tak więc wydatki rodziny ulegną zmniejszeniu. Pismem z dnia 30 maja 2018 r. J. F. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej uchylenia wraz z decyzją organu I instancji. W skardze został również zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w ten sposób, że w granicach uznania administracyjnego możliwe było umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jej rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej ze względu na udokumentowany zawał serca i wylew podpajęczynówkowy A. F. i jej padaczkę. Skarżąca stwierdziła, że w zaskarżonej decyzji brak jest szerszego omówienia przyczyn, dla których organ administracyjny odmówił umorzenia zaległości, gdyż jak z niej wynika jedyną przyczyną jest tu fakt nienależnie otrzymanego świadczenia. Jednak, w ocenie skarżącej, należy mieć również na względzie złą sytuację osobistą i majątkową oraz cel ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, tj. wspomożenie finansowe, co ma doprowadzić do odsunięcia widma biedy i poprawy jakości życia dzieci. Zdaniem skarżącej, okoliczności te nie zostały gruntownie omówione przez organ stosujący uznanie administracyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, gdyż została wniesiona z uchybieniem terminu, względnie o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi organ przytoczył te same argumenty co w treści zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi. Na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej podniósł, że obowiązek zwrotu kwoty 5.000 zł będzie na szkodę obojga dzieci, które nadal się uczą, a tego organ nie dostrzegł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga jest w pełni uzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu jest prawidłowość rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w przedmiocie odmowy J. F. umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości 5.000 zł wraz z odsetkami. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji jest przepis art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851), który stanowi: "Art. 25. 10. Organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny." Przytoczony wyżej przepis uprawnia zatem właściwe organy administracji do umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w przypadku stwierdzenia, że zapłata należnej kwoty może spowodować szczególnie niekorzystne skutki w zakresie sytuacji rodziny. W ocenie Sądu, wydanie rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności powinno być poprzedzone starannie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego dokonana zostanie analiza aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia. Dopiero ustalenia dokonane w tym zakresie pozwalają na stwierdzenie, czy w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające udzielenie umorzenia lub ulgi w spłacie należności w zakresie określonym w art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W niniejszej sprawie podstawą odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń było twierdzenie organów obu instancji, że sytuacja skarżącej nie wskazuje, aby w sprawie zachodziły szczególnie uzasadnione okoliczności, które usprawiedliwiałyby umorzenie należności. Organy podały, że sytuacja skarżącej nie uległa pogorszeniu i łączny miesięczny dochód 4-ro osobowej rodziny wynosi 3.744 zł, a po odliczeniu stałych opłat 2.246,12 zł, co pozwala na utrzymanie rodziny i spłatę nienależnie pobranych świadczeń, które – jak wskazał to organ I instancji – "mogą być dokonywane z bieżąco wypłacanego od października 2017 r. świadczenia wychowawczego". Organy uznały, że pogorszenie sytuacji zdrowotnej męża skarżącej nie wpłynęło znacząco na sytuację dochodową rodziny, gdyż już od pewnego czasu przebywał on na rencie. Organy obu instancji wskazały także, że wobec spłaty całkowitej w lipcu 2018 r. innego zadłużenia skarżącej, jej stałe wydatki ulegną zmniejszeniu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowczo nie podziela argumentacji organów obu instancji wskazanej w uzasadnieniach wydanych decyzji odmawiających umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W szczególności należy zauważyć, że organy obu instancji wskazując na to, że bieżący dochód rodziny wynosi 3.744 zł dokonały jego obliczenia w sposób sprzeczny z pojęciem dochodu określonym w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, która w art. 2 pkt 1 stanowi: Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; Skoro art. 2 pkt 1 odsyła do pojęcia dochodu do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518), to organy administracyjne określając dochód rodziny powinny posługiwać się pojęciami dochodu i dochodu rodziny określonymi w art. 3 pkt 1 i pkt 2 tej ustawy. Art. 3 pkt 2 wskazuje, że o ile mowa o "dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny", a art. 3 pkt 1 wymienia wszystkie składniki, które zalicza się do pojęcia "dochodu". Z treści tego art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że do dochodu nie można zaliczyć ani świadczenia wychowawczego (tzw. 500 plus), ani zasiłków rodzinnych przyznawanych na podstawie tej ustawy. Z kolei jeśli chodzi o stypendia, to zalicza się do dochodu "stypendia o charakterze socjalnym przyznane uczniom lub studentom", jednak po to, aby obliczyć średniomiesięczny dochód rodziny za dany rok należy wziąć pod uwagę to, że najczęściej stypendia przyznawane są tylko na te miesiące w roku, w którym pobierana jest nauka – na 10 miesięcy w przypadku uczniów i na 9 miesięcy w przypadku studentów. Jeśli więc organy dokonywały obliczeń średniomiesięcznych dochodów 4-ro osobowej rodziny skarżącej, to powinny ten dochód obliczyć jako sumę rent skarżącej i jej męża w łącznej kwocie 2.251 zł miesięcznie i w przypadku pobierania przez córkę stypendium na uczelni w wysokości 800 zł uznać, że średniomiesięcznie otrzymuje ona kwotę 600 zł (800 × 9 = 7.200 : 12 = 600), która po dodaniu do rent rodziców stanowi sumę 2.851 zł, co z kolei podzielone na 4 osoby wynosi 712,75 zł na osobę. Jeśli organ obliczył prawidłowo stałe wydatki rodziny – opłaty w kwocie 347,69 zł miesięcznie i tylko wynajem mieszkania dla córki studentki w wysokości 450 zł miesięcznie (kwota 450 zł miesięcznie wskazuje, że nie może to być wynajem mieszkania a jedynie miejsca w pokoju), to z obliczeń wynika, że rodzina żyje na granicy ubóstwa i niewątpliwie wymaga wsparcia finansowego w celu leczenia się członków rodziny i zdobywania dobrego wykształcenia przez dzieci skarżącej. Okoliczność, że skarżąca i jej rodzina dotychczas nie korzystali ze wsparcia organów pomocy społecznej, w świetle powyższych wywodów w żaden sposób nie uzasadnia odmowę umorzenia skarżącej zwrotu świadczeń z tytułu pobranych świadczeń wychowawczych, a wręcz przeciwnie. Nie do zaakceptowania jest także stanowisko organów, jakoby skarżąca mogła dokonywać spłat określonych wobec niej należności "z bieżąco wypłacanego od października 2017 r. świadczenia wychowawczego", albowiem narusza to w sposób rażący cel świadczenia tzw. "500 plus", który wprost określony jest w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Art. 4 ust. 1 tej ustawy stanowi bowiem: "Art. 4. 1. Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych". Zdaniem Sądu, oprócz powyżej wskazanej złej sytuacji materialnej skarżącej należy zwrócić uwagę na to, że sytuacja życiowa rodziny skarżącej, zwłaszcza materialna i zdrowotna, uległa obecnie pogorszeniu w stosunku do sytuacji, w której przyznano skarżącej świadczenia wychowawcze uznane później za nienależne. O ile wcześniej mąż skarżącej pobierał zasiłek chorobowy w wysokości 1.763,40 zł i miał szansę na wyzdrowienie i wyższe dochody, to po ustaleniu niepełnosprawności z całkowitą niezdolnością do pracy taką szansę utracił, jednocześnie otrzymując rentę w wysokości niższej niż otrzymywany zasiłek chorobowy, bo w kwocie 1.180,67 zł, a więc mniej o prawie 600 zł miesięcznie. Organy przyznają co prawda, że mąż skarżącej 9 grudnia 2017 r. przebył ostry zawał serca, jednak uznają tę okoliczność za pozostającą bez znaczenia dla sytuacji rodziny, co także jest nie do przyjęcia, gdyż każda choroba, a tym bardziej tego rodzaju, wymaga zwiększonych środków finansowych na leczenie, rehabilitację i lepsze odżywianie. Sąd zwraca uwagę na to, że otrzymane stypendium socjalne córki skarżącej nie jest w stanie zrekompensować znacznie zwiększonych kosztów utrzymania studentki studiującej poza miejscem zamieszkania. Sąd zwraca uwagę także na to, że w rodzinie skarżącej, konkretnie u męża skarżącej zdiagnozowana jest choroba psychiczna, co stwarza ogromne obciążenie dla całej rodziny nie tylko finansowe. W tej sytuacji pozostali członkowie rodziny, w której córka studiuje, a syn uczy się w technikum, a więc wkładają wysiłki w zdobycie zawodów pozwalających na samodzielne utrzymanie się, nie tylko wymagają, ale zasługują na wsparcie choćby w postaci umorzenia wypłaconych już im należności. Wskazana przez Sąd powyżej sytuacja skarżącej powoduje przekonanie Sądu, że całkowite umorzenie należności - ustalonych jako nienależnie pobrane - właśnie tej rodzinie jest w pełni uzasadnione i wypełnia przesłankę zaistnienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Już na marginesie Sąd zauważa, że w toku wcześniejszych postępowań zmierzających do uznania za nienależnie pobrane należności z tytułu świadczenia wychowawczego sytuacja materialna skarżącej uległa pogorszeniu, gdyż zasiłek chorobowy męża skarżącej w wysokości 1.763,40 zł miesięcznie został zastąpiony rentą w kwocie 1.180,67 zł miesięcznie. Skarżąca wielokrotnie i przy każdej okazji na to wskazywała, nie mniej z niewiadomych względów te dwa świadczenia otrzymywane w różnym czasie i nigdy jednocześnie, zostały przez organy zsumowane prawdopodobnie doprowadzając do niekorzystnych dla skarżącej rozstrzygnięć. Co prawda, skarżąca została pouczona o obowiązku zawiadomienia organów o zmianie sytuacji materialnej jak np. o otrzymaniu świadczenia rentowego przez męża, ale ten obowiązek dotyczył wyłącznie takiej zmiany, która miałaby wpływ na prawo do tego świadczenia. Nie sposób więc przyjąć, aby obniżenie dochodów rodziny skarżącej z wyższego zasiłku chorobowego męża na niższą rentę mogło mieć jakikolwiek wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Wobec treści prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 371/18 nie jest możliwe dokonanie ponownych kontroli wydanych decyzji, jednakże wątpliwości powstałe w tym zakresie również powinny wpłynąć na wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Mając na względzie wskazane wyżej naruszenia prawa materialnego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą jednocześnie zaznaczając, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wezmą pod uwagę wyrażone wyżej stanowisko, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., który stanowi: "Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło