VIII SA/Wa 623/18

WyrokWSA w Warszawie2018-11-29

Skład orzekający: Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak, Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wydania nowej decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, jeśli istnieje już ostateczna decyzja w tym przedmiocie wydana w 1964 roku, a wnioskodawca domaga się zmiany wykazu na podstawie przepisów wprowadzonych nowelizacją ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z 2016 roku?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania. Istniejąca od 1964 roku ostateczna decyzja ustalająca wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wyklucza możliwość wydania nowej decyzji w tym samym przedmiocie na podstawie przepisów wprowadzonych nowelizacją ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z 2016 roku, która dotyczy sytuacji braku wcześniejszych decyzji. Zmiany w wykazie osób uprawnionych reguluje art. 18 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym zgłoszenia dokonuje zarząd wspólnoty, a nie indywidualny członek.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni A. D. złożyła wniosek o wydanie nowej decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J., powołując się na zmiany w przepisach. Starosta odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na istniejącą od 1964 roku decyzję ustalającą wykaz uprawnionych oraz na fakt, że zmiany w wykazie może zgłaszać jedynie zarząd wspólnoty. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty. Wnioskodawczyni zaskarżyła postanowienie Wojewody do WSA, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i procesowych, w tym przewlekłość postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] lipca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga wniesiona przez A. D. działającą przez pełnomocnika P.W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania nowej decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J.. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Starosta R. (dalej organ I instancji) postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania nowej decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J., wskazując w podstawie prawnej art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu [...] stycznia 2017r. do organu I instancji wpłynęło pismo A. D. (dalej wnioskodawczyni, strona, skarżąca) z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J.. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. wnioskodawczyni została przez organ I instancji poinformowana, że w stosunku do Wspólnoty Gruntowej wsi J. w dniu [...] maja 1964 r. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. wydał decyzję ustalającą wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J.. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 28 poz. 168) Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. ustalił, że nieruchomość o powierzchni [...] ha położona we wsi J. stanowi wspólnotę gruntową w rozumieniu przepisów art. 1 ust. 1 ustawy. Następnie na podstawie art. 8 ust. 2 powołanej ustawy organ wydał decyzję z dnia [...] maja 1964 r. o ustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Wspólnota została wykazana w operacie ewidencji gruntów w dniu [...] listopada 2006 r. zmianą nr [...]. Organ I instancji zwrócił uwagę, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. Zarząd Wspólnoty Gruntowej wsi J. działając na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych złożył wniosek o dokonanie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków zgłaszając zmianę w wykazie osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie w pozycji 8 tak, aby w miejsce J. D. wpisać jego następczynię prawną A. M. D.. Na skutek powyższego organ ewidencji gruntów w dniu [...] sierpnia 2016 r. wprowadził zmianę nr [...] wykazując w operacie ewidencji gruntów obręb J. w miejsce J. D. bez zmiany udziału we wspólnocie jego następczynię prawną A. M. D.. Zdaniem organu I instancji wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J. w sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] maja 1964 r. byłoby obarczone wadą prawną, powodującą nieważność rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych tylko zarząd wspólnoty gruntowej może zgłaszać do ewidencji wszelkie zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Takich uprawnień nie posiada osoba mająca udział we wspólnocie gruntowej. W tej sytuacji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., uznając, że żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, Starosta R., postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania. Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem, wnioskująca złożyła zażalenie, w którym podniosła, że upływ ustawowego terminu do składania wniosków o stwierdzenie prawa do udziału we wspólnocie gruntowej nastąpił z dniem [...] grudnia 2016 r. Złożenie wniosku dotyczącego wskazania następcy prawnego po J. D. jako osoby uprawnionej do udziału we wspólnocie skutkował obowiązkiem wydania decyzji administracyjnej o zmianie decyzji nr [...]z dnia [...] stycznia 1964 r. w oparciu o art. 8a ustawy. Dokonanie zmian w ewidencji gruntów to czynności materialno-techniczne, a wypisy z ewidencji gruntów mają charakter dokumentów informacyjno-technicznych, a nie kształtujących prawa i obowiązki podmiotów wynikające z decyzji administracyjnych. Przepis art. 18 ust. 2 ustawy nie stoi w sprzeczności do art. 8a ust. 5 ustawy. Jej zdaniem aktualizacja osób uprawnionych oraz udziału jedynie w ewidencji gruntów bez wydania decyzji administracyjnych kształtujących prawa i obowiązki współwłaścicieli nieruchomości stanowi naruszenie przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Sporządzenie aktualnego wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej jest podstawą do jej działania zgodnego z przepisami. Rozpoznając odwołanie Wojewoda [...] (dalej organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 8m ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. 2016 poz. 703). W uzasadnieniu organ odwoławczy ocenił, że organ I instancji rozstrzygając sprawę zastosował właściwe przepisy prawa, w następstwie czego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania. Skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła działająca przez P. W., A. D.. Skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 8a ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. 2016 poz. 703) poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało tym, że Starosta R. nie wydał decyzji o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J. i wydaniem przez Wojewodę [...] postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Starosty; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 12 w związku z art. 35 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie, czego skutkiem było wydanie przez Wojewodę [...] postanowienia nr [...]dopiero po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia zażalenia na postanowienie Starosty R. o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty tożsame z tymi wywiedzionymi w odwołaniu. Dodatkowo skarżąca wskazała, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Wojewodę [...] ograniczyło się do analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji. Organ wyższego stopnia nie przeprowadzał żadnych własnych dowodów w sprawie, nie przesłuchał świadków, nie gromadził dodatkowych dokumentów, nie dokonywał oględzin ani nie pozyskiwał opinii biegłych. Postępowanie w II instancji trwało ponad 6 miesięcy, zamiast zostać zakończone bez zbędnej zwłoki. Skarżąca nie została poinformowana o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, ani o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy. W konkluzji wniosła o uchylenie postanowienia Wojewody [...] i poprzedzającego go postanowienia Starosty R., stwierdzenie, że Wojewoda [...] jako organ wyższego stopnia w sposób przewlekły prowadził postępowanie administracyjne oraz zobowiązanie organu I instancji do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi J. i zakończenie postępowania w drodze wydania stosownej decyzji w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku Sądu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd kontroluje postanowienie organu wydane na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., którym organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania nowej decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J.. Przypomnienia wymaga zatem, że orzekające organy po pierwsze ustaliły, że Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, iż nieruchomość o powierzchni [...]ha położona we wsi J. stanowi wspólnotę gruntową w rozumieniu przepisów art. 1 ust. 1 ustawy. Po drugie decyzją z [...] maja 1964 r., wydaną na podstawie art. 8 ust. 2 powołanej ustawy - ustalono wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Wspólnota została wykazana w operacie ewidencji gruntów w dniu [...] listopada 2006 r. zmianą nr [...]. Również wymaga zaznaczenia, że Zarząd Wspólnoty Gruntowej wsi J. na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, złożył wniosek o dokonanie zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J. w pozycji 8, w ten sposób aby w miejsce J. D. wpisać jego następcę prawnego A. M. D.. Instytucja wspólnot gruntowych została uregulowana w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 169 z późn. zm., aktualnie Dz. U. z 2016 r., poz. 703). Przepis art. 8 ust. 1 tej ustawy w pierwotnym brzmieniu przewidywał, że właściwe do spraw rolnych i leśnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych ustalą stosownie do przepisów art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie. Wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych i leśnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Przytoczony przepis stanowił podstawę prawną wydania powołanych przez organy obu instancji decyzji nr [...]z dnia [...] stycznia 1964 r. i decyzji z dnia [...] maja 1964 r. o ustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Wspólnota została wykazana w operacie ewidencji gruntów w dniu [...] listopada 2006 r. zmianą nr [...]. Na skutek późniejszych zmian ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przepisy art. 8 ust. 1 i 2 tej ustawy w dniu 31 stycznia 2015 r. stanowiły, że: 1. starosta ustala, stosownie do przepisów art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie. 2. wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala, w drodze decyzji, starosta. Dla obszarów gmin projekty takich wykazów sporządzają wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma nowelizacja ustawy dokonana z dniem 1 stycznia 2016 r. na mocy ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U z 2015 r. poz. 1276). Na skutek tej nowelizacji zmieniono bowiem między innymi art. 6 ust. 2 ustawy, w związku z czym z dniem 1 stycznia 2016 r. art. 6 uzyskał następujące brzmienie: 1. uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty; 2. jeżeli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, uprawnionymi do udziału w takiej wspólnocie są osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania lub osoby prawne mające siedzibę na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę, lub osoby mające miejsce zamieszkania na terenie innej miejscowości, a prowadzące gospodarstwo rolne, chyba że w okresie 5 lat przed dniem wejścia w życie ustawy osoby te faktycznie ze wspólnoty nie korzystały; 3. niekorzystanie ze wspólnoty gruntowej w okresie wymienionym w ust. 1 bądź w ust. 2 nie powoduje utraty uprawnień, jeżeli spowodowane to było klęską żywiołową, wypadkami losowymi lub innymi szczególnymi względami. Ponadto z dniem 1 stycznia 2016 r. po art. 6 ustawy dodany został przepis art. 6a w brzmieniu: 1. jeżeli nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, uprawnionymi do udziału w tej wspólnocie są: 1) osoby fizyczne lub prawne, które posiadają gospodarstwa rolne i nieprzerwanie przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. faktycznie korzystały ze wspólnoty gruntowej albo 2) osoby fizyczne, które mają miejsce zamieszkania na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę lub prowadzą w tej miejscowości gospodarstwo rolne - jeżeli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, chyba że przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. osoby te faktycznie nie korzystały ze wspólnoty. 2. niekorzystanie ze wspólnoty gruntowej w okresie wymienionym w ust. 1 pkt 1 nie powoduje utraty uprawnień, jeżeli spowodowane było klęską żywiołową, wypadkami losowymi lub innymi szczególnymi względami. Wreszcie, na skutek nowelizacji uchylony został ustęp 2 art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zaś ustęp 1 tego artykułu uzyskał nowe brzmienie, wedle którego starosta wydaje decyzję o ustaleniu, które spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 2 i 3, stanowią mienie gromadzkie. Jednocześnie po art. 8 ustawy dodane zostały art. 8a-8o. Przepis art. 8a stanowi między innymi, że: ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie następuje na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2016 r. przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego (ust. 1); starosta wydaje decyzję, o ustaleniu, które nieruchomości spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1, stanowią wspólnotę gruntową (ust. 4); starosta wydaje decyzję o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie (ust. 5); w przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, starosta wydaje decyzję o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie na podstawie art. 6 ust. 1 lub 2 (ust. 7). W świetle całokształtu przytoczonych uregulowań prawidłowe jest stanowisko Wojewody [...], iż przepis art. 8a ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Nie zasługuje na podzielenie pogląd skarżącej, że przepisy art. 8a i następne ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych stanowią inną niż art. 145-145b k.p.a. albo art. 154-156 k.p.a., samodzielną podstawę do wzruszenia decyzji ustalającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Wyjaśnić należy, że przepis art. 8a ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych dotyczy przypadków, w których dotychczas nie zostały wydane decyzje o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową i ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Zatem nowelizacja ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych miała na celu ułatwienie uregulowania stanu prawnego wspólnot gruntowych przez wydanie decyzji administracyjnych ustalających, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie w sytuacji, gdy wcześniej decyzji takich nie wydano, a zatem stan prawny gruntów stanowiących wspólnotę był nieuregulowany. To właśnie tego rodzaju sytuacji dotyczy określony w art. 8a ustawy termin do dnia 31 grudnia 2016 r. na złożenie wniosku przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, bowiem jak wyżej wyjaśniono, w stosunku do Wspólnoty Gruntowej wsi J. w dniu [...] maja 1964 r. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. wydał decyzję ustalającą wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi J.. Decyzja ta uzyskała walor ostateczności. Prawidłowa była ocena organów obu instancji, że kwestie zmian w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej regulują przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Stosownie do dyspozycji art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w przypadku wspólnot gruntowych wpisowi do ewidencji gruntów z urzędu podlegają następujące dane: nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty. Zatem dla zaistniałych po wydaniu decyzji zmian podmiotowych lub przedmiotowych we wspólnocie gruntowej w przepisach ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie zastrzeżono formy decyzji administracyjnej, albowiem z art. 18 ust. 2 zdanie drugie ustawy jednoznacznie wynika, że późniejsze zmiany - w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiany statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu - następują w formie wpisu do ewidencji gruntów, a zmiany te zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Takiego uprawnienia, w myśl tego przepisu nie ma zatem skarżąca co podkreślenia wymaga, a to oznacza, że organ ewidencyjny nie mógł uwzględnić wniosku o wpisaniu skarżącej o wpisanie jej w miejsce J. D. jako jego następczyni prawnej. Sąd zwraca uwagę na treść art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zgodnie z wymienionym przepisem do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie tej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Rzeczony przepis nie przewiduje ograniczeń w jego stosowaniu. Uzasadnione jest zatem uznanie, iż znajduje on zastosowanie także do decyzji wydanej przed dniem jego wejścia w życie, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Niezależnie od powyższego stanowiska trzeba wskazać, że w trybach przewidzianych w przepisach art. 154 i 155 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane decyzje wadliwe, które powinny być poddane kontroli w innych postępowaniach nadzwyczajnych, np. art. 145 lub art. 156 k.p.a., ponieważ pomiędzy tymi postępowaniami nie ma konkurencji. Decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R., której dotyczy wniosek skarżącej, jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, a także decyzją związaną. Właściwy do jej wydania organ stwierdził bowiem, że wystąpił określony stan faktyczny, z którym ustawodawca w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wiąże określony skutek prawny. Ponadto wymieniona decyzja nie stanowi decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, wobec czego już z tej przyczyny wyłączone było zastosowanie do niej art. 154 k.p.a. Końcowo zwrócić uwagę należy, że kwestie zmian w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej regulują przepisy powołanej ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zaś stosownie do art. 18 ust. 2 tej ustawy, po ujawnieniu wspólnoty, tylko zarząd wspólnoty gruntowej może zgłaszać do ewidencji wszelkie zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Takiego uprawnienia nie ma skarżąca. Oznacza to, że organ nie mógł uwzględnić wniosku ani o wydanie decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej Wsi J., ani wpisać jej w miejsce poprzednika. Wobec tego niezasadne były zarzuty dotyczące ograniczenia się przez organ II instancji do analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez Starostę R., gdyż organy zgromadziły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy. Nie było konieczności przesłuchiwania świadków, pozyskiwania opinii biegłych, dokonywania oględzin czy pozyskiwania innych dokumentów, które nic istotnego do sprawy by nie wniosły. Chybiony jest także zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 35 k.p.a. Badanie zarzutów dotyczących nie załatwienia sprawy w terminie - w sprawie ze skargi na postanowienie organu było niedopuszczalne. Sąd bowiem nie rozpoznawał skargi na bezczynność organu czy przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie. Słusznie jedynie zwraca uwagę skarżąca, iż organy powinny przestrzegać terminów do załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia przewidzianych przez k.p.a. Postawiony zarzut pozostaje bez wpływu na ocenę legalności kontrolowanego postanowienia. Skarga jako nie zawierająca usprawiedliwionych zarzutów podlegała oddaleniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302 tj. ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło