II SA/Sz 1083/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-11-28
Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Jolanta Kwiecińska, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienia postanowień sądu okręgowego w przedmiocie tymczasowego aresztowania, wydanych w ramach postępowania przygotowawczego, stanowią informację publiczną, która podlega udostępnieniu na wniosek stowarzyszenia, pomimo potencjalnego zagrożenia naruszenia tajemnicy śledztwa i prawidłowego toku postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że choć uzasadnienia postanowień sądu okręgowego w przedmiocie tymczasowego aresztowania stanowią informację publiczną, to prawo do niej podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę śledztwa i konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania przygotowawczego. Udostępnienie tych uzasadnień, nawet po anonimizacji, mogłoby naruszyć prawa stron do prywatności i dobrego imienia oraz zagrozić postępowaniu. Organ prawidłowo odmówił udostępnienia informacji, działając zgodnie z wytycznymi sądu zawartymi w poprzednim wyroku.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się do Prezesa Sądu Okręgowego o udostępnienie uzasadnień postanowień w tzw. sprawie polickiej dotyczących tymczasowego aresztowania. Po wcześniejszym wyroku WSA zobowiązującym organ do rozpatrzenia wniosku, organ odmówił udostępnienia uzasadnień, powołując się na tajemnicę śledztwa i konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o dostępie do informacji publicznej i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Inne z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Sygn. akt II SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Inne decyzją z dnia 22 sierpnia 2018 r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w S. z dnia 13 lipca 2018 r. nr [...] odmawiającą Stowarzyszeniu Sieć Obywatelska [...] [...] z siedzibą w W. udostępnienia informacji publicznej w zakresie uzasadnień postanowień wydanych przez Sąd Okręgowy
w S. [...] w następujących sprawach
[...]
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy.
Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2017 r. Stowarzyszenie Sieć Obywatelska [...] Polska (dalej: "stowarzyszenie", "skarżący") zwróciło się do Prezesa Sądu Okręgowego w S. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej
w postaci skanów postanowień wydanych w tzw. sprawie polickiej
(śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Regionalną w S. w sprawie
sygn. [...]), a także dokumentu zawierającego informacje
o wyznaczonych dyżurach dla sędziów w sprawach tzw. "aresztowanych" od 1 maja 2017 r. do 23 sierpnia 2017 r.
W toku rozpatrywania wniosku, stowarzyszenie złożyło skargę
na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej objętej
ww. wnioskiem. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 r. II SAB/Sz 144/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni
od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Realizując zobowiązanie wynikające z ww. wyroku, organ pismem z dnia
6 kwietnia 2018 r. przekazał wnioskodawcy zanonimizowane tzw. główki postanowień wydanych przez Sąd Okręgowy w S. I. Wydział Karny Odwoławczy w następujących sprawach: [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...].
Równocześnie, decyzją z dnia 6 kwietnia 2018 r., nr [...], organ – na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z2 017 r., poz. 1257, dalej: "k.p.a.") oraz art. 16 ust. 1
w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., dalej: "u.d.i.p."), odmówił udzielenia informacji publicznej w zakresie uzasadnień postanowień udostępnionych wnioskodawcy pismem z dnia 6 kwietnia 2018 r.
Jednocześnie w piśmie z dnia 6 kwietnia 2018 r. Prezes Sądu Okręgowego w S. odnosząc się do żądania przesłania grafiku sędziów w sprawach aresztowych wyjaśnił, że grafiku takiego nie prowadzono i nadal się nie prowadzi, stąd brak możliwości jego udostępnienia.
W konsekwencji rozpoznania odwołania od tej decyzji, Inne decyzją z dnia 24 maja 2018 r. nr [...] uchylił wskazaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi
I instancji.
W uzasadnieniu, organ odwoławczy wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji powinien mieć na uwadze pogląd prawny wyrażony
w uzasadnieniu w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2017 r. II SAB/Sz 144/17 zgodnie z którym powinien był udostępnić (jeżeli był w posiadaniu) skan przedmiotowego postanowienia (postanowień), o którym mowa we wniosku,
z wyłączeniem informacji mogących zagrozić prawidłowemu tokowi postępowania. Ponadto, organ I instancji powinien mieć na względzie przepis art. 5 ust. 3 u.d.i.p., który stanowi, iż nie można (z zastrzeżeniem ust. 1, 2 i 2a) ograniczać dostępu
do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniach przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy podmiotów wykonujących zadania publiczne albo pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Prezes Sądu Okręgowego w S. decyzją z dnia 13 lipca 2018 r, nr [...] ponownie odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie uzasadnień postanowień wydanych przez Sąd Okręgowy w S. [...] Wydział Karny Odwoławczy w następujących sprawach
[...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...], [...] Kz [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji uznał, że żądana informacja, dotycząca orzeczeń sądowych jest informacją publiczną. Stwierdził jednak,
że na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie tajemnic ustawowo chronionych. Do takich tajemnic należy bezwzględnie zaliczyć tajemnicę śledztwa, w tym również tajemnicę dotyczącą wszelkich aspektów zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.
Jednocześnie, organ I instancji wskazał, że w tzw. sprawie polickiej było wielu oskarżonych i Sąd Okręgowy w S. rozpoznając zażalenia na postanowienia w przedmiocie tymczasowego aresztowania rozpoznawał je oddzielnie dla każdego oskarżonego, właśnie w celu zabezpieczenia materiału zgromadzonego w trakcie postępowania przygotowawczego przed ujawnieniem go innym oskarżonym. Skoro oskarżeni mieli dostęp tylko do dokumentów, co do których prokurator prowadzący sprawę wyraził zgodę na zaznajomienie się z nimi, nadto inni oskarżeni nie mieli dostępu do dokumentów dotyczących innych oskarżonych a tylko do tych wskazanych przez prokuratora, to nie może być tak, że osoby postronne będą mogły te dokumenty poznać. Uzasadnienie postanowienia zawiera bowiem wskazanie dowodów, którym sąd dał wiarę oraz takich, którym tego przymiotu odmówił.
W konsekwencji, w ocenie organu I instancji udostępnienie uzasadnień, nawet po dokonaniu anonimizacji, nie będzie sprzyjało zabezpieczeniu materiału dowodowego przez ujawnieniem go osobom postronnym. Wobec powyższego, mając na uwadze tajemnicę śledztwa, a co za tym idzie stanowisko Prokuratora Prokuratury Regionalnej w S., przedstawione w piśmie z dnia 13 lipca
2018 r., w którym nie wyrażono zgody na ujawnienie żadnych fragmentów postanowień, o które wnioskowano, Prezes Sądu Okręgowego w S. odmówił udostępnienia uzasadnień postanowień objętych wnioskiem.
W odwołaniu od tej decyzji, stowarzyszenie zarzuciło organowi I instancji naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.",
art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 5 ust. 2 i art. 4 ust. 3 u.d.i.p. oraz art. 7a, art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a.
W ocenie stowarzyszenia, zgodnie z wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia
7 grudnia 2017 r. sygn. [...] Prezes Sądu Okręgowego w S. był obowiązany do wykonania wniosku. Organ błędnie uznał natomiast, że dostęp
do informacji publicznej w sprawie jest ograniczony ze względu na tajemnicę śledztwa. W interesie publicznym jest poddanie kontroli społecznej działania prokuratury w tej sprawie, ponieważ podejmowane przez nią działania mogą mieć charakter mrożący w stosunku do sędziów, a tym samym podważać fundament demokratycznego państwa prawa wyrażony w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Ponadto, w ocenie stowarzyszenia niezrozumiałe jest zwracanie się przez Prezesa Sądu Okręgowego w S. do Prokuratury w celu określenia jakie elementy wnioskowanych informacji mogą być udostępnione. Działanie takie stanowi naruszenie art. 7 Konstytucji RP.
Po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 22 sierpnia 2018 r. Inne utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że żądana przez stowarzyszenie informacja niewątpliwie jest informacją publiczną.
Następnie, organ odwoławczy wskazał, że ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zapewnić transparentność i możliwość kontroli społecznej działania organów władzy publicznej, osób i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania publiczne lub gospodarujących mieniem publicznym. Jednakże, celem wskazanej ustawy nie jest narażenie obywateli na utratę prywatności i poddanie ich działań
i zachowań osądowi "każdego" kto zechce zapoznać się z materiałami akt sprawy,
w której występowali jako strona, czy uczestnik postępowania.
Organ odwoławczy zauważył więc, że w postanowieniach w przedmiocie zastosowania, bądź odmowy zastosowania tymczasowego aresztowania znajduje się szereg informacji z akt postępowań przygotowawczych, których udostępnione, nawet po uniemożliwieniu zapoznania się wnioskodawcy z danymi osobowymi, mogą zagrozić naruszeniem praw strony do ochrony jej godności, prawa do prywatności
i dobrego imienia, a nadto zagrozić całemu postępowaniu przygotowawczemu. Zwłaszcza, iż z praktyki orzeczniczej wynika, że w przeważającej liczbie spraw
(tak jak w rozpoznawanej) wnioskodawca podając sygnaturę sprawy zna dane osobowe strony, której akta tej sprawy dotyczą. Ich zanonimizowanie nie chroni podmiotów biorących udział w postępowaniu przed ujawnieniem informacji podlegających ochronie w świetle wskazanych wcześniej norm konstytucyjnych.
Przechodząc do problematyki tymczasowego aresztowania, która wywołuje dyskusje i polemiki głównie wokół podstaw tego środka, trybu jego stosowania
i nieprawidłowości występujących w praktyce, organ wskazał, że de lege lata odpowiedź na pytanie dotyczące jawności stosowania tymczasowego aresztowania wymaga odniesienia nie tylko co do zasady, tzw. jawności zewnętrznej, ale również interpretacji szeregu innych dyrektyw oraz przepisów.
Jednocześnie, jednak organ odwoławczy zauważył, że przepisy kodeksu postępowania karnego przyjmują jawność zewnętrzną posiedzeń sądowych, która co do zasady ogranicza się do rozprawy głównej. Jawność nie jest bowiem ogólną dyrektywą procesu karnego. Co do zasady uzasadniona jest bowiem, tajność etapu postępowania przygotowawczego, motywowana rozmaitymi przesłankami, lapidarnie ujmowanymi w formułę dobra śledztwa lub dochodzenia. Nie budzi też zastrzeżeń ustanowiona materialnokarna ochrona tajności postępowania w postaci penalizacji zachowań, polegających na publicznym rozpowszechnianiu wiadomości
z postępowania przygotowawczego lub niejawnej rozprawy (art. 241 k.k.). Sytuacja
ta nie oznacza jednak, że wszelka jawność, poza rozprawą, została w postępowaniu karnym wyłączona. Przepisy kodeksu postępowania karnego dopuszczają
ją w ograniczonym zakresie na etapie postępowania przygotowawczego, w ramach regulacji art. 418a k.p.k. oraz niektórych procedur incydentalnych.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy powołując się na treść
art. 298 § k.p.k., wskazał, że to prokurator dysponuje aktami postępowania przygotowawczego mimo, że postanowienie w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania, wydawane jest w postępowaniu przygotowawczym przez sąd rejonowy (a w drodze odwoławczej sąd okręgowy). Wskazanej czynności procesowej dokonuje bowiem sąd na wniosek prokuratora - art. 250 § 1 i 2 k.p.k.
W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że w odpowiedzi na zapytanie organu I instancji, w dniu 13 lipca 2018 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w S. nie wyraził zgody na ujawnienie żadnych fragmentów postanowień objętych wnioskiem stowarzyszenia.
Organ odwoławczy, stwierdził zatem, że nie będąc dysponentem orzeczeń objętych wnioskiem, nie ma podstaw do zakwestionowania stanowiska organu
I instancji, zawartego w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z tym stanowiskiem swoiste ocenzurowanie uzasadnień postanowień, poprzez usunięcie z nich danych objętych tajemnicą śledztwa, spowoduje natomiast niespójność i nieczytelność wnioskowania składów orzekających, a tym samym de facto nie pozwoli na osiągnięcie celu, wskazywanego przez stowarzyszenie we wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Jednocześnie, w ocenie organu odwoławczego, generalnie nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że nie jest możliwe ujawnienie w ramach informacji publicznej części dokumentu, gdyż takie twierdzenie przeczyłoby definicji informacji przetworzonej. Jednakże zawsze taką możliwość należy oceniać poprzez pryzmat tego, czy usunięcie danych nie podlegających ujawnieniu w ramach dostępu do informacji publicznej, nie pozbawi części ujawnionej cech jakiejkolwiek informacji. Jeżeli bowiem normy prawa procesowego odnoszące się do zarzutów prokuratorskich zostały przytoczone w uzasadnieniach postanowień wprost
w kontekście ujawnionych w toku postępowania dowodów, bez oddzielnego omawiania teorii prawa procesowego, wówczas istotnie usunięcie faktów objętych tajemnicą śledztwa, spowodowałoby całkowitą irracjonalność ujawnionych fragmentów. Ta konstatacja jest jednak możliwa jedynie w oparciu o posiadane dane, które jednoznacznie ocenić może jedynie ich dysponent.
W tym stanie sprawy, organ odwoławczy stwierdził więc, że skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r. wskazał jednoznacznie jakie elementy postanowień bez wątpienia należy ujawnić w ramach informacji publicznej, a w pozostałej części pozostawił Prezesowi Sądu Okręgowego możliwość dokonania oceny materiału zawartego w tych postanowieniach pod kątem art. 5 ust. 1 in fine u.d.i.p., a organ obowiązany oceny takiej dokonał i przedstawił ją w uzasadnieniu, brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło sprawie do naruszenia art. 153 p.p.s.a.,
czy też art. 7a § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., czy też art. 11 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu karnym uzasadnienie stanowi integralną część postanowienia (art. 94 § 1 pkt 5 k.p.k.), a więc wydając zanonimizowaną sentencję orzeczeń wnioskodawcy, Prezes Sądu Okręgowego udostępnił tę informację, która nie była objęta tajemnicą prawnie chronioną
w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.d.i.p. tj. tajemnicą śledztwa w ramach każdego dokumentu objętego wnioskiem. Tym samym, organ odwoławczy stwierdził bezzasadność pozostałych zarzutów odwołania, sprowadzających się do braku udostępnienia informacji publicznej o działalności organów władzy publicznej, mimo istnienia takiego obowiązku. Skoro bowiem obowiązek ten podlega ograniczeniu
na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 156 k.p.k., Prezes Sądu Okręgowego nie tylko mógł, ale nawet był obowiązany odmówić udostępnienia tej informacji.
W skardze z dnia 27 września 2018 r. na ww. decyzję z dnia 22 sierpnia
2018 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 153 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem oceny dokonanej przez WSA w Szczecinie w wyroku z 7 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Sz [...],
2. art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim daje
on prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej, poprzez nie udostępnienie zawnioskowanych informacji pomimo istniejącego ustawowego obowiązku,
3. art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie w jakim dopuszcza on ograniczenie dostępu
do informacji publicznej w zakresie i na zasadach określonych w przepisach
o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, poprzez nieuzasadnione i błędne uznanie, że dostęp do informacji jest ograniczony ze względu na tajemnicę śledztwa,
4. art. 4 ust. 3 u.d.i.p. w zakresie jakim ustawowo zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (wykonania wniosku) jest podmiot będący w jej posiadaniu,
5. art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 11 k.p.a. poprzez uzasadnienie decyzji w sposób uniemożliwiający skuteczne odwołanie się oraz wydanie decyzji, w sposób rozstrzygający wątpliwości na rzecz wyłączenia jawności, co nie buduje zaufania społeczeństwa do administracji.
W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał na ocenę prawną i wskazania zawarte w ww. wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2017 r. Podniósł przy tym, że brak rzetelnego zbadania sprawy w kontekście art. 61 Konstytucji RP już samo
w sobie stanowi na gruncie art. 153 p.p.s.a. do uchylenia skarżonej decyzji. Ponadto, w interesie publicznym jest poddanie kontroli społecznej działania Prokuratury
w tej sprawie, ponieważ podejmowane przez nią działania mogą mieć charakter mrożący w stosunku dla sędziów, a tym samym podważyć fundament demokratycznego państwa prawa wyrażony w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Nadto, w ocenie skarżącego, na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zupełnie niezrozumiałe jest zwracanie się przez Prezesa Sądu Okręgowego w S. do Prokuratury w celu określenia jakie elementy wnioskowanych informacji mogą być udostępnione. Działanie takie stanowi wprost naruszenie art. 7 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne. Jak natomiast wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie Sieć [...] Polska w W. wniosło skargę na decyzję Inne z dnia 22 sierpnia 2018 r., którą utrzymana została w mocy decyzja organu pierwszej instancji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Istota sporu sprowadza się do odmiennej oceny przez organy oraz stronę istnienia przesłanki do ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną – tajemnicę śledztwa.
W pierwszej kolejności jednak wskazać należy, że odnosząc się do wniosku będącego przedmiotem rozpatrywanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie II SAB/Sz [...] wskazał, że pomiędzy stronami nie ma sporu co do tego, że wydane przez sąd karny przedmiotowe orzeczenia stanowią informację publiczną. Dalej w uzasadnieniu sąd wyjaśnił, że czym innym jest kwestia dostępu do akt postępowania, którą regulują ustawy procesowe, w tym art. 156 K.p.k., a czym innym udostępnienie znajdującego się w tych aktach określonego dokumentu, posiadającego walor informacji publicznej. Walor ten w przypadku orzeczeń sądu jest bezsporny, wynika on wprost z przywołanego wyżej przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret 3 u.d.i.p.
Dalej sąd przestawił wykładnię art. 1 ust. 2 u.d.i.p., wskazując, że przepisy u.d.i.p. nie mogą służyć obejściu zasad dostępu do określonych akt postępowań jurysdykcyjnych i znajdujących się w nich dokumentów mających znaczenie procesowe z drugiej strony zakaz ten nie może ograniczać zainteresowanym sprawami publicznymi dostępu do określonej informacji lub dokumentu.
Sąd zgodził się z tezą, iż art. 156 K.p.k. stanowi lex specjalis w stosunku do przepisów u.d.i.p. w zakresie dostępu do dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania karnego, wyłączając możliwość nieograniczonego dostępu do tych akt.
Nie zgodził się jednak z twierdzeniem organu, iż dostęp ten jest ograniczony tylko do podmiotów wskazanych w § 1 art. 156 K.p.k., wskazując, że przepis ten również przewiduje, że za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom.
Sąd wskazał także, że: "...przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 156 K.p.k. nie pozostają z sobą w kolizji, a przeciwnie, każdy z tych aktów prawnych reguluje właściwy dla swojego przedmiotu regulacji tryb dostępu do informacji. Zdaniem sądu informacja, o którą skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w S. w punkcie pierwszym (wydanie skanu wydanego przez Sąd postanowienia) nie może naruszać przepisów ograniczających dostęp do informacji, o których mówi art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Dotyczy to w szczególności tajemnicy śledztwa (postępowania) i wszelkich aspektów zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Dlatego – w ocenie Sądu – Prezes Sądu Okręgowego winien był udostępnić (jeżeli był w posiadaniu) skan przedmiotowego postanowienia (postanowień), o którym mowa we wniosku, z wyłączeniem informacji mogących zagrozić prawidłowemu tokowi postępowania. Samo rozstrzygnięcie jednak, jak i skład orzekający sądu, z mocy art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie – stanowi informację publiczną, która powinna być udostępniona. Gdyby wnioskodawca domagał się jednak pełnych skanów orzeczeń, zawierających informacje chronione, obowiązkiem organu byłoby wydanie stosownej decyzji odmawiającej udzielenia informacji w tym zakresie (art. 16 w zw. z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.)."
Przestawioną powyżej oceną tą sąd orzekający w przedmiotowej sprawie jest związany, gdyż stosownie do treści art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazany wyrok jest wyrokiem prawomocnym, zatem wiąże zarówno organy jak i sąd orzekający w przedmiotowej sprawie.
Rozstrzygając przedmiotową sprawę organ zastosował się do powyżej przytoczonych wskazać sądu. Wydał bowiem decyzję odmawiającą udzielenia informacji w tym zakresie w oparciu o treść art. 16 w zw. z art. 14 ust. 2 u.d.i.p., w której przestawił swoją argumentację.
Stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie tajemnic ustawowo chronionych. Z przytoczonej powyżej wykładni jaką dokonał WSA w wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r. jednoznacznie wynika, że przepis ten dotyczy tajemnicy śledztwa i wszelkich aspektów zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.
W ocenie sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę wskazując, że w tzw. sprawie polickiej było wielu oskarżonych i Sąd Okręgowy w S. rozpoznając zażalenia na postanowienia w przedmiocie tymczasowego aresztowania rozpoznawał je oddzielnie dla każdego oskarżonego, w celu zabezpieczenia materiału zgromadzonego w trakcie postępowania przygotowawczego przed ujawnieniem go innym oskarżonym oraz podnosząc, że oskarżeni mieli dostęp tylko do dokumentów, co do których prokurator prowadzący sprawę wyraził zgodę na zaznajomienie się z nimi, a inni oskarżeni nie mieli dostępu do dokumentów dotyczących innych oskarżonych, tylko do tych wskazanych przez prokuratora, organ wykazał, że odmowa udostępnienia informacji służyła zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania przygotowawczego. Słusznie organ zauważył, że nie może być tak, że osoby postronne będą mogły te dokumenty poznać. Skoro bowiem nawet współoskarżeni nie mieli dostępu do dokumentów dotyczących ich wzajemnie, a jedynie do dokumentów, które ich bezpośrednio dotyczyły, to dane zawarte w tychże dokumentach nie powinny być ujawniane osobom trzecim, w przeciwnym razie cel zabezpieczenia materiału zgromadzonego trakcie postępowania przygotowawczego przed jego ujawnieniem innym oskarżonym zostałby zniweczony.
Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie postanowienia wydanego w przedmiocie tymczasowego postępowania, w którym analizowane jest spełnienie przesłanek zastosowania tego środka zapobiegawczego zawiera ocenę zgromadzonych dotychczas dowodów poprzez wskazanie jakim dowodom sąd dał wiarę, a jakim odmówił przymiotu wiarygodności. W ocenie takiej omawiane dowody są ujawniane.
Zgodzić należy się także z wywodem organu co do tego, że w postanowieniach w przedmiocie zastosowania, bądź odmowy zastosowania tymczasowego aresztowania znajduje się szereg informacji z akt postępowań przygotowawczych, których udostępnienie, nawet po uniemożliwieniu zapoznania się wnioskodawcy z danymi osobowymi, mogłoby zagrozić naruszeniem praw strony do ochrony jej godności, prawa do prywatności i dobrego imienia, a nadto zagrozić całemu postępowaniu przygotowawczemu. Jak zasadnie organ wskazał, istotnie w przeważającej liczbie spraw (tak jak w rozpoznawanej) wnioskodawca podając sygnaturę sprawy zna dane osobowe strony, której akta tej sprawy dotyczą. Tym samym zanonimizowanie dokumentów nie chroni podmiotów biorących udział w postępowaniu przed ujawnieniem informacji podlegających ochronie w świetle norm konstytucyjnych.
Nie bez znaczenia dla oceny możliwości udostępnienia informacji publicznej w rozpatrywanej sprawie pozostaje także i podnoszona przez organ pierwszej instancji okoliczność, że swoiste ocenzurowanie uzasadnień postanowień, poprzez usunięcie z nich danych objętych tajemnicą śledztwa, spowoduje niespójność i nieczytelność wnioskowania składów orzekających, a tym samym de facto nie pozwoli na osiągnięcie celu, wskazywanego przez stowarzyszenie we wniosku o udzielenie informacji publicznej.
W ocenie sądu zatem w rozpoznawanej sprawie organ wykazał, że ujawnienie żądanych we wniosku informacji poza poziom informacji udostępnionych przez organ mogłoby zagrozić prawidłowemu tokowi postępowania przygotowawczego.
W konsekwencji zatem uznać należało, że organ w sposób prawidłowy wypełnił nakaz związania wyrokiem sądu o jakim mowa w art. 153 p.p.s.a. a zarzut naruszenia tego przepisu, za nieuzasadniony.
Nie zostały także naruszone w postępowaniu przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak już bowiem wskazano powyżej przepisy te, a w szczególności art. 5 ust. 1 u.d.i.p. zostały przez organ zastosowane zgodnie z wykładnią wynikającą z uzasadnienia wyroku w sprawie II SAB/Sz 144/17.
Ponadto wbrew stanowisku strony skarżącej organ miał prawo wystąpić do Prokuratora prowadzącego postępowanie z zapytaniem, jakie elementy z wnioskowanych informacji mogą być udostępnione, gdyż to Prokurator jest dysponentem materiału dowodowego, który podlegał ocenie przy rozstrzyganiu, czy zostały spełnione przesłanki do zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Zauważyć także należy, że to Prokurator władny jest ocenić czy ujawnienie informacji zawartych w uzasadnieniach orzeczeń sądu wydanych na etapie postępowania przygotowawczego nie naruszy tajemnicy śledztwa bądź nie zagrozi prawidłowemu tokowi postępowania przygotowawczego. Stosownie bowiem do treści art. 298 § 1 K.p.k. postępowanie przygotowawcze prowadzi lub nadzoruje prokurator, a z § 2 tego przepisu wynika, że określone w ustawie czynności w postępowaniu przygotowawczym przeprowadza sąd.
W żaden sposób zatem organy nie naruszyły przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy art. 7 Konstytucji RP, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło