II SA/Kr 1440/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Firma A na decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [....] z dnia [...] września 2018 r. znak: [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód uchyla zaskarżoną decyzję W dniu 6 sierpnia 2018 roku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w [...]") na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji rocznej nr [...], [...], [...], na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...], za pobór wód podziemnych dla celów socjalno-bytowych ze studni wierconej położonej na terenie Kopalni [...] dz. nr [...] w [...] w gminie K., za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 577,92 zł, płatną w czterech kwartalnych ratach. Spółka Kopalnie [...] Sp. z o.o. w K. złożyła reklamację, z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego. Zakwestionowała sposób naliczenia opłaty stałej, ponieważ do obliczeń został przyjęty pobór godzinowy, a według użytkownika opłata powinna być naliczona według poboru rocznego. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, decyzją z dnia [...] września 2018 r., znak [...], działając na podstawie art. 273 ust. 6, w związku z art. 271 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.), § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22.12.2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 2502) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), po rozpatrzeniu reklamacji Spółki [...] Sp. z o.o. w K. od ustalenia opłaty stałej w informacji rocznej nr [...], [...], [...]: określił Spółce [...] Sp. z o. o. w K., na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...], za pobór wód podziemnych dla celów socjalno-bytowych ze studni wierconej położonej na terenie Kopalni [...] dz. nr [...] w [...] w gminie K., za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 sierpnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 578 zł. Stwierdził ponadto, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach i określił termin płatności rat oraz sposób uiszczenia opłaty. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazano, że zgodnie z art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne: "Wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych". W myśl § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód powierzchniowych: "Do dnia 31 grudnia 2019 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą: 1) za pobór wód podziemnych - 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód". Wskazane przepisy powołują się na maksymalną ilość, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. W decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 roku, znak: [...] wymieniono następujące ilości poboru wód: maksymalny godzinowy - 11,4 m3/h, średni dobowy - 90 m3/d i maksymalny roczny -33 000 m3/rok. Maksymalna ilość (o czym stanowią powołane przepisy) została określona w ilości maksymalnej godzinowej, a nie w maksymalnej rocznej i dlatego ilość maksymalna godzinowa stanowi podstawę wyliczenia opłaty. Opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym albo pozwoleniem zintegrowanym, co oznacza, że podmiot legitymizujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym albo pozwoleniem zintegrowanym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające. Opłata stała stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do poboru wód w ilości określonej w tym pozwoleniu. Z przepisu art.271 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne wynika, że wielkości przyjęte w pozwoleniu wodnoprawnym stanowią składową wzoru służącego wyliczeniu opłaty stałej. Dla wyjaśnienia istoty opłaty stałej ważna jest jej funkcja, która, jak już wspomniano, stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do poboru wód podziemnych i tylko powiązanie jej wysokości z maksymalna ilością wód możliwych do poboru w jednostce czasu odpowiadać będzie funkcji tej opłaty. Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 sierpnia 2018 r., za pobór wód podziemnych dla celów socjalno-bytowych ze studni wierconej położonej na terenie Kopalni [...] dz. nr [...] w [...] w gminie K., bowiem reklamacja Spółki [...] Sp. z o. o., K., nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni w [...]. Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 2 Prawa wodnego oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502). Opłata stała za pobór wód podziemnych dla celów socjalno-bytowych ze studni wierconej położonej na terenie Kopalni [...] dz. nr [...] w [...] w gminie K. w wysokości 578 zł została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 11,4 m3/h, co po przeliczeniu daje 0,00316666 m3/s. Zgodnie z art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne kwoty zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych. Powyższą decyzję sprostowano postanowieniem z [...] października 2018 r. co do okresu, za który naliczona została opłata w ten sposób, że wskazano, iż okres ten to okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka Kopalnie [...] Sp. z o. o. w K. - w części ustalającej wysokość opłaty stałej ponad kwotę 190,97 zł za pobór wód podziemnych dla celów socjalno-bytowych ze studni wierconej położonej na terenie Kopalni [...] w [...] działka nr [...], w gminie K. - za okres od 1 stycznia 2018 do 31 sierpnia 2018. Skarżąca spółka zarzuciła błędne naliczenie opłaty stałej, bowiem do wyliczeń ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s przyjęto wielkość maksymalną godzinową, wynoszącą 11,4 m3/h a nie maksymalną roczną wynoszącą 33 000 m3/rok. W myśl art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne do obliczenia wykorzystana powinna być wartość "czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego " - co odpowiada wielkości maksymalnej rocznej przedstawionej w pozwoleniu wodnoprawnym i odpowiednio daje wynik wysokości opłaty 190,97 zł. Przyjmując wielkość wskazaną przez PGWWP Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] tj. 578 zł Kopalnia mogłaby pobrać wody podziemne rocznie w ilości 99 864 m3 - co byłoby niezgodne z pozwoleniem wodnoprawnym, wg którego pobór maksymalny roczny wynosi 33 000 m3. Ponadto w decyzji tegoż organu z dnia [...] września 2018 roku, znak [...] wkradł się oczywisty błąd: opłata wyliczona stała dotyczy okresu od 1 stycznia 2018 do 31 sierpnia 2018, a powinna dotyczyć okresu od 1 stycznia 2018 do 31 grudnia 2018. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przy ustalaniu wysokości opłaty stałej, w myśl art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne, powinna być wykorzystana wartość czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego - co odpowiada wielkości maksymalnej rocznej przedstawionej w pozwoleniu wodnoprawnym. Przyjmując wielkość wskazaną przez PGWWP Dyrektora Zarządu Zlewni w [...], Kopalnia mogłaby pobrać wody podziemne w ilości 99 864 m 3/rok, naruszając tym samym rygor pozwolenia wodnoprawnego (33 000 m3/rok). Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne opłaty za usługi wodne uiszcza się za pobór wód, a nie jako "rekompensatę za gotowość środowiska do poboru wód". Sformalizowanie takowe nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa, stanowi zatem daleko idącą nadinterpretację - pozbawioną podstawy prawnej i tym samym pozostaje niedopuszczalnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej określanej, jako "P.p.s.a." uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy - i w związku z tym podlega uchyleniu. Zaskarżoną decyzją organ administracji określił skarżącej spółce opłatę stałą w wysokości 578 zł za pobór wód podziemnych dla celów socjalno-bytowych ze studni wierconej, za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r., płatną w czterech kwartalnych ratach. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.) oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 2502). Pierwszy z powołanych przepisów ma charakter proceduralny i przewiduje, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Sposób wyliczenia opłaty stałej reguluje art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne, zgodnie, z którym wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. Jednostkowa stawka opłaty została z kolei określona w § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód powierzchniowych: "Do dnia 31 grudnia 2019 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą: 1) za pobór wód podziemnych - 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód". "Czas wyrażony w dniach" należy rozumieć, jako ilość dni w roku, czyli przyjąć ten wskaźnik na poziomie 365. Zgodnie z art. 271 ust. 1 ustawy Prawo wodne, wysokość opłaty stałej m. in. za pobór wód podziemnych "ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty." Oznacza to, że opłata stała jest określana dla każdego roku osobno i obejmuje okres całego roku kalendarzowego. Przechodząc do trzeciego parametru determinującego wysokość opłaty należy przypomnieć, że w powołanym wyżej art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne mowa jest o "określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym (...) maksymalnej ilości możliwych do pobrania wód podziemnych, wyrażonej w m3/s". Kluczowa jest więc treść pozwolenia wodnoprawnego i określone tam limity roczne, na podstawie których wylicza się ilość wody w m3/s. Nie jest istotne faktyczne pobranie, lecz maksymalna ilość wód podziemnych, która zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym może być pobrana. W pozwoleniu wodnoprawnym, tj. decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2012 roku, znak: [...], wymieniono następujące ilości poboru wód: maksymalny godzinowy - 11,4 m3/h, średni dobowy - 90 m3/d i maksymalny roczny -33 000 m3/rok. Określono więc średni limit dobowy, a także maksymalny limit godzinowy i roczny. Dla prawidłowego ustalenia wysokości tego parametru należy ustalić w metrach sześciennych na sekundę maksymalną ilość wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. W art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne nie jest wprost powiedziane, czy chodzi tutaj o maksymalną wartość roczną, godzinową, czy dobową. Konieczne jest zatem dokonanie wykładni tego przepisu, czego organ administracji nie uczynił ani w informacji rocznej, ani w zaskarżonej do WSA decyzji. Maksymalna roczna wartość poboru wody wynika wprost z pozwolenia wodnoprawnego i wynosi 33 000 m3 na rok. Gdyby jednak – jak uczyniono to w zaskarżonej decyzji – obliczyć tę wielkość (maksymalny roczny pobór wody) poprzez przemnożenie maksymalnego poboru dobowego (90 m3 na dobę) przez ilość dni w roku (365), to otrzymamy wynik 99 864 m3/rok. Taka ilość wód podziemnych nie może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, bowiem wartość ta znacznie przekracza wynikający wprost z pozwolenia wodnoprawnego maksymalny limit roczny wynoszący 33 000 m3/rok. Dyrektor Zarządu Zlewni, nie wyjaśniając podstaw dla takiego ustalenia, przyjął niewłaściwy wskaźnik godzinowy, jako podstawę obliczenia omawianego parametru. W ten sposób naruszył nie tylko art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a., które wymagają dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, ale także przepis prawa materialnego - art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne, w znaczny sposób zawyżając należną opłatę za usługi wodne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić powyższą wykładnię art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Już tylko z tego powodu zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, bowiem ustalona w niej wysokość opłaty jest wadliwa i niezgodna z przepisami ustawy Prawo wodne. Uzasadniony okazał się zarzut wniesionej skargi tj. zarzut naruszenia art. 271 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a..