II SA/Wa 609/18
WyrokWSA w Warszawie2019-01-07
Skład orzekający: Andrzej Góraj, Izabela Głowacka – Klimas, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zgłoszenie gotowości do służby przez policjanta przebywającego na zwolnieniu lekarskim, który następnie został skierowany na badania przez komisję lekarską, przerywa bieg 12-miesięcznego okresu ochronnego przed zwolnieniem ze służby z powodu trwałej niezdolności do służby?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo zgłoszenie gotowości do służby przez policjanta nie przerywa biegu 12-miesięcznego okresu ochronnego przed zwolnieniem ze służby z powodu choroby, jeśli policjant nie został faktycznie dopuszczony do służby i nadal pozostaje niezdolny do jej pełnienia, co potwierdza orzeczenie komisji lekarskiej. Okres ochronny rozpoczyna się od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, a nie od dnia faktycznego podjęcia służby, jeśli policjant nie został do niej dopuszczony.Stan faktyczny
Policjant A. O. przebywał na zwolnieniu lekarskim od listopada 2016 r. do sierpnia 2017 r. W dniu 28 sierpnia 2017 r. zgłosił gotowość do służby, ale nie został do niej dopuszczony z powodu braku aktualnego orzeczenia lekarskiego. Komisja lekarska orzekła o jego trwałej niezdolności do służby (kategoria C). Komendant Szkoły Policji zwolnił go ze służby, a Komendant Główny Policji utrzymał tę decyzję w mocy. Policjant zaskarżył decyzję, argumentując, że zgłoszenie gotowości do służby przerwało okres zaprzestania służby z powodu choroby i tym samym okres ochronny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. O. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji - oddala skargę -
Komendant Główny Policji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), po rozpatrzeniu odwołania Pana A. O. s. K. (dalej strona, skarżący), od rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Szkoły Policji w S. z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 43 ust. 1 i art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2016 r. poz. 1782 ze zm.) z dniem
3 listopada 2017 r., utrzymał w mocy powyższy rozkaz personalny.
Do wydania przedmiotowego rozkazu personalnego doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W okresie od dnia 2 listopada 2016 r. do dnia 25 sierpnia 2017 r. Pan A. O. - pełniący służbę na stanowisku starszego wykładowcy Szkoły Policji
w S. przebywał bez przerwy na zwolnieniu lekarskim.
W dniu 28 sierpnia 2017 r. Pan A. O. stawił się do jednostki Policji, w której pełnił służbę, zgłaszając gotowość do jej pełnienia, lecz nie został do niej dopuszczony z powodu braku aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do służby na określonym stanowisku.
Z uwagi na fakt skierowania skarżącego w dniu 9 maja 2017 r. do P.R. Komisji Lekarskiej MSWiA w G., celem ustalenia stanu zdrowia Pana A. O. oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze szczególnymi warunkami
i właściwościami służby, przełożony wyżej wymienionego poinformował go
o odstąpieniu od skierowania go na kontrolne badania lekarskie. Zostało to uzasadnione tym, iż badania wykonywane przez P. R. Komisję Lekarską MSWiA w G. są badaniami szerszymi niż badania kontrolne
i pozwolą jednocześnie ustalić zdolność Pana A. O. do służby także na dotychczas zajmowanym stanowisku. Zaznaczono również, że do czasu wydania przez ten organ stosowanego orzeczenia, Pan A. O. nie zostanie dopuszczony do pełnienia służby.
Skierowanie, o którym mowa wyżej, zostało zarejestrowane w dniu 9 maja 2017 r., natomiast Pan A. O. został powiadomiony przez Komisję o fakcie skierowania go z urzędu do wyżej wymienionej komisji i o obowiązku zgłoszenia się w celu odbioru karty obiegowej i ustalenia terminu czynności orzeczniczych komisji
w dniu 4 lipca 2017 r. (tj. w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim). W dniu
15 lipca 2017 r. Pan A. O. przesłał pisemną informację do P. R. Komisji Lekarskiej MSWiA w G., o tym, że rozpoczął leczenie w SP ZOZ Szpitalu Specjalistycznym MSWiA w J. G. oraz że zgłosi się po odbiór karty obiegowej po zakończeniu leczenia szpitalnego. W dniu 22 sierpnia 2017 r. Pan A. O. zgłosił się w sekretariacie komisji lekarskiej, gdzie odebrał karty obiegowe oraz został mu wyznaczony termin czynności orzeczniczych.
Orzeczeniem nr [...] Komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w G. z dnia [...] września
2017 r. l.dz. [...] stwierdzono u Pana A. O.:
1. zaburzenia nerwicowe o charakterze depresyjno-lękowym mieszanym
z komponentą neurasteniczną, upośledzające zdolności adaptacyjne,
2. zmiany zwyrodnieniowe oraz dyskopatyczne odcinka szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa,
3. nadciśnienie tętnicze,
4. przebyty pourazowy zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego nałożony na istniejące zmiany kręgosłupa.
Z uwagi na powyższe określono Panu A. O. kategorię ,,C,, zdolności do służby tj. niezdolny do służby. Trwale niezdolny do służby.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że na podstawie dokumentacji lekarskiej, wywiadu i badania własnego P.R. Komisji Lekarskiej MSWiA w G.ustalono, że zaburzenia nerwicowe o charakterze depresyjno-lękowym mieszanym z komponentą neurasteniczną, upośledzające zdolności adaptacyjne czynią komisjonowanego Pana A. O. niezdolnym
do służby, co uzasadnia zaliczenie go do trzeciej kategorii grupy inwalidów
w związku ze służbą i żadnej grupy w związku z wypadkiem w służbie. Stwierdzone
u komisjonowanego schorzenia nie pozostają w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Zdolny do pracy. Inwalidztwo czasowe.
Orzeczenie to zostało doręczone Panu A. O. w dniu
29 września 2017 r. i stało się ostateczne w dniu 14 października 2017 r. Od tego dnia Pan A.O. został, na podstawie § 24 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. z 2013 r. poz. 644 ze zm.), zwolniony
z zajęć służbowych na okres do dnia zwolnienia ze służby.
W dniu [...] października 2017 r. Komendant Szkoły Policji w S. wydał rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu Pana A. O. ze służby
w Policji z dniem [...] listopada 2017 r., na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy
o Policji, wobec orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, które stało się ostateczne z dniem [...] października 2017 r.
Pełnomocnik skarżącego odwołała się od powyższego rozkazu personalnego zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący nieprzerwanie przebywał na zwolnieniu lekarskim przez 12 miesięcy, gdy tymczasem okres ten został przerwany w dniu 28 sierpnia 2017 r., kiedy to Pan A. O. stawił się do służby, lecz nie został do niej dopuszczony przez przełożonego, który powoływał się na skierowanie skarżącego do P.R. Komisji Lekarskiej. Okres następujący po dniu [...] sierpnia 2017 r. nie jest okresem zaprzestania służby w powodu choroby, lecz okresem usprawiedliwionej nieobecności skarżącego w służbie. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, doszło również do naruszenia art. 43 ust.1 ustawy o Policji. Ponadto zdaniem skarżącego doszło do naruszenia art. 7, art. 77, art. 107 i art. 108 k.p.a..
Pełnomocnik skarżącego domagał się zmiany zaskarżonego rozkazu personalnego w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i ustalenia, że zwolnienie ze służby nastąpi z dniem [...] sierpnia 2018 r., tj. po upływie 12 miesięcy od daty stawienia się skarżącego do służby, a także wstrzymania wykonania zaskarżonego rozkazu na podstawie art. 135 k.p.a. oraz uzupełnienia materiału dowodowego.
Komendant Główny Policji uzupełnił postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozkazu personalnego podstawę materialno-prawną zwolnienia Pana A. O. ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, zgodnie z tym przepisem policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską.
Organ podkreślił, że użycie w cytowanym przepisie zwrotu "zwalnia się" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter obligatoryjny i nie zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Przesłanka stanowiąca podstawę do zwolnienia
na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji została w sposób wyczerpujący zdefiniowana w treści powołanego przepisu i jest nią orzeczenie wobec funkcjonariusza trwalej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Nie ulega wątpliwości, że wobec Pana A. O. zostało wydane orzeczenie, zgodnie z którym uznano skarżącego za trwale niezdolnego do służby. Orzeczenie to stało się ostateczne. Zatem, jak podał organ, w tej sytuacji zwolnienie Pana A.O. było obligatoryjne.
Zdaniem organu II instancji w pierwszej kolejności w niniejszej sprawie należy odpowiedzieć na pytanie, czy w tej konkretnej sytuacji Pan A. O. mógł korzystać z ochrony przewidzianej przez art. 43 ust. 1 ustawy o Policji oraz w jakim okresie norma prawna wynikająca z powołanego przepisu pozwalała na wyznaczenie pierwszego dnia, w którym możliwe byłoby zwolnienie Pana A.O. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji.
W ocenie Komendanta Głównego Policji skarżącemu przysługiwała ochrona
z art. 43 ust. 1 ustawy o Policji.
W dalszej części uzasadnienia organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do wskazania, czy Pan A. O. zaprzestał świadczenia służby z powodu choroby od momentu, w którym przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie podjął jej w okresie 12 miesięcy, a w tym czasie orzeczono wobec niego trwałą niezdolność do służby - tak jak założył organ I instancji, czy też, jak wskazuje strona skarżąca, okres zaprzestania służby z powodu choroby został przerwany stawiennictwem Pana A. O. w jednostce Policji i zgłoszeniem gotowości do pełnienia służby, w wyniku czego okres ochrony rozpoczął swój bieg od wydania w stosunku do Pana A. O. orzeczenia lekarskiego stwierdzającego trwałą niezdolność do służby.
Ustosunkowując się do wyżej postawionego pytania organ II instancji stwierdzić, że nie można zgodzić się, jak wskazuje skarżący, iż samo zgłoszenie gotowości do podjęcia służby może być utożsamiane z jej podjęciem, a co za tym idzie, że przerywa okres zaprzestania służby z powodu choroby. Komendant Główny Policji podkreślił, że treść art. 43 ust. 1 ustawy o Policji nie różnicuje przypadków,
w których nie przerwano "zaprzestania służby z powodu choroby" i nie powoduje powstania określonych skutków prawnych w sytuacji gdy z określonych powodów policjant nie został dopuszczony do pełnienia służby. Istotne z punktu widzenia tego przepisu jest to czy w rzeczywistości policjant zaprzestał służbę, a nie fakt braku dopuszczenia do służby. Jeżeli nie został do niej dopuszczony, to nadal nieprzerwanie nie świadczy tej służby. Nie ma przy tym znaczenia również fakt, że okres zaprzestania służby z powodu choroby nie był objęty zaświadczeniem lekarskim. Organ II instancji wskazał, że jak wynika z materiałów sprawy okres pobytu na zwolnieniu lekarskim Pana A. O. kończył się w dniu 25 sierpnia 2017 r., natomiast zgłosił on swoją gotowość do pełnienia służby w dniu 28 sierpnia 2017 r. Zatem w dniach 26-27 sierpnia 2017 r. (sobota i niedziela) także nie podjął ani nie świadczył służby, co nie oznacza, że w tych dniach nastąpiło automatyczne przerwanie okresu zaprzestania służby, zwłaszcza, iż sam przepis nie ustanawia obowiązku dokumentowania w określony sposób tego faktu. Istotne
z punktu widzenia tego przepisu jest wyłącznie to, że od określonego momentu policjant zaprzestał służby z powodu choroby i stan ten trwa nieprzerwanie co najmniej przez 12 miesięcy.
Komendant Główny Policji wskazał, że przełożony właściwy w sprawach osobowych podjął decyzję o niedopuszczeniu do służby Pana A. O.
w okolicznościach, w których nie można przypisać jej charakteru arbitralnego. Jak bowiem ustalono, Pan A.O. przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia 2 listopada 2016 r. do dnia 25 sierpnia 2017 r. z powodu choroby, której istnienie potwierdził lekarz specjalista psychiatra. Była to jedna z przyczyn skierowania z urzędu skarżącego na badania przez komisję lekarską, celem ustalenia zdolności do pełnienia służby. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu
do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1822, ze zm.) funkcjonariusza Policji kieruje się z urzędu do komisji lekarskiej jeżeli stan jego zdrowia daje podstawę do przypuszczeń, że stopień jego zdolności do służby uległ zasadniczej zmianie lub że dalsze pełnienie przez niego służby na zajmowanym stanowisku jest niemożliwie. Uzasadnienie to było zatem podbudowane instrumentalnie faktem, że przyczyna pobytu policjanta na zwolnieniu lekarskim tkwiła w jego sferze psychicznej. Skierowanie takie zostało zarejestrowane już w dniu 9 maja 2017 r., natomiast nie mogło być realizowane z przyczyn niezależnych od przełożonego. Przyczyny braku realizacji tego skierowania w okresie od dnia 9 maja 2017 r. do dnia 28 sierpnia
2017 r. leżały wyłącznie po stronie skarżącego. Zgłoszenie po tak długim okresie (niemal 10 miesięcy) przebywania na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby miało istotny wpływ na podjętą przez przełożonego decyzję o niedopuszczeniu policjanta do służby, zwłaszcza, że termin wyznaczony przez komisję lekarską nie był odległy, a orzeczenie tej komisji potwierdza nie tylko fakt niezdolności do służby
na zajmowanym stanowisku, ale też niezdolności do pełnienia służby in genere.
Organ II instancji wyjaśnił ponadto, że nie ma znaczenia zastosowany symbol w ewidencji czasu służby jako nieobecność usprawiedliwiona. Każde bowiem oznaczenie w tej ewidencji, niezależnie czy byłoby to "C", "Cs" czy "U" potwierdza nieobecność funkcjonariusza w służbie, której zaprzestał z powodu choroby i powrót do której, wobec uzasadnionych przypuszczeń co do zasadniczej zmiany stopnia zdolności policjanta do służby, mógł nastąpić dopiero po uzyskaniu ostatecznego orzeczenia komisji lekarskiej, potwierdzającego zdolność do służby.
Komendant Główny Policji wskazał, że okres od dnia 28 sierpnia 2017 r.
(od dnia zgłoszenia gotowości do pełnienia służby) do dnia 14 października 2017 r. (do dnia uzyskania przez orzeczenie komisji lekarskiej przymiotu ostateczności) był okresem niepełnienia służby (kontynuacją okresu zaprzestania służby) z powodu choroby. Zdaniem organu trudno byłoby założyć, że policjant przebywający
na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia 2 listopada 2016 r. do dnia 25 sierpnia 2017 r., wydanym przez lekarza specjalistę psychiatrę, który potwierdził u niego określoną jednostkę chorobową i która została również wskazana w orzeczeniu lekarskim z dnia 20 września 2017 r., nie jest nią obciążony w okresie od dnia zakończenia zwolnienia lekarskiego do dnia wydania orzeczenia przez komisję lekarską. Świadczy o tym treść powołanej wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2014 r.
o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
Z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wynika, że kategoria "C"- niezdolny do służby (która została nadana Panu A.O.) oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które uniemożliwiają pełnienie służby, natomiast z art. 6 ust. 2 pkt 5 tej ustawy wynika, że "trwale niezdolny do służby" można orzec jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które nie pozwalają na pełnienie służby. Orzeczenie wydane wobec Pana A.O. wskazywało również na jego inwalidztwo. Zgodnie z art. 10 powołanej wyżej ustawy, uznanie funkcjonariusza za inwalidę następuje przez ustalenie stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu. Nie można zatem założyć, że w okresie nieobjętym zwolnieniem lekarskim, Pan A. O. nie posiadał jednostek chorobowych stwierdzonych następnie w orzeczeniu komisji lekarskiej uniemożliwiających mu dalsze pełnienie służby i że był zdolny do jej pełnienia w tym okresie, zwłaszcza że były one podstawą jego uprzedniego pobytu na zwolnieniu lekarskim. Orzeczenie inwalidztwa wobec Pana A.O. potwierdza bowiem ustalenie stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, które czyniło i nadal czyni go trwale niezdolnym do służby. Wobec powyższego, zdaniem organu, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt niezastosowania art. 79b ust 9 pkt 1 ustawy o Policji, dotyczącego skierowania na badania kontrolne.
W ocenie organu II instancji niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 107 i 108 k.p.a..
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Domagał się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego je rozkazu personalnego Komendanta Szkoły Policji w S.. Zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił:
1) naruszenie art. 71b ust. 1 i 2 ustawy o Policji poprzez zaniechanie skierowania skarżącego na obligatoryjne badania kontrolne w celu ustalenia zdolności
do wykonywania zadań na zajmowanym stanowisku służbowym;
2) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie prawidłowego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie. Organ II instancji nie ustalił w jakim okresie skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim (zaprzestanie służby z powodu choroby), nie odniósł się do raportu skarżącego z dnia 28 sierpnia 2017 r., wniosku o skierowanie na badania kontrolne z dnia 5 września 2017 r.; ewidencji czasu służby skarżącego za miesiąc sierpień 2017 r.;
3) naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez jego błędne zastosowanie
w stosunku do skarżącego, w sytuacji gdy okres 12 miesięcy nieobecności spowodowanej chorobą został przerwany w dniu 28 sierpnia 2017 r., kiedy to skarżący stawił się do służby, jak wynika z karty ewidencji czasu służby za miesiąc sierpień 2017 r. absencja skarżącego w służbie jest określana symbolem "U" (Pozostałe nieobecności usprawiedliwione) nie zaś symbolami "C" lub "Cs" (Zwolnienie lekarskie);
4) naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż bez znaczenia jest przyczyna nieobecności policjanta
w służbie, tj. do okresu absencji, o której mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji wlicza się wszelkie nieobecności a nie tylko nieobecności spowodowane przyczynami zdrowotnymi, w sytuacji gdy norma art. 43 ust. 1 ustawy o Policji odnosi się tylko
do absencji spowodowanej chorobą.
W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że aby zwolnić policjanta
w trybie art. 43 ust. 1 ustawy o Policji konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:
a) Wobec policjanta wydano orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską,
b) Upłynie okres 12 miesięcy zaprzestania służby,
c) Przyczyną zaprzestania służby przez Policjanta jest choroba.
W stosunku do skarżącego występują tylko dwie z ww. przesłanek, tj. przesłanka a)
i b). Skarżący nie zgodził się z Organem II instancji, iż bez znaczenia jest przyczyna nieobecności policjanta w służbie, tj. do okresu absencji, o której mowa w art. 43
ust. 1 ustawy o Policji wlicza się wszelkie nieobecności a nie tylko nieobecności spowodowane przyczynami zdrowotnymi. W związku z faktem, iż skarżący w dniu 28 sierpniu 2017 r. stawił się do służby i wyraził gotowość jej podjęcia ustała przesłanka c), tj. przyczyną zaprzestania służby przez Policjanta od 26 sierpnia 2017 r. przestała być choroba. Zdaniem skarżącego norma art. 43 ust.1 ustawy o Policji dotyczy wyłącznie sytuacji, w których funkcjonariusz jeszcze przed orzeczeniem komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby korzystał ze zwolnień lekarskich. Art. 43 ust. 1 ustawy o Policji wskazuje na konieczność nieprzerwanego przebywania funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim przez 12 miesięcy, a okres ochronny należy liczyć od daty ostatniego zwolnienia. Nawet, gdy funkcjonariusz przebywał na kilku zwolnieniach to przerwa w zwolnieniu przerywa bieg terminu, od którego byłby liczony okres ochronny (por. wyr. NSA z 16.5.2001 r., II SA 704/01, niepubl.) Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Zatem ochrona przewidziana w tym przepisie obejmuje policjanta, który od jakiegoś czasu nie pełnił służby z powodu choroby, a następnie komisja lekarska stwierdziła jego trwałą niezdolność do służby. Policjant orzeczeniem komisji lekarskiej został uznany z określoną w nim datą
za trwale niezdolnego do służby – bez wcześniejszego zaprzestania służby z powodu choroby – to ma do niego zastosowanie wyłącznie przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji (wyrok NSA z dnia 25 października 1993 r. sygn. akt 11 SA 1459/93).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U.
z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie skarżący powołując się na fakt zgłoszenia gotowości
do służby w dniu 28 sierpnia 2017 r. zarzucił organom orzekającym naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 43 ust. 1 ustawy o Policji podnosząc, że organy błędne uznały jakoby w realiach sprawy upłynął nieprzerwany 12-miesięczny okres ochronny.
Podniesione w skardze zarzuty uznać należy za niezasadne.
Przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji stanowi, że policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że zastosowanie przewidzianej w nim instytucji nie zależy od uznania organu. Ustawodawca używając zwrotu "policjanta zwalnia się ze służby" przesądził, że w określonej sytuacji właściwy przełożony nie ma innego wyboru, lecz jest zobowiązany do rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego. Zwolnienie policjanta ze służby może być skuteczne wtedy, gdy zaistniały wszystkie warunki wymagane ustawą. Niedopuszczalne jest bowiem wydanie decyzji zwolnieniowej zanim przesłanki te nie zostaną spełnione. Warunkiem zastosowania trybu, o jakim mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, jest trwała niezdolność funkcjonariusza do służby stwierdzona przez komisję lekarską. Wydanie decyzji zwolnieniowej na omawianej podstawie jest zatem możliwe wówczas, gdy komisja lekarska wyda stosowne orzeczenie stwierdzające trwałą niezdolność policjanta do służby oraz gdy takie orzeczenie stanie się ostateczne. Dopóki to nie nastąpi, organ nie może uruchomić trybu zwolnieniowego, gdyż nie ma jeszcze pewności, czy ziszczą się warunki
do rozwiązania stosunku służbowego z danym funkcjonariuszem.
Jeżeli przesłanki ustawowe zostaną spełnione, to rozstrzyganie sprawy zwolnieniowej staje się dopuszczalne. Istotnym jest przy tym wskazanie, że warunki zwolnienia policjanta ze służby należy odnosić i oceniać na dzień wydania stosownego rozkazu personalnego. Tym samym również przesłanki określone
w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji muszą bezwzględnie zachodzić w dacie wydania decyzji zwolnieniowej i są one wystarczające do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Przepisy ustawy o Policji nie określają bowiem terminu załatwienia sprawy zwolnienia policjanta ze służby, w tym rozwiązania stosunku służbowego na skutek orzeczenia komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby. W związku z brakiem przepisu szczególnego organy administracji związane są maksymalnymi terminami określonymi w art. 35 § 3 k.p.a. Muszą one przy tym respektować także ogólne zasady procedury administracyjnej, w szczególności przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania i załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wydanie decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego powinno zatem nastąpić
w możliwie najwcześniejszym terminie, czyli z reguły bezpośrednio po powzięciu przez organ wiedzy o ostatecznym orzeczeniu komisji lekarskiej, gdyż to właśnie takie orzeczenie stanowi konieczny warunek zwolnienia określonego w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji.
W tym miejscu należy jednakże wskazać, że zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy
o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemnie wystąpienie ze służby. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że reguluje on wyłącznie kwestie terminu, w jakim – w wyszczególnionych przypadkach – dopuszczalne jest rozwiązanie stosunku służbowego. Art. 43 ust. 1 ustawy o Policji niewątpliwie ma charakter ochronny czego na żadnym etapie postępowania nie negowały orzekające w sprawie organy Policji.
Niewątpliwie celem regulacji zawartej w art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 ustawy o Policji jest zapewnienie możliwości wykluczenia z grona funkcjonariuszy tych policjantów, którzy z uwagi na swój stan zdrowia w sposób trwały nie mogą już dalej pełnić służby i tym samym realizować niezwykle ważkich zadań powierzonych macierzystej formacji. Jednocześnie ustawodawca wykluczył możliwość natychmiastowego rozwiązania z takimi policjantami stosunku służbowego, gwarantując funkcjonariuszom prawo do pozostania w służbie ale wyłącznie przez pewien, ściśle określony okres, to jest przez 12 miesięcy od dnia zaprzestania przez nich wykonywania obowiązków służbowych z powodu choroby. Taką gwarancję ustawodawca powiązał z datą zwolnienia policjanta ze służby a nie z datą wydania decyzji. Gdyby w analizowanym przypadku warunkiem wydania decyzji zwolnieniowej miałaby być nie tylko trwała niezdolność do służby stwierdzona przez komisję lekarską, ale także upływ wskazanego okresu ochronnego, to obie takie przesłanki zostałyby wprost zawarte w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Takiej treści powyższemu przepisowi jednak nie nadano.
Sąd wskazuje, że wymogi, o jakich mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 i w art. 43
ust. 1 ustawy o Policji są zachowane, jeżeli decyzja zwolnieniowa zostanie podjęta wtedy, gdy orzeczenie komisji lekarskiej stanie się ostateczne oraz gdy wyznaczona data rozwiązania stosunku służbowego zostanie ustalona po upływie 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący zaprzestał służby wskutek choroby od dnia 2 listopada 2016 r. oraz że okres 12 miesięcy liczony od tej daty upływał 3 listopada 2017 r.
Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, jak należy ocenić zgłoszenie przez skarżącego gotowości do służby
w dniu 28 sierpnia 2017 r. W tej materii, po rozważeniu argumentacji prezentowanej przez obie strony Sąd przyjął, że należy uznać zasadność argumentacji zaprezentowanej przez organy orzekające.
W § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz.U.
z 2001 r. Nr 131, poz. 1471 ze zm.) normodawca wskazuje wprost, że po okresie usprawiedliwionej nieobecności w służbie policjant podejmuje służbę w pierwszym dniu, który zgodnie z harmonogramem jest jego dniem służby, chyba że kierownik komórki organizacyjnej jednostki organizacyjnej Policji zarządzi inaczej. W niniejszej sprawie z uwagi na niezdolność do pracy trwającą dłużej niż 30 dni funkcjonariusz winien być skierowany na badania kontrolne do komisji lekarskiej, w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy. Pracodawca nie mógł bowiem dopuścić do służby funkcjonariusza bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. Z uwagi na fakt skierowania skarżącego w dniu [...] maja 2017 r. do P. R. Komisji Lekarskiej MSWiA w G., celem ustalenia stanu zdrowia Pana A. O. oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób
ze szczególnymi warunkami i właściwościami służby, przełożony wyżej wymienionego poinformował go o odstąpieniu od skierowania go na kontrolne badania lekarskie oraz wskazał, że do czasu wydania przez ten organ stosowanego orzeczenia, Pan A.O. nie zostanie dopuszczony do pełnienia służby.
Orzeczeniem nr [...] komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w G. z dnia [...] września
2017 r. l.dz. [...] określono Panu A.O. kategorię "C" zdolności do służby, tj. niezdolny do służby. W ocenie Sądu, okoliczność zgłoszenia w dniu [...] sierpnia 2017 r. gotowości do służby w sytuacji wiedzy co do badań lekarskich wyznaczonych na dzień 20 września 2017 r. nie może być w żaden sposób uznana za przerywającą bieg okresu określonego w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji. Jedynie faktyczne podjęcie służby w dniu [...] sierpnia 2017 r. – co w realiach sprawy nie miało miejsca - przemawiałoby za uznaniem, że w sprawie doszło do przerwania okresu określonego w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji. Zgłoszenia gotowości do służby nie można nadto uznać jako czynności przygotowującej
do służby. W świetle § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 18 października 2011 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów, czas na bezpośrednie przygotowanie do służby i jej zdanie,
a w szczególności na przyjęcie lub zdanie dokumentacji z przebiegu służby, uzbrojenia i wyposażenia, wlicza się do czasu służby.
W tej sytuacji organ pierwszej instancji uprawniony był do rozwiązania ze skarżącym stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji oraz ustalenia daty zwolnienia w wydanym rozkazie personalnym. Tym samym Komendant Główny Policji był uprawniony do utrzymania w mocy rozkazu personalnego Komendanta Szkoły Policji w S., a rozkazom tym nie można zarzucić naruszenia art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust.1 ustawy o Policji.
Zasadniczy sens unormowania przyjętego w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji jest taki, że policjant, pomimo orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, nie może być zwolniony ze służby, jeżeli zaprzestał służby z powodu choroby i od dnia zaprzestania służby nie upłynęło 12 miesięcy, co oznacza, że stan zaprzestania służby z powodu choroby trwa po wydaniu orzeczenia przez komisję lekarską. W takiej sytuacji, stan zaprzestania służby z powodu choroby, po wydaniu orzeczenia o trwałej niezdolności do służby z powodu choroby przez komisję lekarską, nie musi być dokumentowany zaświadczeniem lekarskim o niezdolności
do służby z powodu choroby, skoro już orzeczenie komisji lekarskiej stwierdza, że policjant jest niezdolny do służby z powodu choroby. Orzeczenie komisji lekarskiej jest bowiem nie tylko rodzajem rozstrzygnięcia administracyjnego, ale też oświadczeniem wiedzy co do stanu zdrowia policjanta, które obejmuje stwierdzenie określonej choroby u policjanta, z powodu której policjant jest niezdolny do służby. Tak więc orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające u policjanta chorobę, z powodu której policjant jest w stanie niezdolności do służby, dotyczy tego co zaświadczenie lekarskie o niezdolności do służby z powodu choroby, której skutkiem jest zaprzestanie służby. Jeżeli zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby stanowi podstawę zaprzestania służby z powodu choroby, to nie sposób przyjąć, że orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające trwałą niezdolność do służby z powodu choroby nie może stanowić podstawy zaprzestania służby z powodu choroby, w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji i w takiej sytuacji nie sposób także przyjąć, że po wydaniu orzeczenia przez komisję lekarską, konieczne jest przedstawianie zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności
do służby z powodu choroby.
Wskazane rozwiązania prawne prowadzą w ocenie Sądu do wniosku, że zaprzestanie służby z powodu choroby może wynikać zarówno z zaświadczenia lekarskiego, jak i orzeczenia komisji lekarskiej o całkowitej niezdolności do służby
z powodu choroby. Jeżeli policjant przed wydaniem orzeczenia o trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską zaprzestał pełnienia służby z powodu choroby –
a taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie – okres ochronny, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, rozpoczyna się od dnia zaprzestania służby
z tego powodu, zaś w przypadku, gdy policjant nie zaprzestał służby przed wydaniem orzeczenia, okres ochronny rozpoczyna się od dnia, w którym policjant zaprzestał służby z powodu choroby stwierdzonej w orzeczeniu o trwałej niezdolności do służby.
W ocenie Sądu, która w tym zakresie jest zbieżna z ocena organu, okres
od daty zgłoszenia gotowości do służby do daty orzeczenia komisji lekarskiej należy uznać za okres choroby, gdyż skarżący był chory na chorobę przewlekłą, którą
w swoim orzeczeniu potwierdziła komisja lekarska.
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu nie doszło również do naruszenie art. 71b ust. 1 i 2 ustawy o Policji poprzez zaniechanie skierowania skarżącego
na obligatoryjne badania kontrolne w celu ustalenia zdolności do wykonywania zadań na zajmowanym stanowisku służbowym. Rzeczywiście po upływie tak długiej nieobecności policjanta kieruje się do lekarza medycyny pracy. Jednakże w tym przypadku, jeszcze podczas udokumentowanego zwolnieniem okresu choroby został on skierowany na komisję lekarską celem określenia dalszej zdolności
do służby. Jeśli przyjąć, iż brak zdolności psychicznej lub fizycznej do służby uniemożliwia jej pełnienie i wykonywanie zdań służbowych na zajmowanym stanowisku, to założenie poczynione przez organ I instancji należy uznać za słuszne
i nienaruszające praw skarżącego, tym bardziej, że skierowanie na komisję lekarską miało miejsce za pismem z dnia [...] maja 2017 r., o czym skarżący wiedział od 4 lipca 2017 r.
Biorąc powyższe pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło