IV SA/Wa 1962/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec,, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Województwa [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Województwa [...] od decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...].09.2017 r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania za grunt położony w [...] w dzielnicy [...], oznaczony w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 (wydzieloną pod poszerzenie drogi publicznej wojewódzkiej - ul. [...]) uregulowany obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiący obecnie własność Województwa [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Ostateczną decyzją Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...].05.2008 r. został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości KW [...], położonej w [...], w dzielnicy [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. W wyniku niniejszego podziału powstała m. in. działka ew. nr [...] o pow. [...] m2 przeznaczona pod poszerzenie ulicy [...]. Pismem z dnia [...].06.2010 r. T. i J. K. zwrócili się do Urzędu [...] o wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, przejętą pod drogę publiczną wojewódzką w wyniku podziału. Pismem z dnia [...].06.2011 r. K. i M. M. zwrócili się do Urzędu Marszałkowskiego o wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, przejętą pod drogę publiczną w wyniku podziału. Pismem z dnia 21.12.2015 r. Marszałek Województwa [...] zwrócił Prezydentowi [...] ww. wnioski celem przeprowadzenia uzgodnień w sprawie odszkodowania za grunt stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. Prezydent [...] pismem z dnia 22.01.2016 r., poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2016 r. Prezydent [...] ustalił odszkodowanie za grunt. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda [...], decyzją [...] z dnia [...].02.2017 r. uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na naruszenie praw strony do czynnego udziału w postępowaniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku ponownego rozpoznania sprawy została przeprowadzona rozprawa administracyjna. Decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2017 r. Prezydent [...] w pkt 1) ustalił odszkodowanie za grunt położony w [...] w dzielnicy [...], oznaczony w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 (wydzieloną pod poszerzenie drogi publicznej wojewódzkiej - ul. [...]) uregulowany obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiący obecnie własność Województwa [...], w wysokości [...] zł; w pkt 2) przyznał ustalone w punkcie pierwszym odszkodowanie w udziale 3/4 części, tj. w kwocie [...]zł na rzecz: K. M. i M. M. w udziale 2/4 części na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej tj. w kwocie [...] zł oraz T.K. i J.K. w udziale 1/4 części na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej tj. w kwocie [...]zł; w pkt 3) i 4) wskazał, że wypłaty ustalonego odszkodowania zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dokona Zarząd Województwa [...] jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji odwołanie w imieniu Województwa [...] złożył profesjonalny pełnomocnik wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, polegającej na przyjęciu, że organem właściwym do wypłaty odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę wojewódzką, znajdującą się na terenie miasta na prawach powiatu, w trybie art. 98 ugn jest Zarząd Województwa [...] podczas gdy nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe jest obowiązkiem zarządcy drogi i to zarządca drogi - Prezydent [...] jest w tym przypadku organem właściwym w rozumieniu art. 98 u.g.n. Zarzucono również wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji bez przeprowadzenia wymaganych powyższym przepisem rokowań. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda wydał powołaną na wstępie zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą wydania decyzji był art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Organ powołał, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie wskazuje, że K. i M. M. oraz T. i J. K. zwracali się o przeprowadzenie negocjacji dotyczących ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, jednakże wezwanie byłych właścicieli nieruchomości do przeprowadzenia uzgodnień w trybie art. 98 ugn pozostało bez odpowiedzi. Sytuacja, w której organ właściwy do przeprowadzenia "uzgodnień" nie wywiązuje się z nałożonych na niego przepisów prawa, może być utożsamiania z brakiem uzgodnienia, o jakim mowa w przepisie art. 98 ust. 3 ugn. Odpowiednio udokumentowane fakty podejmowanych prób nawiązania takich uzgodnień oraz brak porozumienia pomimo czynionych starań, należy uznać za materiał zastępujący protokół z uzgodnień. Sytuacja taka stwarza możliwość złożenia wniosku o odszkodowanie do starosty jako organu właściwego w tym przedmiocie. Organ uznał, że określenie wartości nieruchomości stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania, nastąpiło zgodnie z wymogami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 165, poz. 985). Powołano, że w sprawie został sporządzony operat szacunkowy z dnia [...] maja 2016 r., którego aktualność została potwierdzona w dniu [...].06.2017 r. W operacie określono wartość działki gruntu przeznaczonej pod drogę wojewódzką, stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2 w podejściu porównawczym przy zastosowaniu metody porównywania parami, wykorzystując do porównania transakcje sprzedaży jakie miały miejsce w ostatnim okresie czasu dotyczące sprzedaży nieruchomości przeznaczonych pod drogi, położonych na terenie rynku lokalnego. Wartość rynkową wycenianej nieruchomości jako przedmiotu prawa własności ustalono w wysokości [...] zł ([...] zł/m2). W ocenie organu odwoławczego operat szacunkowy zawiera konsekwencję w przyjęciu metodologii ustalania wysokości odszkodowania szacowanego gruntu oraz, zastosowano w nim właściwe podejście do wyceny nieruchomości, prawidłową metodę i technikę wyceny. Jest on spójny, właściwie uzasadniony, a przyjęte w nim daty, założenia, ilość i rodzaj nieruchomości podobnych są prawidłowe. Przedstawiona w nim analiza i charakterystyka rynku nieruchomości podobnych odzwierciedla istniejące na nim ceny rynkowe, w związku z czym określona w tym dokumencie wartość nieruchomości mogła być podstawą do ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo również uznał Marszałka Województwa [...] jako podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania. Powołano, że odesłanie w art. 98 ust. 3 ugn do zasad i trybu ustalania i wypłaty odszkodowania, obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, oznacza konieczność zastosowania przez starostę tych wszystkich reguł procedury odszkodowawczej, które określone zostały w art. 128 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazano, że wywłaszczenie nastąpiło na rzecz województwa [...] i Województwo [...] wpisane jest w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, wobec czego do zapłaty odszkodowania zobowiązany jest Zarząd Województwa [...]. Organ powołał wyrok NSA w Warszawie z dnia 24.09.2003 r. sygn. akt. I SA 2932/01. Powołano również, że w decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...].05.2008 r. zatwierdzającej podział nieruchomości wskazano, że za działkę ew. nr [...] - wydzieloną pod drogę wojewódzką - ul. [...] przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej miedzy właścicielem a Marszałkiem Województwa. Niniejsza decyzja nie została zaskarżona przez Marszałka Województwa i stała się ostateczna w dniu [...].06.2008 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosło Województwo [...]. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.), w związku z art. 19 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2017r. poz. 2222 ze zm.) oraz art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz.U. z 2018r. poz.203), poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, polegającej na przyjęciu, że organem właściwym do wypłaty odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę wojewódzką, znajdującą się na terenie miasta na prawach powiatu, w trybie art. 98 ugn., jest Zarząd Województwa [...], podczas gdy nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe jest obowiązkiem zarządcy drogi i to zarządca drogi- Prezydent [...] jest w tym przypadku organem właściwym w rozumieniu art.98. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi powołano postanowienie NSA z 26.09.2012 r. sygn. I OW 111/12, wskazując, że zgodnie z tym orzeczeniem organem właściwym do wypłaty odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę wojewódzką, znajdującą się w granicach miasta na prawach powiatu, w trybie art. 98 ugn., jest Prezydent Miasta, gdyż nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe jest obowiązkiem zarządcy drogi (art. 20 ust.17 ustawy o drogach publicznych) i to zarządca drogi jest w tym przypadku organem właściwym w rozumieniu art. 98 ugn. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Dokonana sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przywołanym przepisem zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji były przepisy art. 129 ust. 1, 132 ust. 1 a, ust. 4 i art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2016 poz. 2147 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że Prezydent [...] ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2008 roku zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w KW Nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], położonej w [...], w Dzielnicy [...] m in. na działkę gruntu nr [...]w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 przeznaczoną pod poszerzenie drogi publicznej (ul. [...]). W/w decyzja wydana została na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 i art. 98, art. 98a ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że działka [...] wydzielona pod drogę wojewódzką - ulicę [...] objętej podziałem nieruchomości, przechodzi na własność województwa z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Za w/w działkę, zgodnie z art. 98 ust 3 powołanej ustawy, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a Marszałkiem Województwa. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Z księgi wieczystej KW Nr [...] z dnia [...].01.2016r. wynika, że właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 jest Województwo [...]. Wnioskami z dnia [...].06.2010 r. i [...].06.2011 r. poprzedni właściciele nieruchomości: T. i J. K. oraz K. i M. M. złożyli wnioski o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę publiczną, stanowiący działkę ewidencyjna nr [...]. Zasadność i wysokość przyznanego odszkodowania nie była kwestionowana w sprawie. Spór dotyczy natomiast podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania na rzecz poprzednich właścicieli. Organy uznały, że odszkodowanie winno być wypłacone przez Zarząd Województwa [...], albowiem działka gruntu przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego – Województwa [...], powołując się na przepis art. 98 ust. 3 u.g.n. odsyłający do reguł określonych w art. 128 i następnych u.g.n. Organ odwoławczy wskazał również, że w decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z [...].05.2008 r. zatwierdzającej podział nieruchomości wskazano, że za przedmiotową działkę przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej pomiędzy właścicielem a Marszałkiem Województwa, a decyzja ta nie została zaskarżona przez Marszałka i stała się ostateczna w dniu [...].06.2008 r. Zauważyć jednak należy, że rozstrzygając spór kompetencyjny pomiędzy organami w innej sprawie, na gruncie analogicznego stanu faktycznego, Postanowieniem z dnia 26.09.2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Prezydenta Miasta [...]do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną działkę pod drogę publiczną. Postanowienie w sprawie I OW 111/12 zostało wydane w sytuacji, gdzie poprzedni właściciele złożyli wniosek do Prezydenta Miasta [...] o wypłatę odszkodowania za działkę gruntu wydzieloną po poszerzenie ulicy [...] w [...] leżącej w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]. Prezydent Miasta [...] zwrócił się z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Zarządem Województwa [...]. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem, na którym ciąży obowiązek wypłacenia odszkodowania za działkę gruntu wydzieloną pod poszerzenie ul. [...] w [...] w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] jest Prezydent Miasta[...]. W swym stanowisku NSA powołał się na przepis art. 19 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, wskazując, że w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Powołano również, że z art. 20 pkt. 17 ww. ustawy wynika, że do obowiązków zarządcy drogi należy m.in. nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości. Wskazano, że zgodnie z art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. właścicielowi przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem, zaś zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.n. odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Natomiast w myśl art. 4 pkt. 9 b u.g.n. ilekroć w ustawie o gospodarce nieruchomościami mowa jest o staroście, należy rozumieć przez to również prezydenta miasta na prawach powiatu. NSA uznał, powołują się również na art. 131 u.gn., że organem właściwym do uzgodnienia wysokości odszkodowania za działkę gruntu wydzieloną pod poszerzenie ulicy leżącej w ciągu drogi wojewódzkiej oraz do dokonania wypłaty odszkodowania jest Prezydent Miasta[...]. Sąd orzekający w sprawie podziela ocenę prawną wyrażoną w Postanowieniu w sprawie I OW 111/12. Biorąc powyższe pod uwagę, uznać należy, że to Prezydent [...] jest organem właściwym do uzgodnienia wysokości odszkodowania z poprzednimi właścicielami, a w przypadku braku porozumienia, do wypłaty tego odszkodowania. Z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie Prezydent [...] nie przeprowadził z poprzednimi właścicielami stosownych uzgodnień, jak również zobowiązano do wypłacenia odszkodowania inny podmiot. Zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało uchylić, uznając, że doszło do naruszenia prawa materialnego – art. 98 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 19 ust. 1 i 5 ustawy z 21 marca 1985 r, o drogach publicznych (Dz.U. 2017.2222 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zastosować się do oceny prawnej wyrażonej powyżej. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. art. 135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składał się uiszczony wpis od skargi oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości określonej w § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. (Dz. U. 2018.265.)