I FZ 352/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 465/18 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie skargi P.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie 1. Przedmiot zażalenia oraz podmiot je wnoszący 1.1. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IAS) wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 465/18. Postanowieniem tym Sąd zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi P.W. na decyzję Dyrektora IAS z dnia 26 kwietnia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2014 r. 2. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji 2.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) 2.2. Uzasadniając zawieszenie postępowania Sąd ten stwierdził, że rozstrzygnięcie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) pytania prejudycjalnego przedstawionego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2018 r. o sygn. akt I FSK 126/18, "będzie miało bezpośrednie przełożenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie". 3. Zażalenie Dyrektora IAS 3.1. Organ podatkowy zaskarżając postanowienie Sądu pierwszej instancji wniósł o uchylenie tego orzeczenia. W jego ocenie nie było podstaw do zawieszenia postępowania przez Sąd, gdyż stan faktyczny sprawy podatkowej różni się od tej, w której Naczelny Sąd Administracyjny zadał pytanie prejudycjalne. Ponadto Dyrektor IAS zwrócił uwagę, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wymagało: - rozważenie zastosowania tej instytucji w kontekście zasady nakazu rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki i zasady szybkości postępowania; - wykazania przez Sąd w sposób niebudzący wątpliwości, że stan faktyczny daje podstawy do zawieszenia postępowania. Tymczasem według organu Sąd pierwszej instancji nie wykazał jakie okoliczności przemawiały za jego zawieszeniem oraz nie ocenił, czy istniały w sprawie względy celowościowe do podjęcia tego rodzaju czynności procesowej. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1 Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. 4.2. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania przed TSUE. Z kolei w myśl art. 7 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. 4.3. Celowość podjęcia na podstawie przepisu art. 125 § 1 P.p.s.a. rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania pozostawiona została ocenie sądu. Uznanie to nie może być jednak dowolne. Z tej przyczyny obowiązkiem sądu jest rozważenie, a w konsekwencji i dostateczne wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w prowadzonej sprawie. Podkreślić bowiem trzeba, że związek między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego musi cechować się tym, że rozstrzygnięcie tego ostatniego stanowić będzie istotną podstawę do rozstrzygnięcia sprawy głównej. Innymi słowy rozstrzygnięcie TSUE tylko wtedy upoważniać będzie do zawieszenia postępowania prowadzonego przed sądem administracyjnym, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, co do której rozważane jest jej zawieszenie. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08, podkreślono, że art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że dla sądu administracyjnego kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi, czy kontrolowany akt (objęty skargą) odpowiada prawu. 4.4. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji nie wynika z jakich konkretnie powodów udzielenie przez TSUE odpowiedzi na zagadnienie prawne powołane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. W postanowieniu tym zabrakło jakichkolwiek dających się zweryfikować rozważań dotyczących związku tej sprawy sądowoadministracyjnej z zagadnieniem prawnym mającym być przedmiotem wypowiedzi TSUE. Sąd pierwszej instancji przede wszystkim zaniechał przedstawienia problemu prawnego zaistniałego w sprawie podatkowej oraz motywów wykazujących, że to konkretne, przyszłe orzeczenie TSUE, jeśli zostanie podjęte w uruchomionym już trybie prejudycjalnym, będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora IAS. Trafnie wobec tego organ podatkowy podniósł w zażaleniu, że Sąd pierwszej instancji nie wykazał jakie okoliczności przemawiały za zawieszeniem postępowania oraz nie ocenił, czy istniały w sprawie względy celowościowe dla jego zawieszenia. Wskazana wada uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji nie pozwalała zatem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na zaakceptowanie w tych okolicznościach zasadności zawieszenia postępowania sądowego, dokonanego zaskarżonym orzeczeniem. Pierwszy z Sądów nie wykazał bowiem stosowną argumentacją, że rzeczywiście problemy prawne, które musi rozstrzygnąć w ramach dokonania kontroli legalności decyzji Dyrektora IAS, mają dostateczny związek z zagadnieniem przedstawionym TSUE. Mając na uwadze, że to Sąd pierwszej instancji z urzędu uważał za konieczne zawieszenie postępowania, bez dostatecznego wykazania przez niego zaistnienia ku temu przesłanek, Naczelny Sąd Administracyjny musiał uchylić zaskarżone postanowienie. Stan ten uniemożliwił jednocześnie dokonanie merytorycznej oceny istnienia związku między tymi postępowaniami, bo takowego Sąd pierwszej instancji nie przedstawił w sposób prawem wymagany. 4.5. Podstawę prawną niniejszego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowił art. 188 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.