I SA/Wa 996/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako organ/komisja) decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. umorzyła postępowanie z wniosku J. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją komisji z dnia [...] września 2017 r. uchylającą w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...] i umorzyła postępowanie. Jako podstawę decyzji komisja przywołała art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako kpa) w zw. z art. 38 ust. 1 i art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718. zm. Dz.U.2018, poz. 431 – dalej jako ustawa) oraz art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 431- dalej jako ustawa zmieniająca). W skardze na ww decyzję J. P. (dalej jako skarżący) zarzucił komisji naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie i naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 7 ustawy zmieniającej poprzez uznanie, iż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem przedmiotowej decyzji należy uznać obecnie za bezprzedmiotowy, albowiem zaskarżona decyzja komisji z dnia [...] września 2017 roku jest ostateczna, w sytuacji gdy: a. komisja uwzględniła ww wniosek i rozpatrzyła ponownie sprawę w toku rozprawy odwoławczej w dniu [...] listopada 2017 roku, a w konsekwencji postępowanie wszczęte z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało zakończone, co prowadzi do wniosku, że decyzja o jego umorzeniu została wydana w sposób bezpodstawny, b. przepis intertemporalny nie miał zastosowania w sprawie niniejszej, albowiem zarządzając zamknięcie rozprawy, Przewodniczący komisji stwierdził, że sprawa została już wyjaśniona, co implikowało wydanie orzeczenia i uniemożliwiało uznanie, iż toczyło się postępowanie, zważywszy na fakt, że komisja nie prowadziła postępowania po zamknięciu rozprawy, 2. art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 12 § 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa poprzez umorzenie postępowania w oparciu o przepisy ustawy po prawie 4 miesiącach od rozprawy odwoławczej, która odbyła się [...] listopada 2017 roku oraz po wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy na [...] lutego 2018 roku. Wg skarżącego to determinuje stwierdzenie, iż komisja celowo zwlekała z wydaniem decyzji odwoławczej, unikając w sposób oczywisty konfrontacji z zarzutami stawianymi we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy aż do wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej, na podstawie których uznała decyzję z [...] września 2017 roku za ostateczną; 3. art. 127 § 3 kpa poprzez zaniechanie wydania decyzji odwoławczej dot. nieruchomości położonej przy ul. [...] w rozsądnym i adekwatnym terminie, w sytuacji gdy we wrześniu 2017r. po wydaniu decyzji I instancji komisja wykonywała jeszcze szereg czynności w postępowaniu wyjaśniającym; 4. art. 78 § 1 i 2 kpa poprzez niewydanie decyzji procesowej w przedmiocie oddalenia bądź uwzględnienia wniosków dowodowych strony, a w konsekwencji uniemożliwienie stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ administracyjny, nie przeprowadzając dowodu z przesłuchania świadków J. M., G. J., A. N. i H. G., 5. art. 7 kpa w zw. z art. 679 kpc w zw. z art. 366 kpc, w zw. z art. 365 § 1 kpa w zw. z art. 13 § 2 kpa, poprzez wskazanie, że spadek po S. W., C. W., E. W., F. L. i N. z domu W., L. (L.) W., W. E. z domu W., D. W., M. W., M. W., A. (A.) W., J. W. oraz R. W. nabył w całości spadkobierca ustawowy, tj. Skarb Państwa-Prezydent [...], co stanowi naruszenie powagi rzeczy osadzonej, albowiem prawomocnym, dotąd niewzruszonym orzeczeniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku (sygn. akt [...] [...] [...]), jako jedyny spadkobierca został powołany A. W., 6. art. 94 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa poprzez zaniechanie rozpoznania wniosku strony o zmianę terminu, ewentualnie odroczenie rozprawy, zaplanowanej na dzień [...] sierpnia 2017 roku na dzień począwszy od [...] września 2017 roku, 7. art. 80 kpa, art. 7 kpa, art. 77 kpa w zw. z art. art. 107 § 3 kpa poprzez dowolną i fragmentaryczną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności np. uznanie, iż decyzja z [...] października 2013 r. nr [...] zapadła z naruszeniem art. 155 kpa (...), wadliwe przyjęcie, iż w gestii Prezydenta [...] pozostawało zweryfikowanie kwestii następstwa prawnego po pierwotnych właścicielach nieruchomości położonej przy ul. [...], podczas gdy legitymacja do dziedziczenia spadku przez A. W. została stwierdzona prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...], które do dnia dzisiejszego nie zostało wzruszone, 8. art. 24 § 3 kpa w zw. § 3 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 maja 2017 r. w sprawie regulaminu działania komisji poprzez: a. uchybienie rzetelnemu i sumiennemu wykonywaniu obowiązków przez organ administracji publicznej, jednoznaczne wypowiadanie się członków Komisji w tym Przewodniczącego Komisji co do wiarygodności świadków i dowodów przed wydaniem decyzji, jak również komentowanie na bieżąco wartości dowodów za pomocą mediów społecznościowych, b. pozbawienie skarżącego rzeczywistego udziału w postępowaniu, (...) d. niejasne, nie poddające się kontroli kryterium wyboru świadków, e. określanie osób uczestniczących w procesach jako "mafii", w sytuacji gdy skarżącemu nigdy nie zostały postawione zarzuty działania w zorganizowanej grupie przestępczej, f. selekcjonowanie materiału dowodowego w sposób wyłącznie odpowiadający tezom członków komisji w całkowitym pominięciu dowodów kwestionujących ustalenia bądź sprzecznych z nimi, g. jawną i powszechnie znaną stronniczość komisji, w szczególności Przewodniczącego, 9. art. 29 pkt. 2 ustawy, poprzez jego zastosowanie i uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej i orzeczenie co do istoty sprawy, w przypadku gdy na zasadzie art. 29 pkt. 3 ustawy sprawa powinna być przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, albowiem konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, a mianowicie kwestia wzruszenia prawomocnego orzeczenia spadkowego i ustalenia następców prawnych po S. B. i innych ma niewątpliwie istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, co wykluczało obiektywnie orzeczenie komisji co do istoty sprawy w myśl ustawy, z uwagi na konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych, 10. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy, a w konsekwencji wadliwe ustalenie, na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, iż w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji Prezydenta [...] z dnia z dnia [...] października 2013 r. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ jak i uczestnicy - wnieśli o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z obowiązującą w dacie wydawania zaskarżonej decyzji treścią art. 10 ust. 4 ustawy, decyzje komisji oraz postanowienia są ostateczne (z wyłączeniem decyzji, o których mowa w art. 34 ust. 3 ustawy). Jakkolwiek zatem postępowanie z wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało wszczęte pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów ustawy, które dopuszczały dwuinstancyjny tok postępowania prowadzonego przez komisję, to jednak wg jednoznacznego brzmienia art. 7 ustawy zmieniającej - do postępowań toczących się przed komisją wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji (14 marca 2018 r.) stosuje się przepisy w nowym brzmieniu. Wobec tego postępowanie przed komisją zainicjowane wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem decyzji [...] września 2017 r. wskutek zmiany przepisów ustawy mających miejsce w toku tego postępowania stało się bezprzedmiotowe, a decyzja komisji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej tj. od 14 marca 2018 r. jest ostateczna i podlega osobnemu zaskarżeniu. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ nie naruszył zatem prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Błędne było powołanie się na art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy skoro wg kpa podstawę do umorzenia postępowania "odwoławczego" stanowi art. 138 § 1 pkt. 3 (w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy). Powyższe pozostaje jednak bez znaczenia dla wyniku kontrolowanej sprawy. Umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i jako rozstrzygnięcie procesowe jest odstępstwem od podstawowego celu postępowania administracyjnego, czyli załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty. Oczywiste jest przy tym, że ani art. 105 § 1 kpa ani art. 138 § 1 pkt. 3 kpa nie może być interpretowany rozszerzająco, przepisy te mają bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa (materialnego bądź procesowego) i ustalonego stanu faktycznego organ administracji nie ma podstaw do orzekania. W piśmiennictwie przyczyny bezprzedmiotowości postępowania dzieli się na podmiotowe i przedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r. II OSK 588/2011, LexPolonica nr 3961728, tak m.in. A. Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, str. 620). Z przyczyn przedmiotowych postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe jeżeli sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła charakter sprawy administracyjnej już podczas postępowania administracyjnego. Podmiotowa bezprzedmiotowość postępowania ma zaś miejsce wówczas gdy podmiot inicjujący postępowanie utracił zdolność do czynności prawnych bądź np. zmarł w toku postępowania a sprawa dotyczyła jego prawa o charakterze stricte osobistym. W kontrolowanej sprawie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony pod rządem przepisów go dopuszczających. Ponowne postępowanie prowadzone przez komisję miało swoje podstawy, które odpadły w związku z wejściem w życie art. 1 pkt. 7 c ustawy zmieniającej. Mamy tu do czynienia z tzw. następczą bezprzedmiotowością postępowania o charakterze przedmiotowym, tj. z niedopuszczalnością postępowania "odwoławczego", która zaistniała w toku postępowania wskutek zmiany przepisów ustawy. (por. też art. 15 kpa, art. 52 § 3 ppsa czy art. 78 zd. 2 Konstytucji RP). Dla oceny skutku tej zmiany bez znaczenia pozostaje, że organ procedował po zakończeniu sprawy decyzją [...] września 2017 r., jak również że przeprowadził rozprawę administracyjną w celu rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; a także w jakiej to było dacie. Istotne jest natomiast, że w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej nie zapadła decyzja komisji rozpoznająca wniosek skarżącego złożony w trybie art. 36 ustawy uchylonego następnie ustawą zmieniającą; a po tej dacie merytoryczna decyzja w tym zakresie była niedopuszczalna. Zarzuty skargi, gdy chodzi o zaskarżoną decyzję, zostały sformułowane w jej pkt. od 1 do 3. Pozostałe zarzuty dotyczą decyzji pierwszo-instancyjnej komisji, której legalności w niniejszym postępowaniu Sąd nie bada. Bezprzedmiotowe stało się zatem odnoszenie do ich treści. Również kwestia zarzutów co do przewlekłego procedowania komisji jest bezprzedmiotowa w niniejszej sprawie. Kontrola sprawności postępowania odbywa się bowiem w trybie i na zasadach wynikających z art. 3 § 2 pkt. 9 i art. 54 ppsa. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.