III SA/Wa 216/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-19
Skład orzekający: Agnieszka Olesińska, Matylda Arnold-Rogiewicz, Agnieszka Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej odmawiające stwierdzenia nieważności innego postanowienia, wydane w trybie nadzwyczajnym, może być wzruszone z powodu rzekomego rażącego naruszenia prawa, braku podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub naruszenia przepisów proceduralnych?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia ma charakter nadzwyczajny i jego przedmiotem jest jedynie ocena, czy istnieją przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a. Organ nadzoru nie bada merytorycznej zasadności postępowania egzekucyjnego ani prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych. Zarzuty dotyczące tych kwestii nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności postanowienia, a tym samym nie mogą być podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez sąd administracyjny.Stan faktyczny
Skarżąca B.J. wniosła skargę na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia KAS z dnia [...] października 2017 r., które z kolei utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia KAS z dnia [...] maja 2017 r. Skarżąca zarzucała m.in. rażące naruszenie prawa, brak podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nieprawidłowości w tytułach wykonawczych oraz naruszenie przepisów proceduralnych. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności z tytułu podatku rolnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia del. SO Agnieszka Baran, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi B.J. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] października 2017r. – po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] maja 2017 r. – utrzymał w mocy własne postanowienie.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, ze Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec B.J. (dalej też jako "Skarżąca" lub "Strona") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należności z tytułu III raty podatku rolnego za 2014 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego Zobowiązanej z tytułu świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Zawiadomienie o zajęciu świadczenia doręczono Zobowiązanej w dniu 24 lutego 2015 r.
Dwoma pismami z 24 lutego 2015 r. Skarżąca wniosła na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej; "u.p.e.a.") w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz wniosek o wstrzymanie wykonania bezprawnej egzekucji. Jako podstawę zarzutu wskazała brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] poprzez "brak podstawy prawnej w pkt 4 i 5 tytułu wykonawczego". Ponadto podniosła niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w związku z brakiem przymiotu prawomocności decyzji Wójta Gminy S.
W dniu 1 grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. rozpoznał wniesione zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, uwzględniając stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., wydał postanowienie nr [...], którym uznał za uzasadniony zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 15 stycznia 2015 r. wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. oraz za nieuzasadniony zarzut braku wymagalności obowiązku i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15 stycznia 2015 r.
Wskutek wniesionego zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z [...] lutego 2016 r. stwierdził uchybienie terminu wniesienia zażalenia.
Pismem z 25 lutego Skarżąca wystąpiła do Ministra Rozwoju i Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G.
Postanowieniem z [...] października 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów stwierdził nieważność powyższego postanowienia.
Dyrektor Izby Skarbowej w G. rozpoznał wniesione przez Panią B.J. pismem z dnia 2 grudnia 2015 r. zażalenie i w dniu [...] listopada 2016 r. wydał postanowienie nr [...]. Postanowieniem tym utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., mocą którego uznano za uzasadniony zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym nr [...] wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. oraz za nieuzasadniony zarzut braku wymagalności obowiązku i umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15 stycznia 2015 r.
Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła, w trybie art. 161 § 1 k.p.a. o orzeczenie nieważności decyzji Wójta Gminy S.
Postanowieniem z [...] maja 2017 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] listopada 2016 r.
Pismem z 1 czerwca 2017 r. Skarżąca wystąpiła do Ministra Rozwoju i Finansów z wnioskiem, w trybie art. 156 K.p.a. oraz Ordynacji podatkowej, o orzeczenie nieważności m.in. postanowienia o nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. Strona, jako podstawę prawną swoich żądań, wskazała naruszenie art. 231 oraz art. 238 Kodeksu karnego oraz fakt pogwałcenia zasady bezstronności przy wydawaniu zaskarżonych orzeczeń.
W związku z powyższym Szef Krajowej Administracji Skarbowej pismem nr [...] z dnia 14 lipca 2017 r. wezwał Panią B.J. do sprecyzowania żądania poprzez wskazanie podstawy prawnej żądania stwierdzenia nieważności. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca w piśmie z dnia 3 sierpnia 2017 r. (data wpływu do organu) wskazała, że podstawą prawną żądania stwierdzenia nieważności ww. postanowienia jest art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Skarżącej postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. organ orzekający rażąco naruszył prawo, ponieważ nie zbadał zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie Pani B.J. zarzuciła naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez brak możliwości uczestnictwa w toczącym się postępowaniu i brak powiadomienia o zebraniu materiału dowodowego. Ponadto podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowości w wystawionych tytułach wykonawczych.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej po rozpoznaniu wniosku z 1 czerwca 2017 r., uzupełnionego pismem z dnia 3 sierpnia 2017 r. (data wpływu do organu), postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej nr [...] z dnia [...] maja 2017 r.
Skarżąca pismem z dnia 9 września 2017 r., wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 156 § 1 ust. 2,3,6 i 7 K.p.a., orzeczenia z dnia [...] maja 2017 r. a także poprzedzających postanowień Urzędu Skarbowego w S. i Izby Skarbowej w G. - z powodu nieuwzględnienia prawomocnych orzeczeń Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Sądu Administracyjnego. Strona podniosła, że brak jest podstaw prawnych do prowadzenia egzekucji należności z tytułu podatku od nieruchomości od budynków mieszkalnych i usługowych (o pow. ponad 2 000 m²) oraz podatku rolnego od nieruchomości w K. nr [...] - bowiem ich nie posiada.
Strona zarzuca Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, że orzekając w sprawie działał bez dowodów z dokumentów, bez analizy stanu prawnego i bez jej udziału oraz pozbawił rzetelnego zbadania zarzutu bezpodstawnej egzekucji. Orzekając o słuszności prowadzonej egzekucji, rażąco naruszył prawo i jej dobra osobiste. Strona uważa, że prowadzona egzekucja administracyjna jest bezpodstawna, gdyż decyzje podatkowe są nieprawomocne, a Szef Krajowej Administracji Skarbowej w żaden sposób się do tego nie odniósł. Zdaniem Strony zgromadzony materiał dowodowy jest niepełny w związku z czym zażądała przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wezwania Wójta Gminy S. do złożenia oświadczenia o stanie prawnym oraz przedłożenia dokumentów gminnych poświadczających posiadanie przez Wnioskodawczynię we wsi K. budynków z lokalami mieszkalnymi i usługowymi.
W ocenie Pani B.J. żaden z jej zarzutów nie został rozpatrzony na żadnym etapie postępowania i nie poinformowano Jej o zakończeniu postępowania w maju bieżącego roku. Natomiast wobec braku dokumentów merytorycznych w urzędzie podtrzymuje wszystkie zarzuty rażącego naruszenia prawa oraz zasad pogwałcenia bezstronności, jawności i rzetelności wynikających z K.p.a. przez niewykonanie czynności dowodowych wynikających z Ordynacji podatkowej i K.p.a. Dodatkowo Strona podniosła zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. gdyż postanowienie [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. jak i postanowienie [...] z dnia [...] maja 2017 r. zostały wydane przez tego samego urzędnika.
W uzasadnieniu swojego pisma Strona wskazała, że wszystkie postępowania i czynności egzekucyjne dotyczą bezprawności przypisania jej podatku od nieistniejących obiektów mieszkaniowych i usługowych oraz podatku rolnego od jej nieruchomości w K., która nie posiada żadnych funkcji użytkowych. Pani B.J. wskazała, że decyzja Wójta Gminy S. ustalająca podatek od nieruchomości za rok 2015 została prawomocnie uchylona przez SKO w G. Kolegium w uzasadnieniu decyzji uchylającej wskazało na rażące naruszenie praw Strony przez brak postępowania podatkowego i brak jej udziału. W 2015 r. Kolegium uchyliło także decyzję Wójta o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wnioskodawczyni uważa, że Wójt nie ujawnił tych orzeczeń przed Urzędem Skarbowym w S. i Izbą Administracji Skarbowej w G. oraz nie ujawnił faktu zaskarżenia decyzji podatkowych do Sądu, co w ocenie Strony uprawnia do nieprowadzenia egzekucji.
Ponadto Pani B.J. zarzuciła Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej bezczynność wobec podniesionego zarzutu oszustwa Wójta Gminy S., w wyniku czego został przedstawiony fałszywy stan prawny i faktyczny. Urząd Skarbowy w S., Izba Skarbowa w G. i Departament Poboru Podatków w Ministerstwie Finansów odmawiając weryfikacji stanu sprawy przedstawianego w pismach Wójta Gminy S. godzą się na oszustwo i w konsekwencji działają świadomie na szkodę Strony oraz na szkodę interesu publicznego, co jest wbrew prawu, Ordynacji podatkowej. K.p.a. oraz wbrew Konstytucji RP.
Wymienionym na wstępie, zaskarżonym postanowieniem Szef Krajowej Administracji Skarbowej utrzymał postanowienie własne wydane w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Szef Krajowej Administracji Skarbowej podkreślił, że organ administracji publicznej orzekający w nadzwyczajnym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. Organ nadzoru, dokonując oceny czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a., uwzględnia stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanej decyzji. Postępowanie nadzwyczajne nie jest trzecią instancją odwoławczą. W postępowaniu tym organ nie zbiera nowych dowodów i nie rozstrzyga o nowych okolicznościach ponad materia! zgromadzony już w aktach sprawy. W związku z powyższym za nieuzasadnione uznał zarzuty orzekł uprzednio, bez dowodów z dokumentów i bez analizy stanu prawnego, a także bez udziału strony, o słuszności prowadzonych egzekucji oraz tego, że egzekucja administracyjna jest prowadzona bez podstawy prawnej ze względu na brak obowiązku podatkowego. Z tych samych powodów, zdaniem organu, nie mógł być też uwzględniony wniosek Strony o wezwanie Wójta Gminy S. do złożenia oświadczenia o stanie prawnym oraz przedłożenia dokumentów podanych przez Stronę.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej nie podzielił stanowiska Strony, iż Dyrektor Izby Skarbowej w G. i Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w swych postanowieniach winni orzekać co do działań będących w kompetencji wierzyciela w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Wykracza to bowiem nie tylko poza ich właściwość, ale również poza granice przedmiotowej sprawy prowadzonej w postępowaniu nadzwyczajnym. Organ podniósł, że rozstrzygnięcia te zapadły w toku postępowania egzekucyjnego, które jest postępowaniem wykonawczym mającym na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku ustalonego w innym postępowaniu. Dalej Szef KAS podkreślił, że w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia, organ nie ma uprawnień do rozstrzygania w zakresie tego, czy decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była zasadna i wymagalna.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej nie dopatrzył się także w sprawie naruszenia art. 156 § 1 pkt 2, 3, 6 i 7 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła orzekanie bez dokumentów merytorycznych podatkowych gminy i bez akt nieruchomości. Nadto wskazała na posługiwanie się fałszywymi oświadczeniami i danymi Wójta Gminy S. w sprawie rzekomo należnego podatku od nieruchomości i podatku rolnego, ponieważ nie posiada ma terenie gminy żadnych nieruchomości mieszkalnych i produkcyjnych ani gospodarstwa rolnego oraz posługiwanie się fałszywymi danymi Wójta na temat decyzji SKO, ukrycie i pominięcie decyzji SKO, których gmina nie wykonuje. Zarzuciła również wielokrotne przetwarzanie fałszywych danych osobowych przez Wójta, jak i Urząd Skarbowy oraz organy nadzorcze. W ocenie Skarżącej organ zaniechał także merytorycznego ustosunkowania się do zarzutu braku podstaw do naliczenia podatku i zarzutu braku podstaw do egzekucji.
W odpowiedzi na skargę Szef Krajowej Administracji Skarbowej uznał ją za bezzasadną i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało podjęte w postępowaniu nadzwyczajnym, tj. w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2017 r. odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] listopada 2016 r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji.
Należy zauważyć, że instytucja stwierdzenia nieważności postanowienia jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego postanowień dotkniętych jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym zaznaczyć wypada, że jeśli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. organ nadzoru - niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu - jest obowiązany wydać postanowienie stwierdzające nieważność wadliwego postanowienia lub stwierdzające, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził jego nieważności. Tak więc organ nadzoru stwierdza nieważność postanowienia lub wydanie jego z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) w takim zakresie, w jakim ustalił występowanie wady określonej w art. 156 § 1 k.p.a., bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia.
Zgodnie zaś z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
W rozpoznawanej sprawie w uzupełnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2017 r. B.J. wskazała, że podstawą prawną przedmiotowego żądania jest art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Przejawia się ono, zdaniem Skarżącej w pominięciu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej oceny zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nadto Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez brak możliwości uczestnictwa w toczącym się postępowaniu i brak powiadomienia o zebraniu materiału dowodowego oraz podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowości w wystawionych tytułach wykonawczych. Następnie wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy po wydaniu postanowienia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] sierpnia 2017 r. stwierdziła, że podstawą stwierdzenia nieważności jest art. 156 § 1 pkt 2,3,6 i 7 K.p.a.
W ocenie Sądu powołane przez Skarżącą argumenty nie stanowią podstawy do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie, ani postanowienie je poprzedzające zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, jak również, że dotknięte jest którąkolwiek ze statuowanych w art. 156 k.p.a. przesłanek nieważnościowych.
Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadzie trwałości aktu administracyjnego, można wzruszyć ostateczne postanowienie. Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy postanowienie dotknięte jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.. Oczywistość naruszenia prawa polega zaś na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa (będącej podstawą żądania stwierdzenia nieważności w rozpoznawanej sprawie), wskazać trzeba, że treść postanowienia pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że postanowienie takie nie może być zaakceptowane, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, i powinno ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, chodzi przy tym o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.
Dla stwierdzenia nieważności postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa nie wystarczy jednak sama "oczywistość" naruszenia, lecz należy również wykazać "rażący" charakter tego naruszenia, dokonując oceny rażącego charakteru naruszenia przede wszystkim przez pryzmat skutków prawnych wywołanych przez postanowienie, przy czym skutki, które wywołuje postanowienie uznane za rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie postanowienia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania aktu administracyjnego oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowanych w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy.
Istotne jest również, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. takiego, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, tj. takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie miała miejsca.
Rację należy również przyznać Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, że w sprawie nie wystąpiła również przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Odnosząc się do zgłoszonego przez Stronę zarzutu opartego na art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. tj. przesłanki stwierdzenia nieważność decyzji (odpowiednio postanowienia), która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną wyjaśnić należy, że zastosowanie tego przepisu następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Strona we wniosku z dnia 1 czerwca 2017 r. uzupełnionego pismem z dnia 3 sierpnia 2017 r. (data wpływu do organu) oraz we wniosku z dnia 9 wTześnia 2017 r. o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących, iż w obiegu prawnym znajduje się inne wcześniejsze prawomocne orzeczenie w tej samej sprawie. Postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. jest jedynym prawomocnym orzeczeniem w sprawie.
Należy powtórzyć również za Szefem Krajowej Administracji Skarbowej, że nieuzasadniony był także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji (odpowiednio postanowienia), która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Oznacza to, że podstawą stwierdzenia nieważności jest okoliczność, że dokonanie czynności koniecznych do wykonania decyzji stanowiłoby czyn zagrożony karą. Przesłanka ta stanowi szczególny przypadek niewykonalności prawnej decyzji. Oznacza, że już samo podjęcie wykonania decyzji miałoby znamiona czynu zagrożonego sankcją karną. Postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej nie stanowi natomiast przypadku określonego w tym przepisie, ponieważ nie nakłada ono żadnego obowiązku na Stronę.
Nie zasługuje na uwzględnienie, jak słusznie stwierdził Szef Krajowej Administracji Skarbowej, także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a., iż wydane postanowienie zawiera wady powodujące jego nieważność z mocy prawa. Przyjmuje się, że wada nieważności z mocy prawa to wada wynikająca z treści przepisu szczególnego. Tylko wtedy, kiedy istnieje przepis przewidujący "nieważność z mocy prawa" możliwe jest wyeliminowanie wadliwego orzeczenia z obrotu prawnego. Musi zatem istnieć przepis materialny w sposób wyraźny przewidujący sankcję nieważności w przypadku określonej wadliwości decyzji administracyjnej
Wskazać ponadto należy, że Skarżąca swym wnioskiem z dnia 1 czerwca 2017 roku, a następnie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z 9 września 2017 r. domagała się w istocie stwierdzenia nieważności postanowienia, którym Dyrektor Izby Skarbowej w G. w dniu [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Tymczasem to właśnie w ramach postępowania egzekucyjnego ocenie mogą zostać poddane okoliczności dotyczące zasadności jego prowadzenia. Argumentacja dotycząca zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy też prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych, nie podlegała natomiast w żaden sposób weryfikacji w rozpoznaniu w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności. Sprowadzało się ono bowiem jedynie do oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 156 k.p.a.
Końcowo odnosząc się do wniosku Skarżącej zawartego w piśmie o "uzasadnienie trybu niejawnego" Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 119 P.p.s.a. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli:
1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;
2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;
3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania;
5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie skarga wniesiona była właśnie na takie postanowienie, które wymienione jest w zacytowanym pkt 3, dlatego zastosowano tryb uproszczony, tj. rozpoznano sprawę nie na rozprawie, ale na posiedzeniu niejawnym.
Z braku uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł uwzględnić skargi i wobec tego oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło