II SA/Bd 803/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-12-11
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Joanna Janiszewska – Ziołek, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, nabywając przedsiębiorstwo w drodze umowy sprzedaży od syndyka masy upadłościowej, wstępuje w prawa poprzedniego przedsiębiorstwa państwowego do wieczystego użytkowania nieruchomości, co uzasadniałoby stwierdzenie nabycia tego prawa z mocy prawa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 i 80 k.p.a. Organy nie rozpoznały wniosków dowodowych strony, które zmierzały do wykazania jej interesu prawnego w postępowaniu, a także nie wykazały w sposób przekonujący, że przedsiębiorstwo państwowe nabyło prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Sąd podkreślił, że nabycie przedsiębiorstwa upadłego nie stanowi sukcesji uniwersalnej, a zatem konieczne jest wykazanie przejścia konkretnych praw, w tym roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego, na nabywcę.Stan faktyczny
Spółka z o.o. wniosła o stwierdzenie, że przedsiębiorstwo państwowe nabyło z mocy prawa prawo wieczystego użytkowania nieruchomości. Spółka wywodziła swoje prawa z nabycia przedsiębiorstwa od syndyka masy upadłościowej. Organy administracji kolejno odmawiały stwierdzenia nabycia prawa, a następnie umorzyły postępowanie, uznając, że spółka nie wykazała swojego interesu prawnego jako następcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenia proceduralne i potrzebę wyjaśnienia kwestii interesu prawnego spółki oraz dowodów na nabycie prawa przez poprzednika.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. Zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego i nadpłaconego wpisu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] Sp. z o. o. w B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zwraca [...] Sp. z o. o. w B. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy) kwotę [...]([...]) złotych tytułem nadpłaconego wpisu.
U z a s a d n i e n i e:
Podaniem z dnia [...] lipca 2015r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w B., zwana dalej: "skarżącą", wniosła do Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 464), o stwierdzenie, że z dniem [...] grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe działające pod nazwą [...] w B. nabyło z mocy prawa prawo wieczystego użytkowania nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy B., położonej przy ul. [...] w B., obejmującej działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] o pow. 0,1231 ha. Jednocześnie wniesiono o wyłączenie Prezydenta Miasta B. od rozpoznania niniejszej sprawy i przekazanie jej do dalszego prowadzenia organowi wyższej instancji.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 24 § 1 pkt 1, art. 25 i art. 26 § 2 K.p.a., odmówiło wyznaczenia organu zastępczego.
Decyzją z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] Prezydent Miasta B. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] w B. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy B., oznaczonej aktualnie jako działki nr [...] i [...] obr. [...] o łącznej powierzchni 0,1232 ha objętej księgą wieczystą [...].
Na skutek odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] lutego 2016r. ([...]), uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji staniana stanowisku, iż dwie instancje sądu cywilnego uznały, ze przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w samoistnym posiadaniu przedsiębiorstwa, to stan taki stoi w sprzeczności ze sprawowaniem zarządu, który jest posiadaniem o charakterze zależnym. Efektem tego było nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony. Organ odwoławczy uznając wadliwość takiego postępowania wskazał, że dopóki Gmina B. jest właścicielem nieruchomości, a strona wnosi o przeprowadzenie postępowania mającego na celu wykazanie, że nieruchomość znajdowała się w zarządzie jej poprzednika prawnego, to obowiązkiem organu jest przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem wszystkich dowodów jakie zostaną przez stronę przedłożone.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uzupełnieniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] Prezydent Miasta B., na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015r. poz. 1774 ze zm.) i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 464), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...]" w B. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy B., oznaczonej aktualnie jako działki nr [...] i [...] obr [...] o łącznej powierzchni 0,1232 ha objętej księgą wieczystą [...].
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że wnioskodawca wystąpił wnioskiem z [...] października 2011r. do Sądu Rejonowego w B. o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Jako dowody w sprawie wskazał dokumenty wyszczególnione we wniosku w tej sprawie, w szczególności protokół nr [...] z dnia [...] czerwca 1975r. i protokół odbioru wykonanych robót. Dowody stanowiły też zeznania świadków F. D. i E. H.. W ponownym postępowaniu organ wezwał te osoby zgodnie z wnioskiem na rozprawę administracyjną w celu przesłuchania lecz zgłosiły one niemożność wzięcia udziału w rozprawie. Przedkładając pisemne usprawiedliwienie podniosły, że w sprawie przedmiotowej nieruchomości zeznawały w postępowaniu sądowym i mogą jedynie potwierdzić te zeznania, nie wnosząc do sprawy nic nowego (karty 139-141 akt). Zdaniem organu wobec pisemnych oświadczeń świadków i wyczerpującego materiału dowodowego zebranego w postępowaniu o zasiedzenie, ponowne przeprowadzenie tych dowodów było zbędne.
Na skutek rozpoznania odwołania skarżącej od ww. decyzji, decyzją z dnia [...] listopada 2016r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy powołując się na treść art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 - 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu uzasadnił, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania była w posiadaniu [...] już w marcu 1975 r. (co potwierdza protokół nr [...] odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji parkingu samochodowego sporządzony [...] czerwca 1975 r.). Z protokołu tego nie wynika jaki była charakter tego posiadania zależny, czy samoistny, poświadczenie następcy prawnego przedsiębiorstwa było, że samoistny. Wynika to z wniosku złożonego do Sądu Rejonowego w B., który postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. stwierdził, że [...] S.A. w B. w upadłości nabyła z dniem [...] maja 2005r. przez zasiedzenie część nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...]. Na skutek apelacji Prezydenta Miasta B. Sąd Okręgowy zmienił powyższe postanowienie , oddalając wniosek (postanowieniem z [...] grudnia 2014r.). Organ wskazał, że sądy nie miały wątpliwości co do charakteru samoistnego posiadania nieruchomości.
W obecnym postępowaniu Spółka domaga się potwierdzenia, że posiadanie to było zależne, a przedsiębiorstwo miało nieruchomość w zarządzie. Spółka, tak jak organ pierwszej instancji nie dysponują dokumentami potwierdzającymi prawo zarządu.
Na skutek złożenia skargi przez skarżącą na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 132/17, uchylił zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wyroku, WSA w Bydgoszczy stwierdził, że organy pominęły w niniejszej sprawie obowiązek ustalenia i oceny, czy wnioskodawca posiada indywidualny interes prawny legitymujący go do skutecznego żądania wydania decyzji dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...] w B., z dniem [...] grudnia 1990 r. (nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu) w trybie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem WSA w Bydgoszczy, analiza zgromadzonego materiału dowodowego, nie daje podstaw do potwierdzenia takiego uprawnienia w kontekście obowiązujących przepisów prawa oraz uniwersalnego następstwa prawnego. Brak jest w szczególności dokumentów potwierdzających przejęcie przez skarżącą pełni praw podmiotowych należących do przedsiębiorstwa państwowego [...]" (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 czerwca 2015r. sygn. II SA/Bd 103/15).
WSA w Bydgoszczy stwierdził też, że dla rozpoznania niniejszej sprawy konieczne było ustalenie jakie konkretne prawa i od kogo przejął wnioskodawca, czy wchodzą w ich skład prawa do nieruchomości w postaci roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego.
Powyższa konkluzja była efektem przyjęcia w ww. wyroku, że zbycie przedsiębiorstwa nie następuje w drodze sukcesji uniwersalnej, zatem należy opierać się na brzmieniu aktu notarialnego, co do zakresu praw, które nabyła skarżąca.
WSA w Bydgoszczy oparł się na poglądzie Sądu Najwyższego odrzucającego wykładnię art. 55ą kc, przyjmującą, że zbycie przedsiębiorstwa stanowi sukcesję uniwersalną, która powinna być wyraźnie przewidziana ustawowo i nie należy jej domniemywać.
WSA w Bydgoszczy uznał za słuszny również pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 marca 2010 r. V CSK 338/09, w którym stwierdzono, że na gruncie toczącego się postępowania upadłościowego zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55ą k.c. nie wywołuje skutku następstwa prawnego o charakterze ogólnym po stronie nabywcy, co tym bardziej wynika z brzmienia art. 317 ust. 2 p.u., który stanowi wyraźnie, że nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa je w stanie wolnym od obciążeń i nie odpowiada za zobowiązania upadłego. Nie można zatem przyjąć, że wstępuje on w ogół praw i obowiązków upadłego jako sukcesor.
W ww. wyroku wskazano też na naruszenie przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącej w zakresie wniosku o przesłuchanie świadków F. D. i E. H., na okoliczność ustalenia na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe korzystało z nieruchomości przy ul. [...], będącej przedmiotem postępowania, względnie na okoliczność istnienia dokumentów dowodzących istnienia prawa zarządu do nieruchomości (postanowienie z [...] lipca 2016r.) oraz zaniechania wezwania skarżącej do sprecyzowania żądania domagania się przeprowadzenia dowodu z dokumentów, w tym przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie domniemanego dokumentu w jakimś zbiorze archiwalnym.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], na podst. art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie.
Powyższe rozstrzygnięcie, organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania:
[...] w B. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie, że przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] w B. nabyło z dniem [...] grudnia 1990 r. z mocy prawa prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej przy ul. [...] w B., dla której Sąd Rejonowy w B. X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...], obejmującej działkę nr [...] o pow. 0,1231 ha.
Wnioskodawca uzasadnił wniosek faktem, iż od marca 1975 r. przedsiębiorstwo państwowe [...] w B. objęło wnioskowaną nieruchomość w posiadanie, a następnie wykonało na niej, jako użytkownik obiektu, roboty budowlane, po których zakończeniu korzystało z nieruchomości nieprzerwanie, organizując na niej parking dla swoich pracowników. Z dniem [...] listopada 1991 r. wym. Przedsiębiorstwo uległo przekształceniu w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, której upadłość Sąd Rejonowy w B. XV Wydział Gospodarczy ogłosił w dniu [...] września 2003 r. [...] lutego 2005 r. przedsiębiorstwo prowadzone przez upadłą spółkę nabyte zostało od syndyka masy upadłościowej przez M. i M. M., i ostatecznie wniesione aportem z dniem [...] marca 2007 r. do spółki [...] w B., która podobnie jak jej poprzednicy prawni korzystała i korzysta nadal z wnioskowanej nieruchomości jak posiadacz samoistny. Wnioskodawca powołał art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wywodząc, iż na podstawie powołanych przepisów winno zostać stwierdzone nabycie prawa użytkowania wieczystego wnioskowanego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe pn. [...]" w B..
Jako dowody w sprawie wnioskodawca powołał dokumenty znajdujące się w aktach postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w B. II Wydziałem Cywilnym pod sygn. II Ns 3887/11 oraz w aktach postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w B. II Wydziałem Cywilnym Odwoławczym pod sygn. II Ca 431/14. Wniósł ponadto o zobowiązanie Archiwum Państwowego w B. do udostępnienia do akt sprawy wszelkich dokumentów dotyczących wnioskowanej nieruchomości, jak również przedsiębiorstwa państwowego [...]" w B.. Wniósł także o przesłuchanie świadka, Pana F. D., b. dyrektora przedsiębiorstwa, na okoliczność istnienia dokumentów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
Organ podjął działania w celu uzupełnienia brakującego materiału dowodowego, w tym pismem z dnia [...] listopada 2017 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające, że w niniejszej sprawie przejął on pełnię praw podmiotowych należących do przedsiębiorstwa państwowego [...]" w B.. Pismami z dnia [...] stycznia 2018 r. i [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył wyjaśnienia oraz przedłożył fotokopie dokumentów z akt rejestrowych, wykazujących w jego ocenie istnienie po stronie wnioskodawcy legitymacji procesowej do złożenia wniosku w przedmiocie stwierdzenia, że przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...]" w B. nabyło z dniem [...] grudnia 1990 r. z mocy prawa prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej przy ul. [...] w B., dla której Sąd Rejonowy w B. X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...], obejmującej działkę nr [...] o pow. 0,1231 ha.
Rozpatrując zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, że jak wynika z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, warunkiem koniecznym realizacji roszczenia o uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego było sprawowanie zarządu nieruchomością w dniu [...] grudnia 1990 r. Stosownie do § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.) fakt istnienia wyżej opisanego prawa zarządu organ stwierdza na podstawie dowodów tam wymienionych.
W dniu [...] grudnia 1990 r., tj. dacie wskazanej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.) istniało przedsiębiorstwo państwowe pod firmą [...]" w B.. Zgodnie z powołanym przepisem przedsiębiorstwo to nabywało prawo użytkowania wieczystego gruntu będącego w jego zarządzie. W związku z powyższym - jeżeli spełniało warunki określone wyżej omawianymi przepisami - nabywało roszczenie o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu.
Aktem notarialnym Rep. Nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r. dokonano przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną. Przekształcenie skutkowało jedynie zmianą formy prawnej istnienia przedsiębiorstwa, pozostając bez wpływu na stan jego składników. Tym samym powstałą spółkę akcyjną uznać należy za sukcesora uniwersalnego przedsiębiorstwa państwowego (por. art. 8 ust. 2 obowiązującej w dacie przekształcenia ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz. U. Nr 51, poz. 298 z późn. zm./).
Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. zawarta została pomiędzy syndykiem masy upadłości [...] SA a M. i M. małż. M. umowa sprzedaży przedsiębiorstwa. Na niniejszym etapie nastąpiło zatem nabycie przedsiębiorstwa w trakcie trwania postępowania upadłościowego. W judykaturze Sądu Najwyższego prezentowane jest stanowisko, do którego odwołał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku sygn. akt II SA/Bd 132/17 wydanym w niniejszym postępowaniu, że nabycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 K.c. nie stanowi sukcesji uniwersalnej, tj. nie wywołuje skutku następstwa prawnego o charakterze ogólnym po stronie nabywcy. Następstwo prawne o charakterze ogólnym ma miejsce wówczas, gdy określony podmiot (następca) wchodzi w ogół praw i obowiązków innego podmiotu (poprzednika prawnego). Tymczasem nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa wprawdzie to przedsiębiorstwo jako zorganizowaną całość majątku upadłego, jednakże nie przejmuje zobowiązań upadłego. Art. 317 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego wskazuje, że nabycie przedsiębiorstwa upadłego ma charakter pierwotny, co pozostawałoby w sprzeczności z konstrukcją sukcesji uniwersalnej. Nie można zatem przyjąć, że nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków upadłego jako sukcesor.
Ponieważ zbycie przedsiębiorstwa w niniejszej sprawie nie nastąpiło w drodze sukcesji uniwersalnej, zatem należy opierać się na brzmieniu aktu notarialnego, co do zakresu praw, które nabył wnioskodawca. Konieczne jest ustalenie jakie konkretne prawa przejął wnioskodawca, czy wchodzą w ich skład prawa do nieruchomości w postaci roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków.
W §1 umowy notarialnej w punktach 1 - 8 szczegółowo opisane zostały nieruchomości będące w użytkowaniu wieczystym wzgl. stanowiące własność upadłego. W § 2 wymienione zostały załączniki zawierające zestawienie: mebli i dodatkowego wyposażenia pomieszczeń biurowych i socjalnych, narzędzi przyrządów i różnego wyposażenia, sprzętu i oprogramowania oraz maszyn i urządzeń stanowiących środki trwałe grupy GUS 3-8. Tym samym tylko ten zakres praw wynikających z umowy określa sytuację prawną nabywcy. Nie może on dysponować większym zakresem praw niż wynikający z umowy nabycia przedsiębiorstwa. Wspomnianą umową nie dokonano przeniesienia praw do wnioskowanej nieruchomości, a tym samym nie nastąpiła cesja roszczenia przedsiębiorstwa państwowego o uwłaszczenie (o ile nawet takie roszczenie istniało) na nabywcę upadłego.
W kolejnym etapie M. i M. małż. M. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. sprzedali przedsiębiorstwo [...] w organizacji - aktualnemu wnioskodawcy. Z treści aktu wynika, że umowa obejmowała prawa do nieruchomości szczegółowo w akcie opisanych, tożsame z opisanymi w akcie notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. oraz składniki tożsame z opisanymi w załącznikach do tego aktu i nazwę przedsiębiorstwa. Nie dokonano przeniesienia praw do wnioskowanej nieruchomości, co ocenić należy jako rzecz naturalną wobec faktu, iż zbywca przedsiębiorstwa sam praw tych nie nabył, zgodnie z zasadą Nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet (nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada). Powyższe prowadzi do konkluzji, iż wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu przez przedsiębiorstwo państwowe, bowiem nie jest jego następcą prawnym w tym zakresie. Przywołane przez wnioskodawcę "Raporty roczne" [...] SA z lat 1992 i 1993, gdzie wymieniono "Pozostałe nieruchomości będące aktualnie w użytkowaniu to: 1388 m2 terenu przy ul. [...] stanowią własność Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (...)" mogą być rozpatrywane wyłącznie jako dowód posiadania nieruchomości przez Spółkę Akcyjną, a nie istnienia prawa, które zostało następnie przeniesione.
W niniejszej sprawie jak wyżej ustalono wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie przedsiębiorstwa państwowego o uwłaszczenie na wnioskowanej nieruchomości, a co za tym idzie nie służy mu przymiot strony.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Elementami stosunku prawnego są podmioty stosunku prawnego, czyli osoby, które w nim występują jako uprawnione lub zobowiązane, przedmiot stosunku prawnego - dobro (materialne albo niematerialne) lub zachowanie będące celem stosunku prawnego oraz treść stosunku prawnego: uprawnienia i obowiązki.
W sytuacji, gdy wnioskodawca (jedyna strona) postępowania administracyjnego nie posiada przymiotów, o których mowa w art. 28 k.p.a. postępowanie nie powinno zostać wszczęte (art. 61a § 1 K.p.a.), a jeżeli jednak je wszczęto - umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W złożonym przez skarżącą odwołaniu od powyższej decyzji, wniosła ona o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1/ postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7 Kpa, art. 75 § 1 Kpa, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, w szczególności zaś tego czy oraz w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe [...]" w B. objęło w posiadanie nieruchomość w ramach zarządu sprawowanego w imieniu Skarbu Państwa, a także - ewentualnie - jak była treść czynności prawnej obejmującej zbycie przez M. M. oraz M. M. przedsiębiorstwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] marca 2007 r. oraz obejmującej zbycie przez syndyka masy upadłości [...] Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej z B. przedsiębiorstwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 2007 r.;
2) art. 78 § 1 Kpa w zw. z § 4 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub ubytkowaniu (Dz.U.1998.23.120 ) poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych strony, w szczególności tych sformułowanych w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz z dnia [...] stycznia 2018 r. wobec błędnego przyjęcia, że ich przedmiot nie ma znaczenia dla sprawy, a w konsekwencji powyższego,
3) art. 28 Kpa poprzez błędne przyjęcie, że w okolicznościach sprawy wnioskodawca jest stroną postępowania, na skutek wadliwego uznania, że w skład przedsiebiorstwa państwowego [...]" w B. zbytego następnie na rzecz poprzedników wnioskodawcy, nie wchodziło stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa w użytkowania nieruchomości, a także prawo wieczystego użytkowania tej nieruchomości, co było następstwem naruszenia również prawa materialnego, o którym mowa poniżej,
2/ przepisów prawa materialnego, tj.: art. 55 [2] kc w zw. z art. 55 [1] kc polegającego na ich błędnej wykładni na skutek przyjęcia, że w okolicznościach niniejszej sprawy w skład przedsiębiorstwa nabytego przez poprzedników prawnych wnioskodawcy, tj. M. M. i M. M., [...] Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w B., nie wchodziło roszczenie o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, a także prawo wieczystego użytkowania tej nieruchomości, które było składnikiem przedsiębiorstwa [...]" w B., a następnie, że opisane wcześniej roszczenie oraz prawo wieczystego użytkowania nie zostało zbyte przez poprzedników wnioskodawcy ostatecznie na jego rzecz.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzja z dnia 11 maja 2018 r., na podstawie przepisów art. 138 §1 pkt 1, w zw. z art. 28 k.p.a., art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121, ze zm.), art. 551 i art. 552 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017, poz.459), zwanej dalej: "kc", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:
Słusznie organ I instancji wskazał, że w dniu [...] grudnia 1990 r., istniało przedsiębiorstwo państwowe pod firmą [...]" w B., które nabyło prawo użytkowania wieczystego gruntu będącego w jego zarządzie zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r., o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
Następnie dokonano przekształcenia w/w przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa., a wszystkie składniki pozostały bez zmian. W związku z powyższym jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa powstałą po przekształceniu przedsiębiorstwa państwowego można uznać za sukcesora uniwersalnego przedsiębiorstwa państwowego.
Na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 2007 r., (Rep. [...]) syndyk masy upadłości [...] SA sprzedał M. i M. małżonkom M. przedsiębiorstwo stanowiące zespół składników majątkowych i niemajątkowych w rozumieniu art. 55? kc funkcjonujące jako [...] SA w B. w upadłości. W ww. akcie notarialnym nie wymieniono wprost nieruchomości o powierzchni 0,1231 ha, oznaczonej jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą [...].
Państwo M. sprzedali w/w przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. "w organizacji" z siedzibą w B..
Zbycie przedsiębiorstwa nie oznacza wstąpienia w całą sytuację prawną poprzednika.
Zbycie przedsiębiorstwa nie następuje w drodze sukcesji uniwersalnej, zatem należy opierać się na brzmieniu aktu notarialnego, co do zakresu praw, które nabyła skarżąca.
Jednak zważywszy na fakt, iż z treści aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2007 r., (Rep. [...]) nie wynika wprost jakoby w skład przedmiotowego przedsiębiorstwa wychodziła nieruchomość stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania, skarżąca nie miała prawa do złożenia spornego wniosku.
Organ odwoławczy uznaje, iż skarżąca nie posiada tytułu prawnego do wywodzenia sukcesji uniwersalnej praw (następstwa prawnego) związanego z ewentualnym uwłaszczeniem przedsiębiorstwa państwowego [...]" w B. dotyczącym przedmiotowego gruntu.
W skardze złożonej do Sądu na powyższą decyzję, skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, jak też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organowi drugiej instancji zarzuciła naruszenie przepisów:
1) art. 7 Kpa, art. 75 § 1 Kpa, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa, a także art. 78 § 1 Kpa w zw. z § 4 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. 1998.23.120 ze zm., dalej "Rozporządzenie"), poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, w szczególności zaś tego czy oraz w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe [...]" w B. objęło w posiadanie nieruchomość w ramach zarządu sprawowanego w imieniu Skarbu Państwa, a także poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych strony w szczególności tych sformułowanych w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz z dnia [...] stycznia 2018 r. wobec błędnego przyjęcia, że ich przedmiot nie ma znaczenia dla sprawy, wobec wadliwego uznania, że skarżąca nie posiadała legitymacji procesowej czynnej, co w szczególności doprowadziło do nierozpoznania tak istotnych dla sprawy wniosków dowodowych jak o przesłuchanie F. D., E. H., K. D., A. S. - D. oraz M. M., czy też wniosku o przeprowadzenie kwerendy w archiwum organu pierwszej instancji oraz Archiwum Państwowego w B.; 2) art. 28 Kpa poprzez błędne przyjęcie, że w okolicznościach sprawy wnioskodawca nie jest stroną postępowania, na skutek wadliwego uznania, że w skład przedsiębiorstwa państwowego [...]" w B., zbytego następnie na rzecz poprzedników wnioskodawcy, nie wchodziło roszczenie o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, a także prawo wieczystego użytkowania tej nieruchomości, co było następstwem naruszenia również prawa materialnego, o którym mowa poniżej w pkt 2 zarzutów;
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 55 [2] kc w zw. z art. 55 [1] kc polegającego na ich błędnej wykładni na skutek przyjęcia, że w okolicznościach niniejszej sprawy w skład przedsiębiorstwa nabytego przez poprzedników prawnych wnioskodawcy, tj. M. M. i M. M., [...] spółki akcyjnej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w B., nie wchodziło roszczenie o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, a także prawo wieczystego użytkowania tej nieruchomości, które było składnikiem przedsiębiorstwa [...]" w B., a następnie, że opisane wcześniej roszczenie oraz prawo wieczystego użytkowania nie zostało zbyte przez poprzedników wnioskodawcy ostatecznie na jego rzecz.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko procesowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga okazała się częściowo zasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte, przez Prezydenta Miasta B., na wniosek skarżącej, tj. [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. z dnia [...] lipca 2015r. (zawiadomienie z [...].10.2015r.).
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że z dniem [...] grudnia 1990r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...]" w B., nabyło z mocy prawa, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. przy ul [...], obejmującej działkę oznaczona numerem [...], stanowiącej obecnie własność Gminy B.. Jako podstawę prawną zgłoszonego żądania skarżąca wskazała art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518), zwaną dalej: "u.g.n.", w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464) oraz § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 464).
Skarżąca wywodziła, że w marcu 1975 r. przedsiębiorstwo państwowe [...] w B. objęło w posiadanie przedmiotową nieruchomość, na której jako użytkownik wykonało roboty budowlane. Prawo własności nieruchomości z dniem [...] maja 1990 r. przeszło na rzecz Gminy B. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie gminnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Z kolei ww. przedsiębiorstwo państwowe z dniem [...] listopada 1991r. uległo przekształceniu w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. W dniu [...] września 2003r. Sąd Rejonowy w B. XV Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość tej spółki. Dnia [...] lutego 2005r. M. i M. M. nabyli od syndyka masy upadłości przedsiębiorstwo (w rozumieniu art. 551 Kc) prowadzone przez upadłą spółkę, które zostało ostatecznie wniesione aportem z dniem [...] marca 2007r. do spółki [...] sp. w o.o. w B. w organizacji. Wnioskująca wskazała, iż podobnie jak jej poprzednicy prawni korzystała i korzysta nadal z przedmiotowej nieruchomości jako posiadacz samoistny. Powołała się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Bydgoszczy z dnia 11 kwietnia 2013r. sygn. II SA/Bd 1250/12, który zauważył, że wydanie decyzji określonej w art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwe także w przypadku, kiedy wniosek składa następca prawny przedsiębiorstwa państwowego, legitymujący się interesem prawnym w jej uzyskaniu. Zdaniem strony sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.
W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności organy winny były ustalić, czy skarżąca posiada interes prawny, legitymujący ją do żądania wydania decyzji dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...]" w B., z dniem [...] grudnia 1990 r. (nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu) w trybie art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. By to ustalić należało zobowiązać skarżącą do wykazania przejęcia pełni praw podmiotowych należących uprzednio do [...]" w B. albo do wykazania uzyskania od ww. podmiotu w drodze sukcesji roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego.
Nie jest wadliwa, choć przedwczesna, merytoryczna argumentacja organów w zakresie uznania, że zgromadzony w aktach materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż skarżąca wykazała swój interes prawny oparty o ww. uprawnienia (a więc sukcesji uniwersalnej lub roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu), co dotyczy również oceny załączonych do akt sprawy fotokopii dokumentów z akt rejestrowych.
Choć Sąd podziela merytoryczną argumentację organów w tym zakresie, to jednak fakt dokonania właściwej oceny powyższego zagadnienia nie oznacza, że skargę należy uznać za niezasadną. Wynika to z faktu, że podjęte przez organy rozstrzygnięcia były przedwczesne, a nastąpiły z naruszeniem przepisów procesowych (art. 7, 75, 77 § 1, 78 oraz 80 k.p.a.), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie podjęcia rozważań w tym zakresie, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Sąd był związany stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 132/17. W wyroku tym zwrócono uwagę na dwa istotne w sprawie zagadnienia.
Pierwsze z nich dotyczyło zagadnienia naruszenia przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącej w zakresie wniosku o przesłuchanie świadków F. D. i E. H., na okoliczność ustalenia na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo państwowe korzystało z nieruchomości przy ul. [...], będącej przedmiotem postępowania, względnie na okoliczność istnienia dokumentów dowodzących istnienia prawa zarządu do nieruchomości (postanowienie z [...] lipca 2016r.) oraz zaniechania wezwania skarżącej do sprecyzowania żądania domagania się przeprowadzenia dowodu z dokumentów, w tym przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie domniemanego dokumentu w jakimś zbiorze archiwalnym.
W ponownie rozpatrzonej sprawie dotychczasowe wnioski dowodowe zostały podtrzymane (pismo z [...].01.2018 r. oraz z [...].01.2018 r. – k. 217 akt administracyjnych) oraz skarżąca zgłosiła nowe wnioski dowodowe rozszerzając żądanie przesłuchania świadków oraz zwrócenie się przez organ o dokumenty, k. 319 ww. akt).
Drugie istotne zagadnienie, które znalazło się w wywodach WSA w Bydgoszczy w ww. wyroku, to stwierdzenie, że dla rozpoznania niniejszej sprawy konieczne było ustalenie jakie konkretne prawa i od kogo przejął wnioskodawca, czy wchodzą w ich skład prawa do nieruchomości w postaci roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego.
Powyższa konkluzja była efektem przyjęcia w ww. wyroku, że zbycie przedsiębiorstwa nie następuje w drodze sukcesji uniwersalnej, zatem należy opierać się na brzmieniu aktu notarialnego, co do zakresu praw, które nabyła skarżąca.
WSA w Bydgoszczy oparł się na poglądzie Sądu Najwyższego odrzucającego wykładnię art. 55ą kc, przyjmującą, że zbycie przedsiębiorstwa stanowi sukcesję uniwersalną, która powinna być wyraźnie przewidziana ustawowo i nie należy jej domniemywać.
WSA w Bydgoszczy uznał za słuszny również pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 marca 2010 r. V CSK 338/09, w którym stwierdzono, że na gruncie toczącego się postępowania upadłościowego zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55ą k.c. nie wywołuje skutku następstwa prawnego o charakterze ogólnym po stronie nabywcy, co tym bardziej wynika z brzmienia art. 317 ust. 2 p.u., który stanowi wyraźnie, że nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa je w stanie wolnym od obciążeń i nie odpowiada za zobowiązania upadłego. Nie można zatem przyjąć, że wstępuje on w ogół praw i obowiązków upadłego jako sukcesor.
W świetle powyższego wiążąca wykładnia ww. przepisów prawa materialnego (art. 55ą kc, oraz art. 317 ust. 2 p.u.), dokonana w ww. wyroku, prowadzi do wniosku, że wstępnym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest wykazanie przez skarżącą, faktu przejścia na nią przynajmniej prawa do nieruchomości w postaci roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego, którego to prawa nie wykazują przedłożone akty notarialne, jak i dotychczas przedłożone przez skarżącą dokumenty.
Dopiero zaś wykazanie tej okoliczności czyni zasadnym dowodzenie faktu zaistnienia przesłanek do ustalenia, czy z dniem [...] grudnia 1990r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...]" w B., nabyło z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. przy ul [...], obejmującej działkę oznaczona numerem [...], na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464) oraz § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120).
W konsekwencji w pierwszej kolejności organy winny były rozpoznać wnioski dowodowe wprost zmierzające do wykazania tego interesu (zawnioskowanie dokumentów lub zeznań świadków, które świadczyłyby o przejściu na rzecz skarżącej prawa do nieruchomości w postaci roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego lub przejęcia wszystkich praw służących ww, przedsiębiorstwu). W przypadku jednak rozpoznawania wniosków w tym zakresie, organ ma prawo zażądać od skarżącej wskazania konkretnie oznaczonych okoliczności (faktów) i konkretnie wskazanych z nazwy i daty dokumentów, (których sama nie jest w stanie uzyskać), albowiem, skarżąca jako nabywca poprzedniego przedsiębiorstwa nie może powoływać argumentu, że nie zna konkretnie oznaczonych dokumentów lub faktów. Oznaczałoby to bowiem przyznanie przez nią, faktu braku sukcesji w tym zakresie, a co za tym idzie przyznanie, że nie posiada interesu prawnego do złożenia wniosku, co winno skutkować umorzeniem postępowania bez potrzeby dokonywania ustaleń co do zaistnienia przesłanek uznania, czy z dniem [...] grudnia 1990r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...]" w B., nabyło z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. przy ul [...], obejmującej działkę oznaczona numerem [...].
Dopiero wykazanie przez skarżącą omawianego interesu prawnego (dysponowanie przynajmniej prawem do roszczenia o stwierdzenie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz dawnego przedsiębiorstwa państwowego), umożliwi organom zajęcie się zagadnieniem istnienia przesłanek do ustalenia, czy z dniem [...] grudnia 1990r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...]" w B., nabyło z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. przy ul [...].
Podjęcie przez organy rozstrzygnięcia sprawy winno jednak mieć miejsce w warunkach rozpoznania wniosków dowodowych. Podtrzymanie przez skarżącą dotychczasowych wniosków dowodowych oraz zgłoszenie nowych, powinno skutkować ich rozpoznaniem z uwzględnieniem powyższych wytycznych oraz wytycznych zawartych w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy. Tymczasem wytycznych tych organy nie wykonały.
Wobec zgłoszenia nowych wniosków dowodowych w przedmiotowej sprawie zaistniał stan nagromadzenia dużej ilości wniosków dowodowych o dość ogólnych tezach dowodowych (wniosek o udostępnienie wszelkich dokumentów dot. ww. nieruchomości – k.11 akt administracyjnych, wniosek o przeprowadzenie dowodu ze znajdujących się dokumentów w archiwum w celu odnalezienia ewentualnych innych dokumentów – k. 109 ww. akt, wniosek o zobowiązanie Archiwum Państwowego do doręczenia dokumentów, o których mowa w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. (którego akta administracyjne nie zawierają) – k. 145, wniosek o przeprowadzenie dowodów powołanych w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r., oraz z dokumentów znajdujących się w aktach [...] – k. 217 ww. akt). Organ powinien był więc albo wnieść o doprecyzowanie wniosków dowodowych, albo dopuścić te dowody, które miałyby wykazywać istotne okoliczności dla sprawy (w pierwszym rzędzie dot. interesu prawnego skarżącej, co omówiono wyżej) i oddalić te wnioski dowodowe, które okoliczności tych nie dotyczą, co odnosi się również do dowodu z przesłuchania świadków, nie mówiąc już o formalnym rozstrzygnięciu wniosków dowodowych w tym zakresie. Tymczasem dotychczas zgłoszone jak i nowe wnioski dowodowe nie zostały formalnie rozpoznane z niewyjaśnionych przez organy przyczyn. Sytuacja w tym przedmiocie stała się dodatkowo niezrozumiała, wobec zajęcia przez organ I instancji niejednoznacznego stanowiska, w którym z jednej strony twierdził on, iż [...]" w B. nabywała prawo użytkowania wieczystego gruntu będącego w jego zarządzie (nie wskazując dowodów na tę okoliczność), a z drugiej strony wywodził, że przedsiębiorstwo to nabywało roszczenie o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, jeżeli spełniało warunki określone przepisami. Tymczasem organ odwoławczy jednoznacznie już uznał, że cyt: "słusznie organ I instancji wskazał, że w dniu [...] grudnia 1990 r., istniało przedsiębiorstwo państwowe pod firmą [...]" w B., które nabyło prawo użytkowania wieczystego gruntu będącego w jego zarządzie zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r., o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Organ ten nie wykazał jednak z jakich przesłanek wynika okoliczność nabycia ww. prawa.
Opisana wyżej sytuacja nie wyjaśnia jednak tego, z jakich względów zgłoszone wnioski dowodowe zostały pominięte, czy z faktu, że w ocenie organów były niezasadne, czy też z faktu, iż w ich ocenie okoliczności objęte tymi wnioskami (nabycie prawa użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo [...]" w B.) zostały wykazane. Stanowi to naruszenie prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w przypadku wykazania przez skarżącą interesu prawnego w złożeniu podania wszczynającego postępowanie w sprawie.
Wobec wyczerpania w powyższych rozważaniach zagadnień objętych zarzutami skargi, Sąd zaniechał ponownych i odrębnych wywodów w tym zakresie.
W konsekwencji powyższego należało stwierdzić, że brak rozpoznania złożonych wniosków dowodowych przez skarżącą spowodował konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ja decyzją do ponownego rozpatrzenia, w trakcie którego organy uwzględnią stanowisko zawarte w powyższych rozważaniach Sądu, jak i w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 132/17. Trzeba jednak dodać, że w przypadku wykazania przez skarżącą interesu prawnego do złożenia podania wszczynającego przedmiotowe postępowanie, organy chcąc podtrzymać ponownie twierdzenie, że [...] w B., nabywała prawo użytkowania wieczystego gruntu, winny okoliczność tę wykazać, co w sprawie nie miało miejsca, albowiem w tym przedmiocie nie podały jakiejkolwiek argumentacji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono, jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło