I SA/Wa 1642/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania K. C. - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r., nr [...], .o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. H . na okres od dnia [...] października 2017r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] sierpnia 2017r. K. C. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci M. C. i A. H. na okres zasiłkowy 2017/2018. Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], orzekł o przyznaniu K. C. świadczenia wychowawczego na dziecko M. C. na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] września 2018 r. Odnośnie zaś świadczenia wychowawczego na A. H. - podniósł, że wnioskodawczyni do akt sprawy nie dołączyła kompletu dokumentów, dlatego też rozpoznanie wnosku w tm zakresie nastąpi po usunięciu braków formalnych wniosku. Równocześnie pismem z tej samej daty organ I instancji - działając na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851) - wezwał wnioskodawczynię do nadesłania, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania: - podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na syna A. H. od jego ojca lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej lub odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, zobowiązujących do alimentów, - odpis prawomocnego postanowienia sądu o oddaleniu powództwa o roszenia alimentacyjne na rzecz syna H. od jego ojca, lub - odpis prawomocnego orzeczenia sądu zobowiązującego do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania syna, lub - odpis orzeczenia sądu, zgodnie z którym syn pozostaje pod opieką naprzemienną, lub - w przypadku zgonu ojca dziecka - odpisu skróconego aktu zgonu. Wnioskodawczyni nie uzupełniła niezbędnych dokumentów w wyznaczonym terminie, natomiast pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na przedłużające się postępowanie sądowe o zatwierdzenie ugody mediacyjnej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Prezydent [...] zawiesił postępowanie o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. H. na okres zasiłkowy 2017/2018. W dniu [...] maja 2018 r. K. C. przedłożyła prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...], którym Sąd postanowił: 1. nadać klauzulę wykonalności aneksowi z dnia [...] kwietnia 2018 r. do ugody z dnia [...] listopada 2017 r. w zakresie pkt 3 aneksu zawartego pomiędzy K. C. i D. H. przed mediatorem M. W., 2. zatwierdzić w zakresie pkt 1 i 2 ww. ugodę z dnia [...] listopada 2017 r. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. Prezydent [...] podjął zawieszone postępowanie. Następnie zaś decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], orzekł o odmowie przyznania K. C. świadczenia wychowawczego na dziecko A. H. na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. (pkt 1) oraz o przyznaniu świadczenia wychowawczego na okres od dnia [...] maja 2018 r. do dnia [...] września 2018 r. (pkt 2). W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że z przedstawionej przez wnioskodawczynię dokumentacji wynika, iż dopiero na podstawie zawartego w dniu [...] kwietnia 2018 r. aneksu do ugody rodzice małoletniego A. H. zmodyfikowali punkt 3 ugody z dnia [...] listopada 2017 r. w ten sposób, że ojciec dziecka zobowiązał się płacić alimenty na rzecz swojego syna. Powyższemu aneksowi Sąd nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...]. Mając powyższe na uwadze, organ przyznał świadczenie wychowawcze dopiero od dnia [...] maja 2018 r. - skoro strona przedłożyła właściwy dokument w dniu [...] maja 2017 r., a ponadto dopiero na podstawie zawartego w dniu [...] kwietnia 2018 r. aneksu do ugody zostało ustalone świadczenie alimentacyjne, uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego. Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] maja 2018r. - w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. H. na okres od dnia [...] października 2017r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. (pkt 1) - złożyła K. C. wskazując, że nie ponosi winy za wszelkie opóźnienia w dostarczeniu niezbędnej dokumentacji, a ponadto urzędnicy udzielali jej błędnych informacji. Nie została także poinformowana o możliwości złożenia wniosku o zabezpieczenie alimentów. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r., nr [...], o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. H. na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie. Następnie zaś przytoczył treść art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851), który stanowi, że świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: 1) drugie z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodzicowi sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Dalej stwierdził, że stosownie do art. 19 ww. ustawy: 1. W przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenie do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest brak wydania dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym w odrębnych przepisach terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony. W przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko nie dostarczy, w terminie, o którym mowa w ust. 4, tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, potwierdzającego ustalenie na rzecz dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego, ponieważ sąd wydał postanowienie w przedmiocie odmowy udzielenia zabezpieczenia w sprawie o alimenty, bieg terminu, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu do dnia dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, świadczenie wychowawcze przysługuje: od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego; od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5. W niniejszej sprawie organ I instancji pismem z dnia [...] października 2017 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia niezbędnej dokumentacji w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania – lecz wnioskodawczyni nie wykonała zobowiązania w wyznaczonym terminie. Dopiero w dniu [...] maja 2018 r. przedłożyła prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...], którym Sąd postanowił: 1. nadać klauzulę wykonalności aneksowi z dnia [...] kwietnia 2018 r. do ugody z dnia [...] listopada 2017 r. w zakresie pkt. 3 aneksu zawartego pomiędzy K. C. i D. H. przed mediatorem M. W., 2. zatwierdzić w zakresie pkt .1 i 2 ww. ugodę z dnia [...] listopada 2017 r. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że skoro wnioskodawczyni nie przedłożyła w zakreślonym terminie żądanej przez organ dokumentacji, to nie może znaleźć zastosowania regulacja, o której mowa w art. 19 ust. 4 ww. ustawy. Nie może również znaleźć zastosowania regulacja, o której mowa w art. 19 ust. 5 ustawy, ponieważ sąd nie wydał postanowienia w przedmiocie odmowy udzielenia zabezpieczenia w sprawie o alimenty. Wskazało również, iż z przedstawionej przez wnioskodawczynię dokumentacji wynika, że dopiero na podstawie zawartego w dniu [...] kwietnia 2018 r. aneksu do ugody rodzice małoletniego A. H. zmodyfikowali punkt 3 ugody z dnia [...] listopada 2017 r., w ten sposób, iż ojciec dziecka zobowiązał się płacić alimenty na rzecz swojego syna. Powyższemu aneksowi Sąd nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...]. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że zasadnie organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze dopiero od dnia [...] maja 2018 r. - skoro strona przedłożyła właściwy dokument w dniu [...] maja 2017 r., a ponadto dopiero na podstawie zawartego w dniu [...] kwietnia 2018 r. aneksu do ugody zostało ustalone świadczenie alimentacyjne, uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego. Odniosło się też do zarzutów odwołania wskazując, że wnioskodawczyni została skutecznie pouczona o konsekwencjach nie uzupełnienia dokumentacji w zakreślonym terminie - dodając, iż to rodzice dziecka decydują, jakie będą ustalenia zawartej ugody, w tym również w zakresie alimentacji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. C. stwierdzając, że nie zgadza się z decyzjami odmawiającymi jej świadczenia wychowawczego na syna A. H. na okres od [...] października 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. Dokładnie opisała przebieg zdarzeń oraz wszystkie czynności podejmowane w sprawie, podnosząc, iż nie ponosi winy za zaistniała sytuację - dlatego też należy jej się świadczenie wychowawcze na syna A. H. na cały okres zasiłkowy 2017/2018. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016 r. poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej jako "p.p.s.a." ,Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, niż wskazała skarżąca. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r. w zakresie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. H. na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2016 r. poz.195), dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust 2.), przy czym świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 3). Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy - w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W myśl art. 8 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: 1) drugie z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Zaś z treści art. 19 ust. 4 wynika, że w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. H. na okres od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. było ustalenie przez organy obu instancji, iż zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 8 ust. 2 ustawy, tj. że dopiero w dniu [...] maja 2018 r. K. C. przedłożyła prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt [...], którym Sąd postanowił: 1. nadać klauzulę wykonalności aneksowi z dnia [...] kwietnia 2018 r. do ugody z dnia [...] listopada 2017 r. w zakresie pkt 3 aneksu zawartego pomiędzy K. C. i D. H. przed mediatorem M. W., 2. zatwierdzić w zakresie pkt 1 i 2 ww. ugodę z dnia [...] listopada 2017 r. Uszło jednak uwadze organów obu instancji, iż art. 8 ust. 2 ustawy znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy pierwszego dziecka. Oznacza to, że przepis ten nie będzie miał zastosowania, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy drugiego i kolejnego dziecka - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Świadczenie wychowawcze przysługuje bowiem na każde drugie i kolejne dziecko - bez kryterium dochodowego i dodatkowych warunków (a contrario art. 5 ust.3 ustawy). Skoro zatem przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie i kolejne dziecko nie jest niczym uwarunkowane - to żądanie organów dotyczące złożenia przez osobę samotnie wychowującą dziecko dokumentów dotyczących ustalenia na rzecz tego dziecka świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd - jest nadmiernym formalizmem organów. W tych okolicznościach niecelowe są rozważania organów dotyczące zaistnienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego - za okres od dnia [...] października 2017r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. - określonej w art. 8 ust. 2 ustawy. Wobec powyższego organy obu instancji niesłusznie uznały, iż z uwagi na nie złożenie w terminie przez K. C. dokumentów dotyczących ustalenia na rzecz dziecka A. H. świadczenia alimentacyjnego, skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na syna w okresie od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. Rozpoznając ponownie sprawę organy orzekające w sprawie wezmą pod uwagę powyższe ustalenia Sądu i ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Będą miały również na uwadze fakt, że K. C. zaskarżyła obie decyzje tylko w części, w której odmówiono jej przyznania świadczenia wychowawczego na syna A. H. na okres od dnia [...] października 2017r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. W związku z tym - mając na uwadze taki zakres zaskarżenia - Sąd uchylił obie decyzje, uznając, iż dotyczą one tej właśnie kwestii. Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.