VII SA/Wa 1616/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi D. B. i G. B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2017r, znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania D. i G. B. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2016, nr [...] r., wpisującej do rejestru zabytków województwa [...] pod nr [...], relikty dawnego barokowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych w mieście M., gm. M., pow. W., w granicach opisanych w ww. decyzji i wykreślonych na mapie w skali 1:1000, stanowiącej integralny załącznik do ww. decyzji – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nr [...] z [...] grudnia 2016 r., wpisał do rejestru zabytków województwa [...] relikty dawnego barokowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych w mieście M., gm. M., pow. W., w granicach nieruchomości gruntowej oznaczonej jako części działek nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz w granicy działek nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] M., gm. M., pow. W.. Granice obiektu objętego ochroną wykreślono na wyrysie z mapy ewidencyjnej w skali 1:1000, stanowiącym integralny załącznik do powyższej decyzji. Powyższa decyzja została wydana w wyniku powtórnego rozpatrzenia sprawy, po uchyleniu przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzji nr [...] [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] marca 2016r. Organ drugiej instancji przekazując sprawę celem ponownego rozpoznania wskazał na konieczność wyjaśnienia przesłanek na podstawie których wyznaczono granice obszaru podlegającego ochronie. W ocenie organu odwoławczego, granice ochrony reliktów barokowego założenia ogrodowo-parkowego w M. zostały wyznaczone w sposób arbitralny, bez dostatecznego rozpatrzenia materiału dowodowego i wyjaśnienia wszelkich okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie. W szczególności, z materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji nr [...] nie wynikało, dlaczego ochroną konserwatorską nie został objęty cały teren, na którym zachował się system kanałów wodnych, w granicach odpowiadających kształtem schematycznym oznaczeniom parku na mapach historycznych. W uzasadnieniu orzeczenia z [...] grudnia 2016 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków przedstawił historię założenia pałacowo-ogrodowego w M. oraz scharakteryzował stan faktyczny opisując układ przestrzenny zabytku i tworzące go poszczególne elementy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wyczerpująco wskazał przesłanki upoważniające go do objęcia ochroną prawną reliktów dawnego barokowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych dowodząc, że założenie to posiada zarówno wartość naukową, jak i historyczną oraz artystyczną: "Relikty dawnego barokowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych, rozległymi łąkami tworzącymi daleką perspektywę z główną osią założenia na grobli, są świadkiem historii, zachowanym przykładem barokowego założenia ogrodowo-parkowego z czytelną ideą założenia ogrodu, miejscem prezentującym działalność i rozwój XVIII w. sztuki ogrodowej (wartość historyczna). Zachowany układ przestrzenny i wodny, który stanowił i stanowi najważniejszy strukturalny element założenia ogrodowo- parkowego, czytelna oś główna założenia parkowego, aleja biegnąca od zachowanej wyspy pałacowej (otoczonej kanałem) w kierunku wschodnim, do wzgórza, na którym w około 1836 roku powstał grobowiec, czytelny okrągły plac w centralnej części parku i alejka, biegnąca skośnie, w kierunku południowo-wschodnim, prowadząca do dawnej lodowni potwierdza, że relikty barokowego założenia ogrodowo-parkowego posiadają wartość artystyczną. Obiekt ten jest cennym źródłem naukowym, pod względem genezy formy, rozwiązań artystycznych i hydrotechnicznych. Obiekt ten posiada wartość naukową, gdyż jest unikatowym przykładem inspirowanym najlepszymi wzorcami zastosowanego rozwiązania posadowienia pałacu na wyspie otoczonej kanałem i założenie dużego ogrodu z kanałami, na P. i pograniczu [...]. W kontekście rozwoju barokowej sztuki parkowo-ogrodowej w kraju, województwie, regionie a nawet [...] może stanowić znaczące źródło do prowadzenia naukowych i dydaktycznych badań w tym temacie. Zachowane relikty o unikatowej formie stanowią ważny etap w rozwoju architektury i sztuki ogrodowej na [...]". Uzasadniając wyznaczony w decyzji zasięg terytorialny obiektu podlegającego ochronie organ wyjaśnił, że stanowi on kompromis między pierwotną, historyczną granicą a obecnym rzeczywistym stanem zachowania przedmiotowego założenia. Granica wpisu do rejestru zabytków nie została wyznaczona po historycznych granicach założenia i nie obejmuje swoim zasięgiem całego systemu kanałów wodnych, ze względu na trwałą dewaloryzację części terenów, m.in. poprzez posadowienie linii wysokiego napięcia. Podstawą do wytyczenia granic ochrony była analiza materiałów ikonograficznych (map historycznych) oraz oględziny terenowe obiektu. Od powyższej decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odwołanie złożyli D. i G. B.. Skarżący są właścicielami działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem p, której część znajduje się w granicach założenia wpisanego do rejestru zabytków. W uzasadnieniu odwołania wskazano na naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 7, 8, 9, 11, 77 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz na naruszenie art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Konkretyzując zarzuty skarżący podnieśli, iż decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nadal nie zawiera dostatecznego uzasadnienia przyjętych granic ochrony reliktów założenia ogrodowo-parkowego. Skarżący nie wiedzą w jaki sposób osiągnięto kompromis co do przyjętych granic ochrony i nie wytłumaczono im, którędy będzie przebiegała granica zabytku i dlaczego. Jak wskazali w treści odwołania: "Skarżący rozumieją kompromis jako porozumienie osiągnięte w drodze negocjacji organu z właścicielami nieruchomości przy uwzględnieniu stanu faktycznego i wartości historycznej, która ma być wpisana do rejestru zabytków. Tymczasem z uzasadnienia decyzji można domniemywać, że ów kompromis, na który powołuje się organ to w istocie jednostronna decyzja organu, która w dodatku nie została należycie uzasadniona". Skarżący poddali w wątpliwość fakt realizacji założenia ogrodowo-parkowego w M. wobec braku dowodów "w postaci np. nasadzeń czy innych elementów charakterystycznych dla zagospodarowania terenu na potrzeby ogrodu, które potwierdzałyby faktyczne istnienie (a nie tylko planowane) ogrodu o określonym kształcie i granicach. Odwołanie wniesiono z zachowaniem ustawowego terminu. Ponownie rozpatrując sprawę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Stosownie do ustawowej definicji zabytku nieruchomego, zawartej w art. 3 pkt. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest to nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będący dziełem człowieka lub związany z jego działalnością i stanowiący świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Przepisy tej ustawy określają, że ochronie i opiece bez względu na stan zachowania podlegają zabytki będące m.in. parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit g). W przedmiotowej sprawie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał rozstrzygnięcia na podstawie materiału dowodowego, na który składa się: opracowanie autorstwa mgr inż. arch. krajobrazu M. H.-N. i mgr K. K.-S.j (kwerenda historyczna) p.t. "Wartości zabytkowe oraz weryfikacja i określenie granic barokowego parku w M. pow. w." z 2014 r.; dokumentacja badań archeologicznych p.t. "P. w M., pow. W., woj. k. - Dokumentacja archeologicznych badań sondażowo-wiertniczych" autorstwa T. N., M. K., E. C. z 1972 r. oraz "Sprawozdanie z badań archeologiczno- architektonicznych Zamku w M. - badania w latach 1-14 lipca 2014 r., którego autorem jest S. D.. Ponadto, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków przeprowadził oględziny obiektu, a protokół z oględzin i dokumentacja fotograficzna znajdują się w aktach sprawy. W ocenie organu odwoławczego materiały te są wystarczające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zarówno w aspekcie historii zespołu, jak i jego aktualnego stanu zachowania. Powyższy materiał dowodowy wskazuje ponadto jednoznacznie, że zachowane relikty barokowego założenia ogrodowo-parkowego w M. posiadają wartości artystyczne, historyczne i naukowe, co zostało wyczerpująco wykazane w treści uzasadnienia decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2016 r. Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, należy stwierdzić, że ww. założenie jest świadectwem lokalnej historii, związanej przez blisko dwa i pół wieku z rodem v. B. władającym miastem. Barokowy pałac posadowiony na drewnianych palach, na wyspie otoczonej kanałem, z rozległym ogrodem typu francusko-holenderskiego, rozciągającym się za fosą, na płaskich, podmokłych terenach, z alejami poprowadzonymi na podwyższonych groblach, którym towarzyszyły kanały wodne, był rozwiązaniem nowatorskim i unikatowym na [...]. Zachowane do dziś i czytelne w terenie relikty założenia ogrodowo-parkowego - układ kanałów wodnych i alejek: oś główna biegnąca od zachowanej wyspy pałacowej w kierunku wzgórza, na którym znajduje się grobowiec; okrągły plac w centralnej części parku i skośna alejka, prowadząca do dawnej lodowni - jako elementy historycznej kompozycji przestrzennej, powiązanej z krajobrazem (daleka perspektywa na wzgórza, rozległe łąki) posiadają wartość artystyczną. Zachowane relikty zarówno ogrodu, jak i pałacu mają wartość naukową jako dokument epoki i stanowią cenne źródło badań i informacji o historii, kulturze materialnej i dziedzictwie niematerialnym miasta i rejonu. Decyzja organu I instancji obejmująca ochroną konserwatorską relikty barokowego założenia ogrodowo- parkowego w M. stanowi dopełnienie już funkcjonujących w obrocie prawnym decyzji: Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z [...] października 1989 r., wpisującej do rejestru zabytków grobowiec (w ruinie) ostatniego właściciela pałacu w M. wraz z aleją prowadzącą do niego od strony pałacu oraz [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] sierpnia 2004 r., wpisującej do rejestru zabytków majdan zamkowy otoczony mokrą fosą, z reliktami średniowiecznego zamku i barokowego zespołu pałacowo-parkowego przy ul. K. w M., w granicach działek nr [...] (część), [...] i [...] obręb [...]. Powyższe akty administracyjne tworzą warunki prawne do ochrony reliktów całego barokowego założenia rezydencjonalnego w M., posiadającego niespotykaną na P. kompozycję w typie "pałaców na wodzie", uzupełniając zakres ochrony o tereny, na których w latach 30. XVIII w. założono barokowy, geometryczny ogród, z symetrycznie wydzielonymi kwaterami oraz o część parkową, zadrzewioną (część wschodnia założenia). Najważniejszy element strukturalny tego założenia zieleni, będący szkieletem tej kompozycji, jakim jest układ wodny, zachował się do dziś. W ocenie organu drugiej instancji relikty dawnego barokowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych w mieście M. w pełni zasługują na objęcie ich wpisem do rejestru zabytków, wypełniając przesłanki definicji legalnej zabytku nieruchomego, wyrażone w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w art. 3 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit g. W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji stwierdził również, że zarzuty podniesione w odwołaniu są nietrafne. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wyjaśnił przesłanki, które legły u podstaw wyznaczenia granic terenu wpisanego do rejestru zabytków. Organ skonfrontował dostępne materiały kartograficzne i ikonograficzne z zachowanymi w terenie materialnymi pozostałościami założenia ogrodowo- parkowego i ich aktualnym stanem faktycznym, co przełożyło się na odstąpienie od ochrony części terenu, historycznie stanowiącego ogród, z zachowanym kanałem wodnym (dz. [...]), niemniej jednak trwale przekształconego istniejącą infrastrukturą. Zarzuty skarżących, iż granice ochrony nie zostały ustalone "w drodze negocjacji organu z właścicielami nieruchomości, przy uwzględnieniu stanu faktycznego i wartości historycznej" i w istocie jest to jednostronna decyzja organu, nie mogą być skuteczne. Istotą decyzji administracyjnej jest to, iż jest to jednostronna czynność (oświadczenie woli) organu administracji publicznej, podjęta na podstawie przepisów ustanawiających kompetencję tego organu, w trybie i w formie przewidzianej przepisami prawa proceduralnego, określająca konsekwencje stosowanej normy prawnej w odniesieniu do konkretnego adresata i w konkretnie oznaczonej sprawie. Decyzje administracyjne nie są wydawane w drodze zawierania kompromisów ze stronami postępowania, a w oparciu o delegacje ustawowe i przepisy prawa materialnego. Kompromisem przy wyznaczaniu granic terenu podlegającego ochronie w rozpatrywanej sprawie jest ograniczenie obszaru wpisanego do rejestru zabytków do terenu nieprzekształconego, który zachował wartości, z pominięciem historycznych części założenia obecnie zdegradowanych i trwale przekształconych. Odnosząc się do argumentów dotyczących braku dowodów na realizację ogrodu zgodnie z zachowanymi projektami np. w postaci nasadzeń roślin organ odwoławczy stwierdził, iż niepodważalnym dowodem istnienia przedmiotowego założenia ogrodowo-parkowego są istniejące kanały wodne, zbieżne z rysunkami projektowymi. Oczywistym jest, że takie elementy barokowego ogrodu jak partery ogrodowe, aleje, podział na kwatery, przy braku systematycznej pielęgnacji, na przestrzeni 180 lat (od śmierci ostatniego właściciela pałacu z rodu v. B. w 1836 r.) musiały ulec zniszczeniu i zatarciu. Organ odwoławczy podkreślił , że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie wpisał do rejestru zabytków barokowego ogrodu, a jego relikty, którymi w głównej mierze są: układ kanałów wodnych, częściowo układ komunikacyjny z główną osią kompozycyjną i nieprzekształcony teren, zachowujący powiązania widokowe z otaczającym krajobrazem. Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, powyższe relikty barokowego założenia ogrodowo-parkowego w M., stanowiące materialny dowód przeszłości tego terenu i świetności XVIII-wiecznej rezydencji, posiadają wartość historyczną, artystyczną i naukową. Powyższe zostało uzasadnione w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. jest zasadna pod względem merytorycznym i nie narusza przepisów prawa. Organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, właściwie ustalił stan faktyczny sprawy, a w treści ww. decyzji szeroko omówił wartości, które przesądziły o konieczności objęcia obiektu ochroną prawną. Mając na uwadze powyższe, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Od decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli D. i G. B. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja nadal nie zawierają uzasadnienia faktycznego, w zakresie ustalenia granic ochrony, w tym granic terenu wpisanego do rejestru zabytków jako relikt dawnego barokowego założenia ogrodowo - parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych w mieście M. Skarżący podnieśli, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że kompromisem przy wyznaczaniu granic terenu podlegającego ochronie jest ograniczenie obszaru wpisywanego do rejestru zabytków do terenu nieprzekształconego, który zachował wartości, z pominięciem historycznych części założenia obecnie zdegradowanych i trwale przekształconych. Tymczasem ani w decyzji Ministra ani w decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie wykazano i nie poparto konkretnymi dowodami, że przyjęty kompromis odnosi się właśnie do takiego obszaru. Skarżący podnieśli, iż jako właściciele nieruchomości nr [...] częściowo objętej wpisem do rejestru zabytków oczekiwali od organów wskazania dowodów, że założenie ogrodowo - parkowe będące przedmiotem niniejszego postępowania w ogóle istniało i w jakich granicach. Ponieważ takich dowodów organ nie wskazał dlatego brak jest uzasadnienia do objęcia ochroną właśnie takiego terenu jaki wskazano w decyzji. Skarżący podkreślili, iż organ I instancji w uzasadnieniu decyzji posługuje się sformułowaniami - "jest bardzo prawdopodobne", czy też, że "prace (ogrodowe} prawdopodobnie prowadzone były równolegle z pracami budowlanymi". Swoje stanowisko organ opiera jedynie o mapę z około 1800 roku gdzie wskazano na wydzielony z otoczenia teren ogrodu, wyspę, główną aleję i podziały na kwatery. Brak jest jednak dowodów, które potwierdzały by faktyczne istnienie (a nie tylko planowanie) ogrodu o określonym kształcie i granicach. W uzasadnieniu decyzji organ sam przyznaje, że podział ogrodu na kwatery (o ile w ogóle istniały) uległ zatarciu po śmierci ostatniego przedstawiciela rodu v.B. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z uchyleniem decyzji organu I instancji i zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Decyzja administracyjna podejmowana na podstawie wskazanego przepisu ma charakter uznaniowy tzn. należy do sfery uznania administracyjnego. Sądowa kontrola takiej decyzji jest ograniczona do zbadania, czy nie nosi ona cech dowolności, a nie zajmuje się celowością bądź też słusznością takiego rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sposób dostateczny wyjaśnił przesłanki , którymi kierował się wyznaczając granice terenu wpisanego do rejestru zabytków jako relikty dawnego barkowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych w mieście M. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w S., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2015 r., analizie akt sprawy oraz na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych w postaci materiałów źródłowych ,, Pałac w M., pow. W., woj. k. - Dokumentacja archeologicznych badań sondażowo-wiertniczych wykonana na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. autorstwa T. N., M. K., E. C. z 1972 r., "Sprawozdanie z badań archeologiczno-architektonicznych Zamku w M. - badania w latach 1-14 lipca 2014 r. którego autorem jest S. D., "Wartości zabytkowe oraz weryfikacja i określenie granic barokowego parku w M." autorstwa M. H.-N., K. K. S. z 2014r.) ustalił, że relikty zespołu pałacowo parkowo-ogrodowego znajdują się na wschodnim krańcu i osi ulicy Z. w M. Organ I instancji wyjaśnił, że granica wpisu do rejestru zabytków przedmiotowego założenia została wytyczona na podstawie analizy materiałów ikonograficznych (map historycznych) oraz oględzin terenowych obiektu, przeprowadzonych zarówno przez M. H. – N. współautorkę dokumentacji "Wartości zabytkowe oraz weryfikacja i określenie granic barokowego parku w M. , pow. W." oraz przez pracowników [...] w S. Wytyczona granica stanowi kompromis między pierwotną, historyczną granicą założenia, a obecnym rzeczywistym stanem zachowania przedmiotowego założenia. Granica wpisu do rejestru zabytków nie została wyznaczona po historycznych granicach założenia, ze względu na trwałą dewaloryzację części terenów, stanowiących pierwotnie założenie ogrodowo-parkowe. Z wyjaśnień organu konserwatorskiego wynika, że południowa historyczna granica założenia, nie nawiązuje kształtem do schematycznych oznaczeń granic parku na mapach historycznych, nie obejmuje swoim zasięgiem całego systemu kanałów wodnych (działki o numerze [...]), została skorygowana i wytyczona współcześnie ze względu na trwałą dewaloryzację przedmiotowego terenu przekształconego pod istniejącą linię wysokiego napięcia. Wytyczona południowa granica założenia stanowi kompromis pomiędzy historyczną granicą, a zastanym rzeczywistym stanem tego terenu. W uzasadnieniu decyzji wskazano jakie wartości zabytkowe, a tym samym cechy zabytku posiada przedmiotowe założenie ogrodowo-parkowe. Organy konserwatorskie wyjaśniły, iż relikty dawnego barokowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych mają zachowaną oryginalną substancję zabytkową oraz spełniają wymogi definicji legalnej zabytku zgodnie z art. 3 pkt. 1, 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. g ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Relikty dawnego barokowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych, rozległymi łąkami tworzącymi daleką perspektywę z główną osią założenia na grobli, są świadkiem historii, zachowanym przykładem barkowego założenia ogrodowo-parkowego z czytelną ideą założenia ogrodu, miejscem prezentującym działalność i rozwój XVIII w. sztuki ogrodowej (wartość historyczna). Zachowany został układ przestrzenny i wodny, który stanowił i stanowi najważniejszy strukturalny element założenia ogrodowo-parkowego, czytelna oś główna założenia parkowego, aleja biegnąca od zachowanej wyspy pałacowej (otoczonej kanałem) w kierunku wschodnim, do wzgórza, na którym w około 1836 roku powstał grobowiec, czytelny okrągły plac w centralnej części parku i alejka, biegnąca skośnie, w kierunku południowo-wschodnim, prowadząca do dawnej lodowni potwierdza, że relikty barokowego założenia ogrodowo- parkowego posiadają wartość artystyczną. Obiekt ten jest cennym źródłem naukowym, pod względem genezy formy, rozwiązań artystycznych i hydrotechnicznych. Przedmiotowy obiekt posiada wartość naukową, gdyż jest unikatowym przykładem inspirowanym najlepszymi wzorcami zastosowanego rozwiązania posadowienia pałacu na wyspie otoczonej kanałem i założenie dużego ogrodu z kanałami, na P. i P. W kontekście rozwoju barokowej sztuki parkowo ogrodowej w kraju, województwie, regionie a nawet [...] może stanowić znaczące źródło do prowadzenia naukowych i dydaktycznych badań w tym temacie. Zachowane relikty o unikatowej formie stanowią ważny etap w rozwoju architektury i sztuki ogrodowej na [...]. Jednocześnie organ konserwatorski wyjaśnił, iż zachowane relikty założenia parkowo-ogrodowego są jednoznacznym dowodem na to, iż ogród został zrealizowany, a nie pozostał w fazie projektu. Organ konserwatorski wyjaśnił również, iż mówiąc o zatarciu elementów zespołu ogrodowo-parkowego odniósł się do barokowego układu alejek i podziału ogrodu na kwatery oraz zanikaniu nasadzeń. Równocześnie jednak wskazał i udowodnił, że najważniejszy element strukturalny założenia ogrodowo-parkowego, jakim jest układ wodny oraz układ przestrzenny - zachował się, co w podsumowaniu decyzji zostało w wyczerpujący sposób wskazane i udowodnione. Wbrew zarzutom skarżących w treści decyzji wskazano, jakie wartości zabytkowe, a tym samym cechy zabytku posiada przedmiotowe założenie ogrodowo-parkowe oraz wyjaśniono przesłanki , którymi kierował się organ konserwatorski wyznaczając granice terenu wpisanego do rejestru zabytków, jako relikty dawnego barkowego założenia ogrodowo-parkowego z zachowanym układem kanałów wodnych. W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ), skargę oddalił.