I SA/Wa 846/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skarg R. A. i E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu oddala skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2015r., Nr [...], w sprawie ustanowienia na 99 lat prawa użytkowania wieczystego w udziale [...], zabudowanego gruntu o pow. [...] m kw. położonego w [...] przy ul. [...],[...] (dawnej ul. [...]), przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Powyższa decyzja wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] hip. nr [...] o powierzchni [...] m2, (obecnie działka nr [...] cz. [...] m2 oraz działka nr [...] cz. [...] m2), przeszła na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279), na własność Gminy [...], a po likwidacji gmin w 1950 r. na własność Skarbu Państwa. Następnie z dniem 27 maja 1990 r. grunt stał się własnością Dzielnicy - Gminy [...], po czym przeszedł na własność Miasta [...]. W dniu [...] lutego 1949 r. była właścicielka nieruchomości W. L. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] hip. nr [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r. Burmistrz Dzielnicy – Gminy [...], odmówił W. L., przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...]. Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] [...] z dnia [...] kwietnia 1993r., R. A. wraz z żoną E. A. nabyli od W. L., prawa i roszczenia dekretowe do nieruchomości przy ul. [...]. Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 1993 r., uchylił decyzję z dnia [...] lutego 1993 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nakazując uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 1996 r. Prezydent [...] odmówił R. A. przyznania prawa użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości. Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzja z dnia [...] grudnia 1996 r. Nr [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 1997 r. Prezydent [...] ponownie odmówił stronie oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości. Ponownie również decyzja powyższa został uchylona orzeczeniem SKO z dnia [...] marca 1998r., nr [...]. Następnie Burmistrz Gminy [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2002 roku ponownie odmówił R. A. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymało ją w mocy. Obie ww rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyrokiem z dnia 29 września 2004 roku, sygn., akt I SA 408/03. W dniu [...] października 2007r. R. A. złożył wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej tj. o oddanie w wieczyste użytkowanie części ułamkowej działki gruntu o łącznej powierzchni [...] m2 opisanej w kw nr [...] w częściach [...]. Wniosek ten uzasadnił brakiem możliwości wyodrębnienia działki gruntu hip. [...] z działki nr [...], kw [...] o pow. [...] m2 bezprawnie zabudowanej przez [...]. Wobec powyższego R. A. zwrócił się o ustanowienie na rzecz jego osoby prawa użytkowania wieczystego do niepodzielnego udziału w części ułamkowej przypadającego proporcjonalnie do powierzchni gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej tj. [...] m2 w działce o powierzchni [...] m2, co stanowi udział [...] części. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015r., Prezydent [...] ustanowił na 99 lat prawa użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części do zabudowanego gruntu o pow. [...] m kw. położonego w [...] przy ul. [...],[...], opisanego ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] uregulowanego w KW [...], na rzecz R. i E. A. na zasadach wspólności ustawowej. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S. M. "S. N.". W jego treści podniesiono szereg zarzutów m. in, że treść skarżonej decyzji stoi w sprzeczności z istotą prawa użytkowania wieczystego. Sposób ukształtowania prawa użytkowania wieczystego jak w skarżonej decyzji tj. w udziale [...] części do zabudowanego gruntu pozostaje w rażącej niezgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy, w którym na fragmencie nieruchomości, który nie został wydzielony geodezyjnie istnieje po stronie S. M. "S. N." prawo użytkowania wieczystego, a także własność usytuowanego na tej części budynku. Nie jest bowiem możliwie ustanowienie udziału w prawie użytkowania wieczystego na nieruchomości, której cześć jest obciążona takim prawem. Ponadto, po uprawomocnieniu się orzeczenia WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 408/03 z dnia 29 września 2004r., S. M. "S. N." nie została zawiadomiona o wznowieniu postępowania, ani też o tym, że w tym postępowaniu przysługuje jej pełnoprawny udział na prawach strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2015r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w wyroku sygn. akt I SA/Wa 408/03 z dnia 29 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2002 nr [...] oraz decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] września 2002r., stwierdził, że oba organy w prowadzonym postępowaniu pominęły użytkownika wieczystego gruntu, objętego tym postępowaniem – S. B.-M. przy Z. i S. T. "S.". Działanie takie jest niedopuszczalne w świetle art. 28 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Obie więc decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, dającym podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarówno ono jaki i inne organy orzekające w sprawie są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. orzeczeniu. Co oznacza, że stroną niniejszego postępowania winna być S. M. "S. N.". Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych. W przedmiotowej zaś sprawie jako zmiany stanu faktycznego sprawy, wpływającej na "zniesienie" związania organów wydanym w sprawie wyrokiem, nie można uznać złożenia przez R. A. wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w części ułamkowej działki gruntu o łącznej powierzchni [...] m2, w częściach [...] . Zdaniem organu, Prezydent, aprobując argumentację, mającą uzasadnić tak sprecyzowane żądanie wnioskodawcy tj. brak możliwości wyodrębnienia działki gruntu hip. [...] z działki nr [...], Kw[...] o pow. [...] m2, bezprawnie zabudowanej przez [...], zaniechał wskazania podstawy prawnej umożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy, zgodnie ze zmodyfikowanym wnioskiem. Zakończenie zatem sprawy w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane jest jednostronne rozstrzygnięcie (decyzja), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego wyrażonymi m. in. w art. 7 i 10 kpa. Dlatego zdaniem SKO niezależnie od oceny meritum sprawy i części zarzutów zawartych w odwołaniu, wobec braku możliwości konwalidowania stwierdzonych uchybień przez Kolegium, zaskarżoną decyzję należało uchylić. Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. A. oraz E. A., wnosząc o jej uchylenie. W swojej skardze R. A. zarzucił decyzji naruszenie art. 6, 7 oraz art. 77 Kpa, oraz art. 21, 32 oraz art. 64 Konstytucji RP. Podkreślił również, że uzasadnienie decyzji nie spełnia jakichkolwiek standardów, przewidzianych prawem. Również i w skardze z dnia [...] maja 2016 r. E. A. zarzuciła SKO naruszenie art. 6, 7 oraz art. 77 Kpa, oraz art. 21, 32 oraz art. 64 Konstytucji RP. W obszernym uzasadnieniu skargi E. A. podniosła argumentację przemawiającą jej zdaniem za brakiem podstaw do uchylenia decyzji pierwszej instancji. Zdaniem strony Prezydent słusznie uznał, że w postępowaniu dotyczącym zwrotu części nieruchomości, S. "S. N.", nie ma przymiotu strony jej działania bowiem związane z zabudową spornego gruntu były nielegalne. Ponadto strona podkreśliła, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004r. sygn. akt I SA/Wa 408/03, na który powołuje się SKO dotyczył całej działki o pow. [...] m2., a więc fragmentu o pow. [...] m2 i fragmentu o pow. [...] m2. Obecny stan faktyczny i prawny jest natomiast różny od tego jaki był przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd. Roszczenia Skarżących dotyczą [...] m2 z działki obecnie o pow. [...] m2 będącej własnością [...], do której Spółdzielnia nie ma żadnych praw, nie jest jej użytkownikiem wieczystym. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył obie skargi do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenia pod jedną sygn. akt I SA/Wa 846/16. Pismem z dnia [...] września 2016 r. uczestnik postępowania S. M. "S. N." wniosła o oddalenie skargi. W ocenie uczestnika Kwestie podniesione przez Skarżących w skardze na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowią w dużym zakresie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygnaturze I SA 408/03 które zawarte zostały w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 29 września 2004 roku, co w ocenie wnoszącego niniejsze pismo jest bezprzedmiotowe. Z kolei przy piśmie z dnia 16 września 2016 r. pełnomocnik skarżących adwokat A. H. złożył do sprawy: aktualny odpisu z księgi wieczystej [...] (działka [...]), aktualny odpisu z księgi wieczystej [...] (działka [...]), wyciąg mapy wskazującej na położenie działek [...] i [...],wypis z rejestru gruntów działki [...] powstałej z podziału działki nr [...], pismo Urzędu Miasta z [...] listopada 2015 r., decyzję pozwolenie na budowę nr [...] z [...] marca 1992 r., decyzję nr [...] z [...] października 1993 r. stwierdzająca nieważność ww pozwolenia, wskazujących w ocenie strony na brak interesu prawnego w tej sprawie S. M. "S. N." oraz braku prawa użytkowania wieczystego, co do działki [...]opisanej w ww księdze wieczystej - [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie zarówno organy orzekające jak i sąd chyba, że uległa zmianie sytuacja prawna lub okoliczności faktyczne sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] trafnie stanęło na stanowisku, że zmodyfikowanie przez Skarżących treści ich wniosku i ostatecznie domaganie się ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w części ułamkowej , tj. o oddanie im w użytkowanie wieczyste części ułamkowej działki gruntu o łącznej powierzchni [...] m2, opisanej w księdze wieczystej KW [...] w częściach [...]. , nie stanowi o tym , ze zmianie uległ stan faktyczny lub prawny sprawy , co uzasadniałoby odstąpienie od jednoznacznych wytycznych odnoszących się do dalszego toku postępowania zawartych w wyroku tutejszego sadu z dnia 29 września 2004r. sygn. I SA/Wa 408/03. Z jego treści wprost bowiem wynika, że S. M. "S. N." w [...] jest stroną toczącego się postępowania administracyjnego w rozumieniu art.28 k.p.a., a jej pominięcie uzasadniało uchylenie zaskarżonych uprzednio decyzji Burmistrza Gminy [...]z dnia [...] września 2002r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2002r., jako wydanych z naruszeniem art.145 § 1 pkt.4 k.p.a. Tym samym wnioski dowodowe zgłoszone przez Skarżących, w toku postępowania sądowego, na okoliczność, że S. M. nie służy prawo użytkowania wieczystego spornego gruntu, podlegały oddaleniu jako pozostające bez wpływu na treść wyroku. Wskazane wnioski odnoszą się bowiem do oceny statusu tejże S. w sprawie, która to kwestia w myśl treści art. 153 p.p.s.a. została przesądzona cytowanym wyżej orzeczeniem tutejszego Sądu z dnia 29 września 2004r. Natomiast zarzuty merytoryczne sformułowane we wskazanych wnioskach oraz pozostałych pismach Skarżących będą przedmiotem oceny organów administracyjnych w toku postępowania z udziałem uczestnika tj. S. M., która będzie miała możliwość zajęcia stanowiska w tym przedmiocie. Wobec powyższego stwierdzić należy, że pozostałe zarzuty zawarte w odwołaniu oraz treści skarg odnoszące się do meritum rozstrzygnięcia dokonanego przez organ I instancji są przedwczesne. Stanowią one bowiem stanowisko strony postępowania, które powinno zostać zaprezentowane w jego toku, z możliwością ustosunkowania się do niego zarówno przez uczestników jak i rozważenia przez organ administracji. W doktrynie prawa administracyjnego poza sporem jest, że strona toczącego się postępowania ma prawo do aktywnego uczestniczenia w jego przebiegu od daty wszczęcia aż do chwili wydania decyzji w sprawie. Oznacza to prawo zgłaszania twierdzeń, wniosków oraz dowodów na poparcie swojego stanowiska, w celu ochrony swoich praw i interesów. Wbrew treści skarg "ustalenie i wyjaśnienie S. w trybie informacji przez Urząd "skutków prawnych zaistniałego w sprawie stanu faktycznego nie uzasadniało" nieuznania jej za stronę postępowania". Wojewódzki Sąd Administracyjny nie doszukał się błędów w argumentacji dokonanej przez organ rozstrzygający. Brak jest również uzasadnionych zarzutów odnośnie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych warunkach należało oddalić skargę na podstawie art. 151 cyt. wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.