VI SA/Wa 3195/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-21
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Izabela Głowacka - Klimas, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy negatywna ocena z części egzaminu radcowskiego z zakresu prawa gospodarczego, wynikająca z błędów w sporządzonej umowie najmu, jest uzasadniona, a uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia utrzymująca tę ocenę w mocy jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że negatywna ocena z części egzaminu radcowskiego z zakresu prawa gospodarczego była uzasadniona ze względu na istotne błędy w sporządzonej umowie najmu, w tym wadliwą klauzulę waloryzacyjną i termin wypowiedzenia umowy na czas oznaczony. Uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, utrzymująca tę ocenę, została uznana za zgodną z prawem, ponieważ odzwierciedlała prawidłową ocenę pracy zdającego pod kątem wymogów formalnych, zastosowania przepisów prawa i uwzględnienia interesu strony.Stan faktyczny
Skarżąca L. T. wniosła skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, która utrzymała w mocy negatywną ocenę z części egzaminu radcowskiego dotyczącej prawa gospodarczego. Negatywna ocena wynikała z błędów w sporządzonej przez skarżącą umowie najmu, w tym wadliwej klauzuli waloryzacyjnej, nieprawidłowego określenia terminu wypowiedzenia umowy na czas oznaczony oraz błędów w zapisach dotyczących kary umownej i odsetek. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że jej praca była poprawna i uwzględniała interes strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi L. T. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] -[...] marca 2015 r. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę w całości
L. T. (dalej też jako skarżąca lub zdająca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2015 r. (dalej też jako Komisja II stopnia lub komisja odwoławcza) z dnia [...] września 2015 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w W. (dalej też jako Komisja I stopnia) z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowi art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 507 ze zm., dalej cyt. jako "u.r.p") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej też jako k.p.a.).
Do wydania przedmiotowej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym:
W dniach od [...] marca 2015 roku skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w W.
Następnie uchwałą z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu Komisja podkreśliła, że skarżąca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną zaś z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dobrą. Komisja wskazała bowiem, że zgodnie z art. 366 ust. 1 u.r.p. pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.
Zadanie z prawa gospodarczego, z którego to skarżąca uzyskała ocenę negatywną, sprowadzało się do obowiązku sporządzenia, jako radca prawny M. R. udzielający pomocy prawnej wynajmującemu, umowy najmu lokalu przy uwzględnieniu interesu mocodawcy i następujących założeń:
I. Opis lokalu:
1. Przedmiotem najmu jest lokal użytkowy, który obejmuje wszystkie pomieszczenia parterowego budynku stanowiącego przedmiot własności wynajmującego.
2. Miejsce położenia lokalu: Polska, [...], ul. [...].
3. W chwili zawierania umowy lokal znajduje się we władaniu wynajmującego, bezpośrednio po jego opróżnieniu i zwrocie przez poprzedniego najemcę, który prowadził w nim sklep z artykułami gospodarstwa domowego.
4. Lokal obejmuje trzy pomieszczenia - salę sprzedażną, pomieszczenie magazynowe i pomieszczenie socjalne z łazienką i W.C., o łącznej pow. użytkowej 150 m2, ma tylko jedno wejście bezpośrednio z chodnika ul. [...].
5. W lokalu znajdują się instalacje: elektryczna, gazowa, wodno - kanalizacyjna i centralnego ogrzewania, wszystkie przyłączone i zasilane z sieci zewnętrznych przedsiębiorstw dostarczających media komunalne, a lokal wyposażony jest w urządzenia pomiarowe energii elektrycznej, gazu, energii cieplnej oraz wodomierz.
6. Dostarczanie do lokalu energii elektrycznej, gazu, wody, energii cieplnej, a także odbiór z lokalu ścieków komunalnych realizowane były na podstawie umów zawartych przez poprzedniego najemcę, które w związku z zakończeniem jego stosunku najmu zostały rozwiązane.
7. Lokal został zwrócony wynajmującemu przez poprzedniego najemcę w stanie nieodnowionym, po uprzednim dziesięcioletnim okresie korzystania z lokalu bez przeprowadzenia w nim jakichkolwiek prac usuwających skutki jego normalnego zużycia eksploatacyjnego.
8. Najemca ma zamiar zawarcia umowy najmu lokalu w celu jego wykorzystywania jako lokalu biurowego, w którym najemca prowadził będzie biuro księgowo - rachunkowe.
9. Realizacja celu gospodarczego najemcy wymaga niezbędnie przeprowadzenia prac adaptacyjno - remontowych przystosowujących lokal do potrzeb najemcy i usuwających skutki jego dotychczasowego zużycia eksploatacyjnego.
II. Strony umowy:
1. Wynajmujący: L. Z. - zamieszkały [...], ul. [...], stan cywilny [...], posiadający nadany nr PESEL i nr NIP, posiada rachunek bankowy w banku [...] Oddział w [...], nr rachunku [...]. L. Z. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie [...] pod firmą L. i jest czynnym podatnikiem VAT.
2. Najemca: A. sp. z o.o.. z siedzibą w [...] - ul. [...],[...], KRS [...], posiadająca nadany nr NIP i nr REGON, będąca czynnym podatnikiem VAT.
3. Zgodnie z umową spółki A. sp. z o.o. w [...]:
a) kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł,
b) nie zawiera ona regulacji dotyczących kwestii zaciągania przez spółkę zobowiązania do świadczenia lub rozporządzania przez nią prawem o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego,
c) zarząd spółki składa się z [...],
d) nie zawiera ona szczegółowych regulacji dotyczących sposobu reprezentacji spółki.
4. Z danych rejestrowych spółki A. sp. z o.o. w [...] ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że:
a) w składzie zarządu spółki ujawniony jest jedynie A. J. - członek zarządu,
b) dla spółki ustanowiono prokurenta samoistnego w osobie Z. C.,
lII. Elementy przedmiotowe umowy:
1. Zgodnie z oczekiwaniem wynajmującego, na rzecz którego radca prawny świadczy pomoc prawną, umowa najmu winna niezbędnie zawierać postanowienia regulujące:
a) zakres oraz sposób przeprowadzenia przez najemcę prac adaptacyjno - remontowych lokalu,
b) trwałość stosunku najmu przez czas oznaczony, pozwalający najemcy czynić przewidziany użytek gospodarczy z lokalu i nakładów dokonywanych przez najemcę w celu przystosowania lokalu do potrzeb najemcy,
c) okoliczności szczególne pozwalające każdej ze stron na zakończenie stosunku najmu bez zachowania zasady jego trwałości przez czas oznaczony,
d) wysokość i sposób uiszczania periodycznego czynszu najmu w formie pieniężnej, a nadto zapewniające zachowanie ekwiwalentności świadczenia czynszowego na wypadek zmiany warunków rynkowych, w tym w szczególności zmiany siły nabywczej pieniądza,
e) sposób ponoszenia przez najemcę lub rozliczania z wynajmującym opłat dodatkowych z tytułu korzystania w lokalu z mediów i usług komunalnych,
f) zasady zwrotu lokalu po zakończeniu stosunku najmu i rozliczeń stron z tytułu nakładów poczynionych przez najemcę na przedmiot najmu,
g) zabezpieczenie roszczeń na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy.
2. Wszystkie elementy podmiotowe i przedmiotowe umowy winny zostać uregulowane bezpośrednio w treści umowy, a ewentualnie powołane w umowie odrębne dokumenty lub załączniki, poza dokumentacją projektowo - techniczną, winny zostać opisane w treści umowy w sposób pozwalający na ustalenie ich formy i istotnej treści.
3. W umowie należy powołać dokumenty identyfikujące strony umowy i wykazujące należyte umocowanie osób reprezentujących strony przy zawieraniu umowy.
4. Umowa winna uwzględniać przyjęte samodzielnie przez zdającego brakujące lub dodatkowe elementy stanu faktycznego, przy czym nie mogą one pozostawać w sprzeczności z elementami stanu faktycznego wskazanymi wyraźnie w treści powyższych założeń. Zdający może przedstawić w swej pracy zestawienie przyjętych samodzielnie przez siebie brakujących lub dodatkowych elementów stanu faktycznego.
5. Umowa może zawierać postanowienia regulujące kwestie nie objęte wskazanymi wyżej założeniami, przy czym ich wprowadzenie do treści umowy nie może w jakikolwiek sposób uchybiać sprecyzowanym wyżej założeniom.
6. W miejscu przeznaczonym na złożenie podpisów niezbędnych do zawarcia umowy należy wpisać słowo "podpis" ze wskazaniem osoby składającej podpis.
Skarżąca sporządziła przedmiotową umowę najmu lokalu.
Obydwaj z egzaminatorów którzy sprawdzali pracę skarżącej, ocenili ją na ocenę niedostateczną.
Pierwszy z egzaminatorów przedstawił ocenę z następującym uzasadnieniem: Umowa zachowuje niezbędne wymogi formalne. Jakkolwiek najemca reprezentowany jest przez zarówno członka zarządu jaki prokurenta. Wbrew stwierdzeniom komparycji są oni jednak upoważnienie do samodzielnej reprezentacji. Taki sposób reprezentacji jak przyjęty w treści umowy nie prowadzi do nieważności, ale świadczy o nieznajomości przepisów k.s.h. w zakresie ustawowej reprezentacji sp. z o.o..
2. Prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji: Umowa statuuje pomiędzy stronami stosunek najmu na czas określony, ale zasadniczym uchybieniem pracy jest wprowadzenie możliwości rozwiązania umowy za wypowiedzeniem - sprzeczne z istotą umowy najmu zawartej na czas oznaczony. Zapis taki jest nieważny.
Zapis w § 2 ust. 4 spełniać ma funkcję klauzuli waloryzacyjnej. Ale w istocie zawiera jedynie postulat zawarcia aneksu odnośnie podwyższenia czynszu – zatem nie wprowadza waloryzacji do treści umowy, nie przewiduje co w sytuacji kiedy najemca nie będzie chciał zawrzeć aneksu, wreszcie jest zbędny w kontekście treści art. 6851 k.c..
Umowa zawiera nieprawidłowe zapisy jeżeli chodzi o kary umowne, Przede wszystkim wprowadza karę umowną za niespełnienie świadczenia pieniężnego - zapis taki jest nieważny jako sprzeczny z artykułem 483 k.c..
Ponadto w ust. 2 § 5 wprowadza się pojęcie odsetek umownych w przypadku istotnych naruszeń. Zapewne ma być to jakaś forma kary umownej, jednak klauzula jest napisana nieprofesjonalnie i nieczytelnie. Generalnie zapisy te świadczą o niezdolności i nie umiejętności zastosowania przepisów o karze umownej w praktyce. Te same uwagi dotyczą ust. 3, który zabezpieczać ma zwrot przedmiotu najmu po zakończeniu umowy. Nie wiadomo co ma oznaczać możliwość domagania się odsetek umownych w wysokości 10 % jednego czynszu za każdy dzień opóźnienia.
3. Poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje: Z uwagi na wskazane wyżej uchybienia umowa nie została sporządzona w sposób korzystny z punktu widzenia wynajmującego. Wprawdzie zawiera zakaz podnajmowania lokalu, ale de facto nie ma żadnych zabezpieczeń związanych z płatnościami czynszu, i z wydaniem lokalu po zakończeniu umowy. Zaproponowane rozwiązania zapewne będą źródłem sporów i różnych interpretacji. Umowa nie została wzbogacona de facto o żadne dodatkowe elementy.
Inne uwagi (język, styl, staranność pracy):
Umowa napisana momentami dość dobrym językiem, ale sama konstrukcja klauzul sprawia, że są one napisane bardzo nieprecyzyjnie i chaotycznie.
Od profesjonalnego pełnomocnika w obrocie prawnym, a zwłaszcza w obrocie gospodarczym, wymagany jest taki stopień zawodowej staranności, aby sporządzony przez niego projekt umowy zawierał regulacje prawne, nie budzące wątpliwości interpretacyjnych, tak aby nie zachodziła konieczność dokonywania ich wykładni w oparciu o art. 65 k.c. Nawet samo sporządzenie umowy najmu zawierającej elementy
przedmiotowo istotne, nie jest wystarczające dla uzyskania oceny dostatecznej z egzaminu radcowskiego z zakresu prawa gospodarczego. Praca egzaminacyjna powinna być wykonana zgodnie z poleceniem tj. zawierać wszystkie elementy, które zalecono zawrzeć w pracy. Przedmiotem oceny jest również umiejętność sformułowania postanowień umowy w tym właściwość zastosowanych przepisów prawa, sposób rozstrzygnięcia problemów określonych w zaleceniach dla zdających oraz czy umowa należycie uwzględnia interes reprezentowanej strony.
Umowa nie spełnia zasadniczych poleceń zadania egzaminacyjnego. Ponadto zawiera szereg innych uchybień. Nie spełnia faktycznie wymogu sporządzenia jej z korzyścią dla wynajmującego. Powyższe zastrzeżenia pozwalają na stwierdzenie, że zdający nie wykazał się umiejętnością sporządzenia umowy najmu, na poziomie wymaganym od profesjonalnego pełnomocnika. Mimo stopniowalności oceny pracy egzaminacyjnej, ilość uchybień sprawia, że praca nie zasługuje naj ocenę pozytywną.
Drugi z egzaminatorów przedstawił ocenę z następującym uzasadnieniem:
1. Zachowanie wymogów formalnych:
Zdający sporządził ważną umowę najmu na czas określony.
2. Prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji: Zdający nie wyjaśnił powodu przyjęcia dwuosobowej reprezentacji najemcy, co może wskazywać na brak znajomości art. 205 § 3 k.s.h. i przepisów k.c. o prokurze. Bezskuteczna klauzula waloryzacyjna zmiana wysokości czynszu przez strony - nie zabezpiecza interesów wynajmującego i świadczy o niewykonaniu polecenia. Zdający przepisuje do umowy treść przepisów (np. 684 k.c.), co świadczy o nieznajomości zasad konstruowania umów (naturalia negotii). Prawo rozwiązania umowy z miesięcznym okresem wypowiedzenia, lub bez wypowiedzenia przy dwumiesięcznej zaległości czynszowej bez wyznaczania okresu dodatkowego na zapłatę, świadczy o całkowitej nieznajomości przepisów bezwzględnie obowiązujących-- art. 687 i 688 k.c. oraz o nieprawidłowej interpretacji art. 673 § 3 k.c. i o niewykonaniu polecenia w tym zakresie. Niezrozumiałe i sprzeczne z przepisami postanowienia dotyczące kar umownych - kara umowna za opóźnienie w płatności (!). Gdyby natomiast uznać tę karę za odsetki umowne, to ich wysokość (2% czynszu dziennie) świadczy o nieznajomości art. 359 k.c.
3. Poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje:
Poza wyżej wskazanymi uchybieniami praca wypełnia polecenia egzaminacyjne z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony.
4. Inne uwagi (język, styl, staranność pracy)
Praca niestaranna, napisana językiem potocznym, liczne błędy ortograficzne, literowe, gramatyczne i stylistyczne, niedokończone wyrazy. Praca chaotyczna. Słaba praca. Niezrozumiałe (nielogiczne stwierdzenia) np. "do realizacji celu przedmiotowego lokalu",
W konsekwencji wspomnianą uchwałą z dnia [...] kwietnia 2015 roku nr [...] Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.
We wniesionym od powyższej uchwały odwołaniu skarżąca podniosła, iż obie opinie w swojej treści są niespójne i wywołują wątpliwości w zakresie wystawionej oceny, sposób reprezentacji wskazany przez zdającą w umowie najmu sporządzonej w trakcie egzaminu radcowskiego jest poprawny, w pracy właściwie zastosowano instytucję rozwiązania umowy za wypowiedzeniem. W ocenie skarżącej zapis zamieszczony w § 2 ust. 4 umowy nie jest zapisem podstacyjnym, bowiem, umowa jest zawierana pomiędzy dwiema stronami, z których każda jest przedsiębiorcą - profesjonalistą, który ma świadomość wszystkich praw i obowiązków wynikających z jej treści. Zapis ten jest swoistym zobowiązaniem, którego najemca winien dochować. Jego konstrukcja zabezpiecza interesy wynajmującego, w szczególności jeżeli chodzi o wysokość czynszu, bowiem zgodnie z § 6 ust. 3 a umowy, w przypadku nie zawarcia aneksu - czyli naruszenia istotnych postanowień umowy, wynajmującemu przysługuje prawo rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym. Skarżąca zgodziła się z członkami Komisji, iż zapisy dotyczące kar umownych są nieprecyzyjnie sformułowane, jednakże są to zapisy dodatkowo sformułowane w umowie i nie prowadzą do jej nieważności, jak również nie powinny skutkować aż tak negatywną oceną. Odnosząc się do wysokości odsetek umownych, zapis dotyczący ich wysokości, a mianowicie 2% wysokości czynszu dziennie, nie świadczy tu o nieznajomości art. 359 k.c. Przepis powyższy wskazuje na wysokość odsetek maksymalnych, która nie może być przekroczona, jednakże niejednokrotnie analizując umowy które obowiązują w powszechnym obrocie prawnym można spotkać się z zapisami wskazującymi na wysokość odsetek umownych znacznie przekraczającą czterokrotność wysokości stopu kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, a i tak wiadomym jest, iż zgodnie z art 359 § 2 zn. 2 kc jeżeli ich wysokość przekracza ustawową wysokość odsetek maksymalnych, to i tak należą się odsetki maksymalne. Dlatego też w ocenie skarżącej zapis taki nie jest nieważny i nie narusza interesów klienta, jak również nie powoduje nieważności samej umowy. Nadto odnosząc się do zarzutu chaotyczności pracy, nielogiczności stwierdzeń, licznych błędów ortograficznych, literowych, stylistycznych i gramatycznych skarżąca podniosła iż są to twierdzenia daleko idące, krzywdzące osobę będącą autorem pracy.
Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o:
1. rozpatrzenie niniejszego odwołania;
2. zmianę oceny cząstkowej zadania z zakresu prawa gospodarczego;
3. uchylenie uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, podjętej przez Komisję Egzaminacyjną nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w W.;
4. podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego złożonego w 2015 r. przez odwołującego, stwierdzającej pozytywny wynik z w/w egzaminu.
Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2015 r. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w W. Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania, Komisja stwierdziła, iż postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.
W ocenie organu odwoławczego zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Pierwszy z nich - sugerujący niespójność opinii sporządzonych przez egzaminatorów - jest nieczytelny. Przy założeniu, że odwołuje się on do odmienności w zakresie dotyczącym użytych przez każdego z egzaminatorów sformułowań, jest oczywiście nietrafny. Opinie bowiem nie są wspólnym stanowiskiem osób oceniających pracę. W warstwie merytorycznej nie sposób natomiast dopatrzyć się w argumentacjach egzaminatorów sprzeczności, w szczególności nie świadczą o niej (w kontekście całej treści obydwóch dokumentów zawierających oceny) przytoczone przez zdającą cytaty.
Odnosząc się do kwestii reprezentacji najemcy, organ podzielił wątpliwości egzaminatorów co do znajomości przez osobę zdającą zasad określających reprezentację spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wynikają one z użytego w pracy sformułowania: uprawnionych wspólnie do reprezentacji Spółki zgodnie z danymi wynikającymi z odpisu z KRS. Argumentacja a zawarta w uzasadnieniu odwołania wątpliwości te pogłębia. Wytłuszczenie o treści: jednego członka zarządu łącznie z prokurentem powiązane z określonymi w zadaniu danymi zawartymi w rejestrze przedsiębiorców prowadzi do wniosku, że zdająca co najmniej przyjmowała, że w przypadku zarządu jednoosobowego i braku regulacji umownych dla zachowania wymogów reprezentacyjnych wymagane jest współdziałanie członka zarządu z prokurentem. Wprawdzie w dalszej części uzasadnienia odwołania wspomina się o nadreprezentacji, jednakże nie sposób zorientować się w kwestii, czy ostatecznie zdająca uznaje samodzielne uprawnienie jedynego członka zarządu do występowania za spółkę, czy też przypisuje ową samodzielność wyłącznie prokurentowi samoistnemu.
Zdaniem komisji odwoławczej nie jest trafny zarzut nawiązujący do krytycznej oceny przez egzaminatorów § 4 umowy. Oceniana praca nie wskazuje żadnego uzgodnionego przypadku z którym łączyłoby się uprawnienie strony do wypowiedzenia najmu.
Komisja II stopnia nie podzieliła także kolejnego zarzutu - dotyczącego klauzuli waloryzacyjnej. Projekt umowy nie określa kryteriów, według których miałaby zostać określona stawka czynszu zwaloryzowanego. Konkretów nie może zastąpić założenie, według którego strony są profesjonalistami.. Skarżąca zdaje się akceptować krytyczne uwagi egzaminatorów odnośnie zapisów umowy poświęconych karze umownej. Komisja odwoławcza podkreśla, że nie można, co do zasady, zaakceptować wywodu, według którego istnienie ustawowych ograniczeń co do określania stopy procentowej uwalnia stronę (profesjonalnie reprezentowaną) od obowiązku ustalenia wzajemnych obowiązków w sposób, który maksymalnego ustawowego pułapu nie naruszy. Zdaniem organu treść § 6 umowy jest przykładem braku fachowości, a w szczególności precyzji w wyrażaniu stanowiska. Zupełnie niepotrzebnie wprowadzono termin odsetki w sytuacji, w której podjęto próbę wskazania sposobu określenia wysokości kary umownej.
W ocenie komisji odwoławczej wyżej wskazane, newralgiczne zagadnienia egzaminacyjne zostały przez zdającą omówione (nie wprost oczywiście, a poprzez zaprezentowanie określonych rozwiązań) w sposób niedostateczny. Niezadowalająca jest również (w całości oceniana) forma projektu, niestaranna i wielu miejscach gubiąca precyzję (przykładowo wskazać należy na nieudaną próbę zdefiniowania prac adaptacyjno - remontowych).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca L. T. zarzuciła:
1. naruszenie art. 364 ust. 1 i ust. 7 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. oraz w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez wadliwe ich zastosowanie i dokonanie oceny negatywnej z części trzeciej egzaminu radcowskiego - zadania z zakresu prawa gospodarczego - w sytuacji, gdy sporządzone przez skarżącą rozwiązanie zadania z części trzeciej egzaminu radcowskiego w oparciu o wskazane w zadaniu egzaminacyjnym kryteria, jest poprawne, zachowuje wymagania formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa i wskazuje na umiejętność ich interpretacji oraz uwzględnia interes/reprezentowanej strony, co świadczy o tym, że skarżący jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
2. naruszenie art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 6,7,8, 9,11, 77 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie w szczególności poprzez:
a) niewłaściwe i niewystarczające uzasadnienie zaskarżonej uchwały w części uzasadnienia faktycznego, polegające na nie ustosunkowaniu się w pełni do zarzutów skarżącej, podniesionych w odwołaniu oraz
b) brak wystarczającego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
3. naruszenie art. 11 k.p.a., art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie przez organ odwoławczy w sposób wszechstronny materiału dowodowego sprawy, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skarżonej uchwały, gdzie organ nie odnosi się w pełni do zarzutów stawianych przez skarżącą i przedstawiając przesłanki, na jakich oparł swoją uchwałę dokonuje błędnej wykładni powołanych przez siebie przepisów.
4. naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej uchwały i uznanie, że rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 roku z siedzibą w W. jest prawidłowe, gdy uchwała ta obarczona była szeregiem wad wskazanych w odwołaniu skarżącej, a uchwała Komisji II Stopnia nie odniosła się merytorycznie do zagadnień prawnych jakie legły u podstaw przypisania tej części mojej pracy oceny negatywnej mimo że w odwołaniu wskazano na kierunek interpretacji przepisów prawa materialnego i jego poprawność w użytych zapisach projektu umowy, a uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie wskazuje kierunku wykładni przepisów prawa materialnego jakie miałyby w ocenie tej Komisji być prawidłowymi.
Ponadto zarzuciła organowi poczynienie błędnych ustaleń materialno- faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej uchwały polegających na bezzasadnym uznaniu, iż ocena negatywna z trzeciej części egzaminu radcowskiego - z zakresu prawa gospodarczego została wystawiona zasadnie, gdy tymczasem brak było podstaw do dokonania takiej oceny zadania wykonanego przez skarżącego.
Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w trybie autokontroli, ewentualnie uchylenie zaskarżonej uchwały i wskazanie organowi przez Sąd na podstawie art. 153 p.p.s.a., iż rozwiązanie zadania z części trzeciej egzaminu radcowskiego - prawa gospodarczego sporządzone przez skarżącego zachowuje wymagania formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa i wskazuje na umiejętność ich interpretacji, oraz jest poprawne i uwzględnia interes reprezentowanej strony, co świadczy o tym, że skarżący jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu uchwały, iż egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającego rozwiązanie. obie opinie w swojej treści są niespójne i wywołują wątpliwości w zakresie wystawionej oceny. Z jeden strony na wstępie w jednej z nich jest wskazane, iż "umowa zachowuje niezbędne wymogi formalne", natomiast w drugiej "zdający sporządził ważną umowę najmu na czas określony", "poza wyżej wskazanymi uchybieniami praca wypełnia polecenia egzaminacyjne z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony", by następnie dokonać bardzo szczegółowej analizy jej treści sprowadzającej się nawet w przypadku drugiej opinii do stwierdzenia "(...) świadczy o całkowitej nieznajomości przepisów bezwzględnie obowiązujących (...)". Powyższe opinie wywołują uzasadnione wątpliwości w zakresie ich poprawności, w szczególności mając na uwadze dwuznaczność oceny.
Ponadto skarżąca wskazuje, że zarzucono jej nieznajomość przepisów jej dotyczących, stwierdzając, iż z uzasadnienia odwołania nie wynika czy uznaje ostatecznie samodzielne uprawnienie jednego członka zarządu do występowania za spółkę, czy też przypisuję ową samodzielność wyłącznie prokurentowi samoistnemu. Zdaniem skarżącej w odwołaniu podjęła ona = próbę wyjaśnienia wskazanego w umowie sposobu reprezentacji. Zgodnie z treścią art. 205 §1. k.s.h. jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Nadto mając na uwadze instytucję prokury wyrażoną w treści art. 109 zn. 1 § 1 k.c. jest ona pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Skarżąca wskazała, że w tych okolicznościach sposób reprezentacji wskazany przez nią w umowie najmu sporządzonej w trakcie egzaminu radcowskiego był poprawny, Jednakże skarżąca przyznała, iż jest to nadreprezentacja (superfluum), ale dopuszczalna przepisami prawa oraz obowiązującym orzecznictwem, całkowicie nie zgadzając się w tym kontekście z zarzutem nieznajomości przepisów k.s.h.. Zdaniem skarżącej wszystkie twierdzenia zawarte w opiniach a dotyczące ww. reprezentacji nie wskazują jednoznacznie, dlaczego zdaniem egzaminujących przyjęty przeze mnie sposób reprezentacji był niewłaściwy. Zdaniem skarżącej w kontekście powyższego niezrozumiałym było twierdzenie Komisji, iż nie sposób się zorientować jaką reprezentację uznaję, bowiem wskazałam na kierunek poprawności mojego zadania nietrafnie ocenionego przez Komisję I instancji.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu dotyczącego wprowadzenia uprawnień strony do wypowiedzenia umowy najmu, co zdaniem Komisji wprowadza niepewność co do czasu jej trwania i faktu, iż jej zdaniem nie zabezpiecza to interesu wynajmującego, skarżąca wskazała, że uzasadnieniem dla takiego zapisu umowy jest obowiązująca linia orzecznicza stojąca na stanowisku, iż dopuszczalnym jest zapis w umowie najmu na czas oznaczony określający termin jej wypowiedzenia. Na poparcie tych twierdzeń wskazała treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2015 r. (IV CSK 208/14, LEX nr 1656511) zgodnie z którym "Nie ma powodu, aby ograniczać wolę stron ponad to, co przewiduje art. 3531 k.c. i przepis szczególny; jakim jest art. 673 § 3 k.c. w takim ułożeniu ich stosunku umownego, który jest dla nich korzystny i nie sprzeciwia się istocie terminowej umowy najmu. Zawarte w umowie zastrzeżenie możliwości dla strony wypowiedzenia umowy terminowej najmu przed nadejściem terminu stanowi wskazanie faktu, jakim jest przewidziana umownie data złożenia odpowiedniego oświadczenia przez uprawnionego, będąca wypadkiem, o którym stanowi art. 673 § 3 k.c. Jeżeli ponadto uprawniony wykazuje rzeczywiste i budzące aprobatę przyczyny, z których pozostaniem łączy skorzystanie z prawa do wypowiedzenia umowy najmu zawartej na czas oznaczony przed nadejściem tego terminu (budowa nowej siedziby, zbędność najmowanych lokali), z odpowiednim wyprzedzeniem, a więc z zadbaniem o interes wynajmującego, to nie ma powodu, aby odmawiać temu skuteczności na tle powołanego przepisu, a z kolei uznawać spełnienie jego przesłanek w razie ogólnego stwierdzenia w umowie, że jest to możliwe "z ważnych przyczyn", ale i tak wiadomych dopiero przy wypowiadaniu umowy." Powyższe zdaniem skarżącej jednoznacznie wskazuje na możliwość zawarcia takiego zapisu w umowie jako dopuszczalnego prawnie i ważnego, a nadto świadczy o zabezpieczeniu w sposób należyty interesów reprezentowanej strony.
Odnosząc się do zarzutu komisji odwoławczej dotyczącej klauzuli waloryzacyjnej, skarżąca wskazała, iż zapis zamieszczony przez w § 2 ust. 4 umowy nie jedynie założeniem, bowiem umowa jest zawierana pomiędzy dwiema stronami, z których każda jest przedsiębiorcą - profesjonalistą, który ma świadomość wszystkich praw i obowiązków wynikających z jej treści. Zapis ten jest swoistym zobowiązaniem, którego najemca winien dochować. Jego konstrukcja zabezpiecza interesy wynajmującego, w szczególności jeżeli chodzi o wysokość czynszu, bowiem zgodnie z § 6 ust. 3 a umowy, w przypadku niezawarcia aneksu - czyli naruszenia istotnych postanowień umowy, wynajmującemu przysługuje prawo rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego kary umownej, skarżąca wskazała, iż zapisy jej dotyczące były przez nią wprowadzone dodatkowo i nie skutkowały nieważnością umowy i nie miały wpływu na inne jej zapisy. W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż zgadza się z oceną członków Komisji, iż zapisy dotyczące kar umownych są nieprecyzyjnie sformułowane, jednakże są to zapisy dodatkowo sformułowane w umowie i nie prowadzą one do jej nieważności, jak również nie powinny skutkować negatywną oceną.
Natomiast odnosząc się do wysokości odsetek umownych, skarżąca podniosła, że zapis dotyczący ich poziomu, a mianowicie 2% wysokości czynszu dziennie, nie świadczy tu w żadnym razie o nieznajomości art. 359 k.c.. Co prawda powyższy przepis wskazuje na wysokość odsetek maksymalnych, która nie może być przekroczona, jednakże niejednokrotnie analizując umowy które obowiązują w powszechnym obrocie prawnym można spotkać się z zapisami wskazującymi na wysokość odsetek umownych znacznie przekraczającą czterokrotność wysokości stopu kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, a i tak wiadomym jest, iż zgodnie z art 359 § 2 zn. 2 k.c. jeżeli ich wysokość przekracza ustawową wysokość tychże odsetek maksymalnych, to należnymi są odsetki maksymalne wynikające z tego przepisu. Dlatego też zapis taki nie jest nieważny i nie narusza interesów klienta, jak również nie powoduje nieważności samej umowy. W tych okolicznościach daleko idącym była krytyka takiego rozwiązania, bowiem dawała uprawnienia reprezentowanemu podmiotowi do dyscyplinujących środków wobec swojego kontrahenta.
Zdaniem skarżącej w zaskarżonej uchwale organ odwoławczy nie odniósł się do poniesionych w odwołaniu przez skarżącą zarzutów, ani nie wyjaśnił należycie nieprawidłowości zaproponowanych przeze mnie rozwiązań w kontekście podstaw prawnych. Organ ograniczył się jedynie do podtrzymania argumentacji wskazanej w opiniach egzaminatorów i pomimo posiadanego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i wykazania przez skarżącą przesłanek do uchylenia przedmiotowej uchwały, nadal w jego ocenie zachodziła podstawa do utrzymania w mocy decyzji Komisji Egzaminacyjnej nr [...]. Skarżąca stwierdziła, iż uzasadnienie zaskarżonej uchwały stanowiło powtórzenie opinii egzaminatorów sprawdzających moją pracę z zakresu prawa gospodarczego, bez merytorycznego odniesienia się do poszczególnych rozwiązań prawnych zawartych w jej pracy i ich oceny oraz konfrontacji z zawartymi w odwołaniu zarzutami.
W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2014 r. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2014 r. z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.
Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych u.r.p. oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz. U. z 2014 poz. 1930), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 w/w ustawy.
Przede wszystkim podkreślić należy, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p. celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Egzamin taki w roku 2014 składał się z czterech części pisemnych, polegających na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego, cywilnego, gospodarczego i administracyjnego. Każda ze wspomnianych czterech części egzaminu radcowskiego była - stosownie do treści art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych - oceniana przez dwóch egzaminatorów przy zastosowaniu następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne (celująca, bardzo dobra, dobra, dostateczna); 2) ocena negatywna (niedostateczna). Podstawowe kryteria oceny dokonywanej przez egzaminatorów zostały wskazane w art. 365 ust. 2 u.r.p., z którego wynika, że pod uwagę bierze się w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego przez osobę przystępującą do egzaminu, wynik ten powinien być jeden: pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej). Z kolei art. 366 ust. 1 u.r.p. prawnych stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (a więc - a contrario - negatywna ocena z którejkolwiek części skutkuje negatywnym wynikiem całego egzaminu radcowskiego). Podkreślić należy, że nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) – d) ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną.
Taki przypadek miał miejsce w przypadku pracy egzaminacyjnej skarżącą z zakresu prawa gospodarczego. Zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie zadania z prawa gospodarczego eliminowało możliwość wystawienia oceny pozytywnej.
W ocenie Sądu zasadnym jest stanowisko Komisji, że do najistotniejszych braków sporządzonej przez skarżącą umowy najmu należy zaliczyć bark prawidłowego zapisu dotyczącego klauzuli waloryzacyjnej. W treści zadania egzaminacyjnego wskazano, iż zgodnie z oczekiwaniem wynajmującego, na rzecz którego radca prawny świadczy pomoc prawną, umowa najmu winna niezbędnie zawierać postanowienie regulujące wysokość i sposób uiszczania periodycznego czynszu najmu w formie pieniężnej, a nadto zapewniające zachowanie ekwiwalentności świadczenia czynszowego na wypadek zmiany warunków rynkowych, w tym w szczególności zmiany siły nabywczej pieniądza. Jak słusznie wskazała komisja odwoławcza projekt umowy nie określa kryteriów, według których miałaby zostać określona stawka czynszu zwaloryzowanego. Określenia takich kryteriów nie może zastąpić podnoszone przez stronę skarżąca założenie, według którego strony są profesjonalistami. Zapis w zawarty w § 2 ust. 4 umowy spełniać ma funkcję klauzuli waloryzacyjnej, ale w istocie zawiera jedynie postulat zawarcia aneksu odnośnie podwyższenia czynszu – zatem nie wprowadza waloryzacji do treści umowy i nie przewiduje co w sytuacji, kiedy najemca nie będzie chciał zawrzeć aneksu. Zawarte w § 6 ust. 3 pkt a umowy uprawnienie wynajmującego do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, z odwołaniem się do odmowy akceptacji przez najemcę waloryzacji czynszu, jest co najmniej wątpliwa skoro umowa nie daje podstaw do ustalenia, jak miałaby ona się dokonać, a zatem najemcy nie można by postawić zarzutu uchylania się od obowiązku w umowie określonego.
Należy zgodzić się także z komisją odwoławczą, że niekorzystny dla wynajmującego jest także zapis § 4 omawianej umowy, w myśl którego umowa została zawarta na czas oznaczony z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. Oceniana praca nie wskazuje żadnego uzgodnionego przypadku z którym łączyłoby się uprawnienie stron do wypowiedzenia najmu. Ów brak stawia pod znakiem zapytania charakter najmu i wprowadza niepewność co do czasu jej trwania. Wbrew twierdzeniom skarżącej tak zredagowany zapis umowy w żadnym razie nie zabezpiecza interesów wynajmującego, szczególnie ze względu na bardzo krótki okres wypowiedzenia.
Sporządzenie przez osobę zdającą egzamin radcowski umowy najmu, w którym błędnie sformułowano klauzulę waloryzacyjną oraz termin wypowiedzenia umowy najmu zawartej na czas oznaczony, pozostaje na tyle w kolizji z obowiązkiem zabezpieczenia interesu strony zlecającej sporządzenie takiej umowy, że nie można przyjąć, iż zostało spełnione kryterium przewidziane w art. 365 ust. 2 u.r.p.
Odnosząc się do pozostałych, wymienionych przez organ odwoławczych mankamentów pracy egzaminacyjnej skarżącej, podkreślić należy, że wbrew w twierdzeniom skarżącej, nie można bagatelizować błędnego określenia reprezentacji skarżącej, nieprawidłowych zapisów dotyczących kary umownej czy też odsetek ustawowych (§ 5 ust. 2 i ust. 3 umowy). Sporządzenie przez skarżącą umowy najmu, która zawiera szereg niejasnych i błędnych zapisów, przeczy stwierdzeniu skarżącej, iż opanowała w sposób dostateczny wiedzę z zakresu prawa gospodarczego oraz posiada umiejętność jej praktycznego zastosowania.
W świetle powyższego Sąd podziela powyższe stanowisko Komisji II Stopnia, uznając, że wskazane przez egzaminatorów i potwierdzone przez organy wady sporządzonej skargi są istotne. W konsekwencji, zdaniem Sądu, egzaminatorzy prawidłowo uznali, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącą nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu gospodarczym i prawidłowo została skarżącej postawiona ocena niedostateczna z powyższego egzaminu. Tym samym bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 364 ust. 1 i 7, art. 365 ust. 2 u.r.p.
Wobec powyższego Sąd badając przedmiotową sprawę nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawierało bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a., a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ dokonał wnikliwej analizy zadania egzaminacyjnego, w wyniku czego odniósł się merytorycznie do konkretnych wad pracy oraz omówiono błędy skarżącej bezpośrednio rzutujące na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Komisja II Stopnia w sposób obszerny, szczegółowy i konkretny wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącego jest dotknięte istotnymi wadami. W tej sytuacji ocenę tę należy uznać za kompleksową. Biorąc pod uwagę kryteria oceniania wyszczególnione w ustawie o radcach prawnych Komisja II Stopnia słusznie uznała, iż sporządzona umowa nie mogła zostać oceniona pozytywnie.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło