V SA/Wa 1780/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2018 r. sprawy ze sprzeciwu Zarządcy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Pismem z [...] marca 2016 r. M. Sp. z.o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w O. (dalej: "Spółka") wystąpiła z wnioskiem o rozłożenia na raty opłaty za składowanie odpadów i wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza na eksploatowanym składowisku w K. gm. K. za 2015 r. w łącznej wysokości 246 100 zł na 36 równych miesięcznych rat. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż konieczność zapłaty zobowiązania w pełnej wysokości może doprowadzić do likwidacji nowoutworzonego oddziału Spółki w B. i zwolnieniu pracowników. Spółka nie dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi jednorazową zapłatę zobowiązania bez negatywnych konsekwencji dla wypłacalności Spółki. Ponadto podniesiono, iż w trakcie prowadzenia działalności w 2015 r. mieszkańcy gminy K. rozpoczęli protest, całkowicie uniemożliwiając prowadzenie działalności zarobkowej na instalacji w K. Dojazd do składowiska został całkowicie zablokowany przez protestujących poprzez bezprawne zajęcie pasa drogowego drogi publicznej. Dodatkowo Starosta S. pod naciskiem opinii publicznej próbował bezprawnie cofnąć posiadaną przez Spółkę decyzję dotyczącą składowiska. Całokształt zaistniałych działań spowodował, że Spółka nie była w stanie osiągnąć zakładanych przychodów, równocześnie ponosząc koszty związane z zapewnieniem bezpieczeństwa i własnego nadzoru nad instalacją. Decyzją z [...] maja 2016 r. nr [...] Marszałek Województwa M. odmówił M. Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w O. rozłożenia na raty ww. opłaty. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły zdarzenia nadzwyczajne, a podnoszone argumenty nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci rozłożenia zobowiązania na 36 równych rat. Strona jest profesjonalnym przedsiębiorcą działającym w grupie kapitałowej, a fakt zaistnienia zdarzeń, który spowodował, iż Spółka nie była w stanie osiągnąć zakładanych przychodów nie jest nadzwyczajną okolicznością, która uzasadnia rozłożenie na raty zobowiązania, gdyż są to rzeczywiste sytuacje związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i winny być uwzględnione w kosztach ponoszonych przez przedsiębiorstwo. Ponadto wskazano, iż z analizy dokumentów finansowych Spółki wynika, że Strona posiada środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych, a jej sytuacja ekonomiczna nie jest na tyle trudna, aby należność z tytułu opłaty za korzystanie ze środowiska w 2015 r. nie mogła być uregulowana w całości. Od tej decyzji pismem z 27 maja 2016 r. M. Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w O. złożyła odwołanie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] września 2018 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) dalej: "K.p.a." uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż jakkolwiek przedsiębiorcy, jako profesjonaliści, prowadząc działalność gospodarczą muszą liczyć się z ryzykiem z tym związanym i tak planować swoje działania, aby móc regulować swe zobowiązania wynikające bezpośrednio z prowadzonej przez siebie działalności. Jednakże, chociaż opłaty za korzystanie ze środowiska wynikają z ustawowego obowiązku i muszą być uwzględniane przy planowaniu działalności, to jednak w ocenie organu odwoławczego, protesty mieszkańców i blokowanie dojazdów do eksploatowanego składowiska są okolicznościami niezależnymi i trudnymi do przewidzenia. SKO w W. wskazało ponadto, iż organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę winien odnieść się do przedłożonego przez Spółkę materiału dowodowego i dokonać na tej podstawie analizy sytuacji finansowej skarżącej Spółki. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, powinien ponownie przeanalizować przesłankę "ważnego interesu podatnika". W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona skarżąca - Zarządca Masy Sanacyjnej M. Sp. z o.o. z siedzibą w O., wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, z uwagi na nieprawidłowe oznaczenie strony postępowania i wydanie decyzji wobec podmiotu, który nie był biernie legitymowany, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy z 7 września 2017 r. w sprawie VIII GR 11/17 otwarto postępowanie restrukturyzacyjne wobec firmy M. Sp. z o.o. w O. Zarządcą masy sanacyjnej został wyznaczony K. Sp. z o.o. w W. Zgodnie z art. 311 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r., poz.1508) postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Zarządca z chwilą jego ustanowienia obejmuje w zarząd całość majątku dłużnika i działa w jego imieniu, aż do zakończenia postępowania sanacyjnego. Tym samym jest on legitymowany do występowania w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony. Po otwarciu wobec MPK postępowania restrukturyzacyjnego organ prowadzący postępowanie administracyjne powinien dokonać przekształcenia podmiotowego po stronie odwołującego, czego jednak nie dokonał. Informacje o otwarciu tego postępowania są uwidocznione w urzędowym KRS Spółki, który jest powszechnie dostępny. Nie wezwano do udziału w charakterze strony podmiotu uprawnionego, tj. Zarządcy Masy Sanacyjnej, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji wobec podmiotu, który nie był biernie legitymowanym, co jest wadą decyzji dyskwalifikującą ją z obrotu prawnego. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż w niniejszym postępowaniu zarówno wnioskodawcą, jak również wnoszącym odwołanie była M. Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w O. i decyzja z [...] września 2018 r., znak [...] została doręczona ww. Spółce. Jakkolwiek z załączonych do sprzeciwu dokumentów wynika, iż zostało otwarte postępowanie sanacyjne dłużnika M. Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w O. i został wyznaczony Zarządca, to jednakże w ocenie SKO w W. doręczenie decyzji Spółce, a nie Zarządcy nie oznacza, że decyzja ta została skierowana do podmiotu nie będącego stroną. SKO w W. nie zostało poinformowane przez Skarżącego, iż wobec Spółki otwarto postępowanie restrukturyzacyjne i został wyznaczony Zarządca, dlatego też organ doręczył ww. rozstrzygnięcie Spółce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Stosownie do art. 64a p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują decyzje administracyjne wydane na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., tj. decyzje uchylające decyzje wydane przez organ pierwszej instancji i przekazujące mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, rozpatrując złożony od nich sprzeciw. W myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zaskarżony akt w pierwszej kolejności podlega zatem badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461). Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] września 2018 r. uchylającej decyzję Marszałka Województwa M. z [...] maja 2016 r., którą organ odmówił M. Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w O. rozłożenia na raty opłaty za składowanie odpadów i wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za 2015 r. na eksploatowanym składowisku w K., wykazała, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., co uzasadniało konieczność stwierdzenia jej nieważności. Jako adresata ww. decyzji wskazano M. Sp. z.o.o. spółka komandytowa z siedzibą w O., decyzja została doręczona Spółce. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy z 7 września 2017 r. sygn. akt VIII GR 11/17, wobec dłużnika M. Sp. z o.o. spółka komandytowa w O. (nr KRS [...]) otwarto postępowanie sanacyjne. Punkt III ww. postanowienia zawiera zapis: "odebrać zarząd własny dłużnikowi i wyznaczyć zarządcę – K. sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]) reprezentowaną przez prezesa zarządu D. K. (nr licencji [...]). Zdaniem Sądu działanie SKO w rozpoznawanej sprawie dotknięte było wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 311 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508) postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Wskazany przepis dotyczy również postępowań będących w toku. W tej sytuacji należało uznać, że skierowanie decyzji w drugiej instancji do M. Sp. z.o.o. spółka komandytowa z siedzibą w O. - dłużnika, w stosunku do którego otwarto postępowanie sanacyjne było niedopuszczalne, ponieważ z dniem [...] września 2017 r. (postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy z 7 września 2017 r. sygn. akt VIII GR 11/17), dłużnik utracił prawo zarządu. Ze wskazanych wyżej powodów legitymowanym do występowania w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony jest wskazany w ww. postanowieniu Sądu Zarządca. W świetle art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. decyzja skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie jest nieważna. Stosownie do art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotne jest nadto wskazanie, że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Mając na uwadze powyższą regulację należy wskazać, że kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego, zachodzi wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie ma przymiotu strony. W przypadku gdy jako stronę oznaczono podmiot, który nie może być stroną postępowania, taka decyzja jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Przez sformułowanie "skierowanie decyzji" należy bowiem rozumieć określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu prawa. Należy podkreślić, że organy rozstrzygające daną sprawę administracyjną zobowiązane są do ustalenia - za pomocą wszelkich środków dowodowych - aktualnego kręgu stron postępowania. Bez znaczenia pozostają natomiast przyczyny, dla których podmiot będący stroną postępowania utracił ten status oraz przyczyny, z powodu których organ okoliczności tych nie ustalił. Uznanie przez Sąd, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa spowodowało, że Sąd nie miał możliwości ocenić jej merytorycznej prawidłowości. Skoro zatem organ skierował zaskarżoną decyzję do osoby nie będącej stroną w sprawie to konieczne stało się stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.), o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – jak w sentencji wyroku.