II SA/Gl 711/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny za bezzasadną odmowę udostępnienia przedmiotu oględzin w sprawie zarurowania rowu melioracyjnego oddala skargę. Pismem z dnia [...]r. "A" sp. z o.o. w C. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. o przeprowadzenie kontroli i zbadanie legalności wykonanych przez skarżącego P. S. robót budowlanych na jego działkach nr ewid. [...] i [...], położonych w miejscowości L. przy ul. [...], polegających na wykonaniu drenów betonowych o przekroju 60 cm na rowie nr [...] położonym pomiędzy tymi działkami, z którymi sąsiaduje nieruchomość Spółki nr [...]. Spółka podała, że wg uzyskanych informacji, w 2003 r. udzielono skarżącemu jedynie pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę rowu melioracyjnego R-16 poprzez zabudowę rurociągu. Tym samym zachodzi podejrzenie, że przedmiotowe roboty stanowią samowolę budowlaną. Organ nadzoru budowlanego I instancji pismem z dnia [...]r. nr [...], [...], [...], [...], zawiadomił o przeprowadzeniu w postępowaniu administracyjnym dowodu z oględzin w dniu [...] r. g. 10.00-10.30 na terenie przedmiotowych działek skarżącego w sprawie dwóch stawów, dwóch budynków gospodarczych, przydomowej oczyszczalni ścieków i zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego. Jednocześnie organ wezwał skarżącego do przedstawienia podczas oględzin dokumentacji, potwierdzającej legalność wymienionych wyżej obiektów, tj. pozwolenia na budowę, projektu budowlanego, dziennika budowy oraz pozwolenia na użytkowanie. W wezwaniu pouczono skarżącego o treści art. 79 § 2 i art. 88 § 1 kpa. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 26 lutego 2018 r. W wyznaczonym terminie oględzin przedstawiciele organu stwierdzili, że pomimo prawidłowego powiadomienia skarżący nie stawił się w wyznaczonym miejscu i czasie. Z powodu braku dostępu do posesji (zamknięta brama i furtka), nie przeprowadzono oględzin (vide: protokół z dnia [...]). W tym stanie rzeczy organ I instancji postanowieniem z dnia [...] ukarał skarżącego grzywną w wysokości 50 zł za bezzasadne nieudostępnienie przedmiotu oględzin w sprawie zarurowania drenami betonowymi rowu melioracyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 88 § 1 kpa, który to przepis zacytowano oraz omówiono przebieg podjętych czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 1 w zw. z art. 10 § 1 kpa z powodu braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania a jedynie powiadomienia o przeprowadzeniu oględzin w kilku sprawach oraz braku szczegółowego poinformowania o przedmiocie oględzin. Skarżący podniósł, że z otrzymanego zawiadomienia nie wynikały też przyczyny wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Wreszcie, jego zdaniem możliwe byłoby ukaranie go tylko jedną grzywną, podczas gdy nałożono na niego cztery kary. Jednakże zaskarżonym postanowieniem zażalenia nie uwzględniono. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy stwierdził bowiem, że zaplanowane oględziny nie odbyły się z powodu niestawiennictwa skarżącego. Tymczasem art. 85 § 1 kpa pozostawia uznaniu organu administracji dopuszczenie dowodu z oględzin. Wówczas na stronach spoczywa obowiązek okazania rzeczy. Grzywna stanowi zaś środek przymusu z tytułu bezzasadnej odmowy okazania przedmiotu oględzin. Organ odwoławczy podał również, że zgodnie z art. 81a ust. 1 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego lub osoby działające z ich upoważnienia, mają prawo wstępu do obiektu oraz na teren budowy i zakładu pracy. Organ może też dokonywać czynności kontrolnych, potwierdzanych ustaleniami w protokołach, które stanowią materiał dowodowy w rozumieniu działu II Rozdziału 4 kpa. Dla poparcia stanowiska przywołano orzecznictwo sądowoadministracyjne. W skardze do sądu administracyjnego skarżący domagał się uchylenia postanowień organów obydwu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 kpa oraz art. 88 § 1 w zw. z art. 6 kpa. Ponawiając dotychczasową argumentację, skarżący zaakcentował, że dopuszczalne było wymierzenie mu grzywny w wysokości 50 zł za nieudostępnienie wszystkich przedmiotów oględzin, skoro przeprowadzono jedną czynność procesową. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Spełnione zostały bowiem ustawowe przesłanki do nałożenia na skarżącego grzywny w trybie art. 88 § 1 kpa. Z akt sprawy wynika, że organ nadzoru budowlanego wszczął odrębne postępowania w stosunku do dwóch stawów, dwóch budynków gospodarczych, przydomowej oczyszczalni ścieków i zarurowania rowu melioracyjnego, położonych na nieruchomości skarżącego, przy czym jako pierwsze wdrożono postępowanie wobec stawów. Nie doszło zatem do namnożenia przedmiotu oględzin, bowiem poszczególne obiekty podlegają różnym reżimom prawnym i rygorom, co uzasadniało prowadzenie odrębnych postępowań. Zatem jedną grzywnę nałożono w każdym z czterech postępowań. Nie ma zatem żadnego znaczenia fakt, że termin oględzin wyznaczono w tym samym dniu i godzinie. Takie działanie było uzasadnione względami celowościowymi i ekonomiką procesową, umożliwiając pracownikom organu nadzoru budowlanego przeprowadzenie czynności w tym samym terminie, co należy też uznać za dogodne dla skarżącego. Podkreślić należy, że skarżący po otrzymaniu zawiadomienia o terminie oględzin w żaden sposób nie usprawiedliwił nieobecności, nie zapoznał się z aktami sprawy, nie zanegował celowości przeprowadzenia dowodu, ani też nie nadesłał dokumentów, dotyczących realizacji przedmiotowych obiektów, mimo zobowiązania organu, zawartego w piśmie o wyznaczeniu terminu i miejsca oględzin. Faktem jest, że organ nadzoru budowlanego oprócz zawiadomienia o terminie oględzin, nie wystosował odrębnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 1 kpa). Jednak nie oznacza to pozbawienia skarżącego gwarancji procesowych z art. 10 § 1 kpa. Na tym etapie postępowania nie było wszak możliwe jednoznaczne sprecyzowanie przedmiotu postępowania – oprócz określenia rodzaju i położenia poszczególnych obiektów budowlanych. Nie było bowiem wiadome, czy należy prowadzić sprawę w kwestii legalności samej budowy obiektów, czy też jedynie naruszenia wymogów techniczno-budowlanych. Działania organów nadzoru budowlanego podejmowane są zawsze z urzędu, nawet jeżeli z inicjatywą wychodzi inny podmiot. Stąd też brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania i sprecyzowania jego przedmiotu, nie uzasadniał odmowy udostępnienia przez skarżącego przedmiotu oględzin. Skarżący nie neguje też ustaleń organu nadzoru budowlanego, że z powodu ogrodzenia terenu nieruchomości i zamknięcia furtki, nie było możliwe przeprowadzenia oględzin. Uprawnienia organów wynikają też z art. 81a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.). Oględziny należą do systemu środków dowodowych zgodnie z art. 75 § 1 kpa. Przeprowadzenie tej czynności zależy od uznania organu administracji, lecz w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego nie sposób negować celowości, czy wręcz konieczności przeprowadzenia takiego dowodu. Organ I instancji prawidłowo zobowiązał też skarżącego do okazania wszelkiej dokumentacji. Jej skonfrontowanie z wynikami oględzin umożliwiłoby uproszczenie postępowania i koncentrację materiału dowodowego. Wreszcie, po otrzymaniu zawiadomienia o terminie oględzin w czterech postępowaniach, skarżący w żaden sposób nie zareagował, mimo, że organ dochował wymaganego odstępu od otrzymania zawiadomienia do dnia wyznaczenia czynności, wynoszącego 7 dni (art. 79 § 1 kpa). Skarżący został też prawidłowo pouczony o skutkach prawnych z art. 88 § 1 kpa. Jego stanowisko, zawarte w zażaleniu i skardze do Sądu co do przyczyny odmowy udostępnienia przedmiotu oględzin, nie daje podstaw do przyjęcia, że odmowa ta była zasadna. Powiadomienie skarżącego o terminie oględzin w jednym piśmie nie stanowi naruszenia art. 6 kpa. Po otrzymaniu zawiadomienia skarżący w żaden sposób nie zareagował. W takim stanie rzeczy organ nadzoru budowlanego był uprawniony do zastosowania środków przymusu w każdej z czterech spraw, dotyczących odrębnych obiektów budowlanych. Wysokość grzywny nie przekracza też maksymalnej kwoty (50 zł). Dodać należy, że kwestia nałożenia grzywny w każdym z pozostałych trzech postępowań była przedmiotem kontroli sądowej w sprawach o sygn. akt II SA/Gl 268/18, 269/18 i 270/18. Oddalając skargi tut. Sąd zajął identyczne stanowisko co do dopuszczalności ukarania skarżącego grzywną w każdym z postępowań, mimo wyznaczenia jednego terminu oględzin. Z tych względów, nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania w stopniu skutkującym jego wznowieniem, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 tej ustawy. mr