I SA/Wa 1161/18

WyrokWSA w Warszawie2018-12-11

Skład orzekający: Joanna Skiba, Elżbieta Sobielarska, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo stwierdziły nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, opierając się głównie na oświadczeniu świadka i mapach geodezyjnych, bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów, takich jak oględziny czy przesłuchanie świadków, które mogłyby potwierdzić lub zaprzeczyć istnieniu władztwa publicznoprawnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nie zebrały i nie oceniły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie przesłanki władztwa publicznoprawnego nad nieruchomością. Stwierdzono naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja o stwierdzeniu nabycia własności z mocy prawa ma charakter wywłaszczeniowy i wymaga bezspornego wykazania przesłanek.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy przez gminę. Organy administracji uznały, że spełnione zostały przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., w tym władanie publicznoprawne nad nieruchomością, opierając się głównie na oświadczeniu świadka i mapach geodezyjnych. Skarżący kwestionowali istnienie władztwa publicznoprawnego, zarzucając organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Zasądzono od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi I. R. i L. R. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz I. R. i L. R. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Inwstycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzją z [...] maja 2015 r., nr [...], stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez gminę –miasto [...] prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, zajętej pod częśc ulicy [...] w [...]. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli I. R. i L. R. Minister Inwstycji i Rozwoju ( dalej Minister) decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. Organ powołując treść art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. wskazał, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie tego przepisu nastąpiło jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielami przedmiotowej nieruchomości (wydzielonej z działki oznaczonej pierwotnie nr [...]) na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej w dniu 31 grudnia 1998 r. i obecnie są I. R. oraz L. R. Zatem bezspornym jest fakt, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto organa wskazał, że ulica [...] w [...] na mocy uchwały Rady Narodowej Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. St. Warszawskiego z 1988 r. Nr 17 poz. 186) posiadała w dniu 31 grudnia 1998 r. status drogi lokalnej miejskiej. Natomiast na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przedmiotowa droga stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą gminną. Analizując niniejszą sprawę pod kątem spełnienia przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się mapa do celów prawnych nieruchomości sporządzona przez geodetę uprawnionego D. L., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr[...], z której wynika, że działka [...] była zajęta pod drogę publiczną. Burmistrz Miasta [...] potwierdził, że przedstawiony na niej stan zajęcia pod drogę publiczna tj. ul.[...], jest zgodny ze stanem na dzień 31 grudnia 1988 r. Powyższe potwierdza także załączona do akt sprawy ,,Mapa do celów projektowych" z dnia 25 listopada 1998 r. sporządzona przez uprawnionego geodetę S. S., na którą zostały naniesione granice działki nr [...]. Z dokumentu tego bezspornie wynika, że działka nr [...] znajdowała się w granicach pasa drogowego. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika również, że w dniu 31 grudnia 1998 r. nad przedmiotową nieruchomością sprawowane było władztwo publicznoprawne. Środkami dowodowymi stanowiącymi podstawę do wykazania spełnienia przesłanki władania publicznego, mogą być: - umowy, zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r., dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi, - rachunki i faktury za wykonanie ww. prac zlecanych przez zarządcę drogi, - umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r., - dowód z zeznań świadków, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi - w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych na nieruchomości prac na dzień 31 grudnia 1998 r., - dowód z zeznań właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich wskazujący na wykonywanie władania publicznoprawnego. Minister wskazał, że katalog środków dowodowych w rozpatrywanej sprawie nie jest zamknięty, bowiem zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być zatem dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Oznacza to, że zarządca drogi może udowodnić zaistnienie przesłanki związanej z władaniem publicznoprawnym także w oparciu o oświadczenia pracowników świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych prac na drodze publicznej, w pasie której znajduje się dana nieruchomość w okresie obejmującym dzień 31 grudnia 1998 r. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2014 r. L. U.-długoletniego mieszkańca [...] a także uprawnionego wykonawcy robót elektroenergetycznych na terenie [...]. Z oświadczenia tego wynika, że na dzień 31 grudnia 1998 r. w pasie drogowym ulicy [...] istniały podziemne kable energetyczne i słupy linii energetycznej NN z oświetleniem ulicznym (drogowym), które konserwował L. U. Wykonując te zadania jednostka samorządu terytorialnego musiała wykonywać co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością. Wszelkie czynności związane z naprawą, konserwacją czy modernizacją posadowionej w pasie ul. [...] w [...] sieci i urządzeń elektrycznych musiały być zlecane przez Gminę lub z nią konsultowane. Z powyższego wynika, że czynności zarządcze w stosunku do ul. [...] w [...] wykonywane byty przez podmiot publicznoprawny zarówno przed dniem 31 grudnia 1998 r. jak i po tej dacie. Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że wszystkie przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. zostały spełnione i w sposób prawidłowy udokumentowane. Mając na uwadze powyższe, nie znalazł przesłanek uzasadniających konieczność uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. Skargę na powyższą decyzję Ministra Inwstycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018r. złożyli I. R. i L. R.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, polegające na zastosowaniu ustanowionego w tym przepisie mechanizmu wywłaszczeniowego i zaaprobowaniu decyzji organu pierwszej instancji stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności części nieruchomości skarżących oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m , w sytuacji gdy nie zaistniała w rozumieniu tego przepisu przesłanka władania publicznoprawnego przez jednostkę samorządu terytorialnego - Gminę [...] - przedmiotową częścią nieruchomości skarżących uznaną przez organy za pas drogowy, 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8 i 77 k.p.a., polegające na przyjęciu za podstawę dowodową wydanego rozstrzygnięcia jedynie oświadczenia Pana L. U., bez ustalenia kontekstu, okoliczności złożenia takiego oświadczenia oraz charakteru prac wykonywanych rzekomo przez L. U., oraz na zaakceptowaniu i niezakwestionowaniu przez organ odwoławczy przyjęcia przez organ pierwszej instancji za udowodnione, iż nieruchomość skarżących znajdowała się w części, co do której stwierdzono nabycie własności na rzecz Gminy [...], we władaniu publicznoprawnym tej Gminy, pomimo braku dowodów na ustalenie, iż takie władanie miało miejsce, 3) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 75, 77 i 85 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie podstawowego dowodu z oględzin przedmiotowej nieruchomości skarżących oraz innych wnioskowanych dowodów wnioskowanych przez skarżących, co miało podstawowe znaczenie dla błędnego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem oględziny wykluczyłyby zasadność założeń i przypuszczeń, jakie organ bezpodstawnie przyjął przy rozpoznawaniu sprawy, wynik oględzin nakazałby zakwestionować moc dowodową oświadczenia L. U., w konsekwencji zaś potwierdziłby brak podstaw do stwierdzenia, iż Gmina [...] władała publicznoprawnie przedmiotową częścią nieruchomości skarżących, 4) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8 i 77 k.p.a., polegające na uwzględnieniu przy wydawaniu rozstrzygnięcia niczym niepopartych przypuszczeń wyrażonych wcześniej przez organ pierwszej instancji co do rzekomego zlecania przez Gminę [...] lub konsultowania z nią czynności dotyczących sieci i urządzeń elektrycznych przy ul. [...] w [...], rozstrzygnięciu zaistniałych wątpliwości na niekorzyść skarżących oraz na zaakceptowaniu przez organ odwoławczy nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia tej kwestii. W konkluzji skarg wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżących wszystkich kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy uznać, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Zgodnie z tą regulacją prawną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że określone w nim grunty stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przesłanki te to: władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami zajętymi pod drogi publiczne, niestanowiącymi ich własności. Powołany art. 73 nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.) i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje to, że ulica [...] w [...] na podstawie Uchwały Rady Narodowej Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych ( Dz. Urz. Województwa Stołecznego Warszawskiego z 1988 r. nr 17 poz. 186), stanowiła drogę lokalną miejską, a na podstawie art. 103 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przedmiotowa droga stała się drogą gminną.Miała zatem charakter drogi publicznej. Nie jest również sporne, że działka nr [...] oraz działka nr[...], powstałe z podziału działki ewidencyjnej nr [...], w dacie 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność osób fizycznych. Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast przesłanka dotycząca sprawowania przez gminę władztwa publicznego nad sporną nieruchomością. Jeśli zaś chodzi o władztwo publicznoprawne nad sporną częścią nieruchomości (a w okolicznościach tej sprawy pośrednio także o zakres zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną) organy administracji nie odniosły się w żaden sposób do twierdzeń skarżących, że to oni przed dniem 31 grudnia 1998 r. sprawowali władztwo nad częścią nieruchomości oznaczoną obecnie jako działka nr [...].Skarżący nie przeczą, że sporna część nieruchomości (obecnie oznaczona jako działka nr [...] pozostawała poza ogrodzeniem pozostałej części ich nieruchomości (działki nr[...], obecnie nr[...]). Rzecz jednak w tym, że zdaniem skarżących przedmiotowa działka stanowi niezabudowany pas zieleni który służy wyłącznie im. Nie wiadomo zatem jaki element pasa drogowego miałaby stanowić przedmiotowa działka. To nasuwa też wątpliwości, czy wykonywane było władztwo publiczne nad tym obszarem. Wątpliwości - w odniesieniu do owego władztwa publicznego - wiążą się też z tym, jakie inne urządzenia techniczne i kiedy zostały wykonane w obszarze oznaczonym jako działka nr[...]. Tymczasem ustaleń w tych dwóch zakresach (odnośnie dwóch przesłanek wywłaszczenia z mocy prawa) organ dokonał wyłącznie na podstawie innych dowodów ( map geodezyjnych oświadczenia długoletniego mieszkańca [...] L. U.), nie konfrontując ich z twierdzeniami strony i nie przeprowadzając dowodów mogących potwierdzić lub zaprzeczyć twierdzeniom skarżących (np. z zeznań świadków, z przesłuchania strony, z oględzin nieruchomości lub innych). Takie postępowanie organów narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak podkreślono bowiem w wyroku NSA z 26 czerwca 2014 r., I OSK 2911/12, "zakres przestrzennego zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną nie musi zostać wykazany przy pomocy dokumentów geodezyjnych precyzujących jej granice. Można to uczynić korzystając także z innych źródeł dowodowych, aniżeli dokumenty geodezyjne" (LEX nr [...]). Ponadto należy zauważyć, że kolejną z przesłanek określonych w art. 73 jest przesłanka władztwa. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, dla udowodnienia władztwa należy wykazać wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2008r:, sygn. akt I OSK 1471/2007, Lex Polonica [...]). Udokumentowane władztwo winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polega. Tymczasem organy - jako dowód władania publicznoprawnego – wskazały oświadczenie złożone w dniu 19 sierpnia 2014 r. przez L. U. - długoletniego mieszkańca [...] i jednocześnie uprawnionego wykonawcę robót elektroenergetycznyzch-, z którego wynika, że w pasie drogowym ulicy [...] istniały na dzień 31 grudnia 1998 r. podziemne kable energetyczne i słupy linii energetycznej z oświetleniem ulicznym, które na zlecenie Urzedu Miasta [...] sukcesywnie konserwował. Jednakże do tego oświadczenia nie zostały załączone żadne inne dokumenty, które te mogłyby potwierdzić wykonywaniewładztwa publicznego na przedmiotowej nieruchomości zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia1998 r. oraz usytuowania urzadzen technicznych. Do środków dowodowych, stanowiących podstawę do wykazania spełnienia bądź nie przesłanki władztwa publicznego, zaliczyć można (co podkreślił organ odwoławczy): . - umowy zawarte przed dniem 31 grudnia1998 r., dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi; - rachunki i faktury za wykonanie ww. prac zlecanych przez zarządcę drogi; - umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r.; - oświadczenie zarządcy drogi - niemniej podkreślić należy, iż może ono stanowić dowód na władanie nieruchomością przez podmiot publicznoprawny jedynie w przypadku braku innych dokumentów fakt ten potwierdzających, przy czym z oświadczenia tego winno jednoznacznie wynikać w jakim okresie i jakie konkretnie czynności były podejmowane w ramach ww. władania; - dowód z zeznań świadków, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres. prowadzonych na nieruchomości prac na dzień 31 grudnia1998r.; - dowód z zeznań właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich. Natomiast oświadczenie L. U. nie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, nie zostało też skonfrontowane z żadnym innym dowodem. Okoliczność, że gmina przystąpiła do uregulowania stanów prawnych gruntów zajętych pod drogi publiczne blisko 20 lat po wejściu w życie wyżej opisanej regulacji prawnej, w związku z tym utrudnione jest udowodnienie pewnych faktów ze względu na brak dokumentów, nie może prowadzić do wykazania przesłanek określonych w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w sposób dowolny i uproszczony. Powołany przepis ma charakter wywłaszczeniowy, zatem właściciel nieruchomości nie może być pozbawiony własności bez bezspornego wykazania przesłanek w nim określonych. Reasumując, zdaniem Sądu, organy nie poczyniły wszystkich niezbędnych ustaleń odnośnie występowania przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, przez co przed podjęciem rozstrzygnięcia nie wyjaśniły dokładnie sprawy i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1, 80 i art. 110 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta ma bowiem charakter deklaratoryjny i może być wydana jedynie w sytuacji jednoznacznego potwierdzenia, że dana nieruchomość z mocy prawa przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Wydanie takiej decyzji w sytuacji braku jednoznacznych dowodów świadczących o zaistnieniu z mocy prawa takiego skutku jest w ocenie Sądu wadliwe. Formułując takie stanowisko, Sąd orzekający ma na względzie wywłaszczeniowy charakter omawianej regulacji prawnej oraz fakt, że wszczynane po dniu 31 grudnia 2005 r. przez jednostki samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa postępowania w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, wobec upływu terminu do składania wniosków o odszkodowanie, prowadzą do wywłaszczenia byłych właścicieli z ich prawa własności bez odszkodowania. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z brzmienia tego przepisu wynika, że przez pojęcie dowodu należy rozumieć także inne dowody niewymienione wyraźnie w tym przepisie. Art. 75 § 1 nie zawiera zatem zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu dowodowym, lecz jest to jedynie wyliczenie przykładowe. W tej sytuacji przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, biorąc pod uwagę ocenę i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych środków dowodowych, również wskazanych przez stronę skarżącą. Oznacza to konieczność przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości oraz, o ile organ uzna to za konieczne, również dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków, na okoliczność zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. i władztwa publicznego. Dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, na podstawie dokonanych ustaleń organ będzie mógł skonfrontować ustalony stan faktyczny z treścią przywołanego wyżej art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i ocenić możliwość jego zastosowania. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło