IV SAB/Wa 458/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Anita Wielopolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie do rozpatrzenia odwołania M. C. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w określonym terminie; 2. stwierdza, że Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie dopuścił się bezczynności w rozpatrywaniu odwołania, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz M. C. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] sierpnia 2018 r M. C. ("skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem wniósł skargę na bezczynność Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Prezesa Wód Polskich", "organu odwoławczego"), zarzucając mu naruszenie art. 8 § 1, art. 12, art. 35 § 3, art. 36, art. 37 § 5 i § 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), dalej k.p.a., poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy oraz niepoinformowanie strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, czy sposobie załatwienia złożonego ponaglenia i wniósł o: 1) zobowiązanie Prezesa Wód Polskich do wydania pozwolenia wodnoprawnego na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią od rzeki [...], dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku handlowo – magazynowo – produkcyjnego oraz budynku gospodarczego wraz z niezbędną infrastrukturą na działkach nr [...] w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...] – w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi; 2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania; 3) zobowiązanie Prezesa Wód Polskich do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; 4) orzeczenie, ze bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 5) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 6) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Starosta [...] odmówił skarżącemu wydania pozwolenia wodnoprawnego. Pismem z [...] stycznia 2018 r. skarżący złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, które zostało przesłane przez organ pierwszej instancji do Zarządu Zlewni w [...]. Pismem z dnia [...] marca 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni poinformował skarżącego o przesłaniu odwołania wraz z aktami sprawy – według właściwości do Prezesa Wód Polskich. Ponieważ upłynęły terminy załatwienia sprawy, a organ nie informował skarżącego o sposobie i terminie jej załatwienia, skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. złożył ponaglenie. Na pismo to do dnia złożenia skargi nie otrzymał odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że jego właściwość w niniejszej sprawie wynika z wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Organ podniósł, że z dokumentacji zebranej w toku postępowania przez organ pierwszej instancji wynikało, że Wójt Gminy [...] rozstrzygnięciem z dnia [...] października 2017 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, planowanej przez skarżącego. W związku z powyższym konieczne było ustalenie, czy postępowanie w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zostało ostatecznie zakończone. Po otrzymaniu informacji od Wójta Gminy [...] w tym przedmiocie (pismo z dnia 14 września 2018 r.) Prezes Wód Polskich decyzją z dnia [...] września 2018 r., znak [...] uchylił decyzję Starosty [...] [...] grudnia 2017 r. i umorzył postępowanie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ustalonym w myśl art. 36 k.p.a., ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie. Wniesiona skarga jest dopuszczalna, gdyż skarżący dopełnił wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. w trybie art. 37 k.p.a. ponaglenie. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie pozostawał bezczynny w rozpatrywaniu odwołania skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji. Przedmiotowe odwołanie wpłynęło do Prezesa Wód Polskich w dniu 27 marca 2018r. – zostało ono przekazane zgodnie z właściwością przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [...]- Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, w związku z art. 545 pkt 4 ustawy – Prawo wodne. Zgodnie z art. 53 § 3 k.p.a. organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie w ciągu miesiąca. Prezes Wód Polskich nie załatwił sprawy w powyższym terminie, ani też nie wystosował do strony – zgodnie z treścią przepisu art. 36 k.pa. informacji o niezałatwieniu sprawy w terminie, przyczynach zwłoki, jak również nie poinformował o nowym terminie załatwienia sprawy. Ponaglenie skarżącego wpłynęło do organu w dniu [...] czerwca 2018 r. Następnie, w dniu [...] września 2018 r. do Kancelarii organu wpłynęła skarga M. C. na bezczynność. Dopiero po wniesieniu skargi - pismem z dnia [...] września 2018 r. organ odwoławczy zwrócił się do Wójta Gminy [...] w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Odpowiedź Wójta wpłynęła do organu odwoławczego w dniu 24 września 2018 r. Decyzję Prezes Wód Polskich wydał w dniu [...] września 2018 r. Zatem, mając na uwadze, że odwołanie wpłynęło do właściwego organu odwoławczego w dniu [...] marca 2018 r. Prezes Wód Polskich powinien rozpoznać odwołanie – zgodnie z treścią art. 35 § 3 k.p.a. – w ciągu miesiąca, tj. do [...] kwietnia 2018 r. Tymczasem rozpoznał przedmiotowe odwołanie blisko 5 miesięcy później – [...] września 2018 r. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności (pkt 2. sentencji wyroku) w przedmiocie rozpatrzenia odwołania, jednakże wydanie w dniu [...] września 2018 r. przez organ odwoławczy, a więc przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, czyni bezprzedmiotową skargę w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia odwołania skarżącego, tym samym postępowanie sądowe podlegało umorzeniu. Stąd też na podstawie art. 161 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1. wyroku. Jednocześnie Sąd – biorąc pod uwagę opisany wyżej tok postępowania odwoławczego - stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt. 3. sentencji). Sąd wziął także pod uwagę to, że nastąpiła zmiana właściwości organów w zakresie spraw dotyczących pozwoleń wodnoprawnych od dnia 1 stycznia 2018 r. Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszły bowiem w życie przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.), zgodnie z którą starostowie oraz marszałkowie województw utracili kompetencje do wydawania pozwoleń wodnoprawnych. Zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z zakresu pozwoleń wodnoprawnych stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jest Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Sąd uznał, że nie ma podstaw do nałożenia na organ grzywny w sytuacji stwierdzenia, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa i dlatego skargę w tym zakresie oddalił w pkt 4 wyroku. Podobnie (również w pkt 4 wyroku) Sąd oddalił skargę w zakresie żądania zobowiązania organu odwoławczego do dyscyplinarnego ukarania pracownika winnego zaistniałej bezczynności, a to z uwagi na brak ustawowego upoważnienia do nakładania na organ tego rodzaju zobowiązania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 5. sentencji). Na koszty postępowania składa się: wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł), określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), określone na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz pkt IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1044 ze zm.). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na postawie wyżej powołanych przepisów, orzekł jak w sentencji.